Ο φετινός Οκτώβριος φέρνει μια πρωτοφανή ανατροπή για τον αγροτικό κόσμο. Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, οι παραγωγοί δεν θα δουν στους λογαριασμούς τους την πολυαναμενόμενη προκαταβολή της βασικής ενίσχυσης. Μια πληρωμή που κάθε χρόνο ενίσχυε τη ρευστότητά τους λίγο πριν τον χειμώνα, και ταυτόχρονα αποτελούσε βασική πηγή για την κάλυψη υποχρεώσεων, όπως οι ασφαλιστικές εισφορές στον ΕΛΓΑ. Η εξέλιξη αυτή δεν αφήνει μόνο τους αγρότες ξεκρέμαστους, αλλά αδειάζει και τα ταμεία του ίδιου του ασφαλιστικού οργανισμού, δημιουργώντας αλυσιδωτές συνέπειες.
Χωρίς προκαταβολή – χωρίς εισφορές
Μέχρι πέρυσι, χιλιάδες παραγωγοί εισέπρατταν στα μέσα Οκτωβρίου ένα σημαντικό μέρος της ενιαίας ενίσχυσης. Από αυτά τα χρήματα παρακρατούνταν αυτόματα οι εισφορές προς τον ΕΛΓΑ, εξασφαλίζοντας τη ροή εσόδων του οργανισμού. Φέτος, η αλυσίδα αυτή σπάει. Ούτε χρήματα στους λογαριασμούς των αγροτών, ούτε έσοδα για τον ΕΛΓΑ. Το αποτέλεσμα; Ο ασφαλιστικός φορέας μένει χωρίς ρευστότητα την ώρα που πρέπει να πληρώνει αποζημιώσεις για τεράστιες ζημιές στις καλλιέργειες.
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο λογιστικούς υπολογισμούς. Αγγίζει την καρδιά της αγροτικής οικονομίας: οι παραγωγοί βλέπουν τα χρέη να συσσωρεύονται, ενώ ο ΕΛΓΑ αδυνατεί να καλύψει τις ανάγκες αποζημιώσεων σε πληγέντες από φυσικές καταστροφές. Το πάγωμα της προκαταβολής εξελίσσεται έτσι σε διπλό πλήγμα.
Το πολιτικό παρασκήνιο
Το ζήτημα συζητήθηκε έντονα σε πρόσφατη συνάντηση του προέδρου του ΕΛΓΑ Ανδρέα Λυκουρέντζου με τον βουλευτή Ημαθίας της ΝΔ, Τάσο Μπαρτζώκα. Ο βουλευτής έθεσε ξανά το ζήτημα των τεράστιων ζημιών από τον παγετό της άνοιξης 2025, οι οποίες άφησαν εκατοντάδες παραγωγούς εκτεθειμένους. Χωρίς έγκαιρη ρευστότητα, ούτε οι αποζημιώσεις ούτε η καθημερινή λειτουργία των εκμεταλλεύσεων μπορούν να στηριχθούν.
Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Κώστας Τσιάρας, σε τηλεοπτική του συνέντευξη, επιχείρησε να κατευνάσει τις αντιδράσεις. Όπως τόνισε, οι καθυστερήσεις σχετίζονται με τη μετάβαση του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ, καθώς γίνονται πιο αυστηροί έλεγχοι πριν από κάθε πληρωμή, σύμφωνα με τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Υποστήριξε μάλιστα ότι η προκαταβολή της βασικής ενίσχυσης θα δοθεί «μέσα στον Νοέμβριο», διαβεβαιώνοντας πως η διαδικασία ομαλοποιείται. Ωστόσο, για τους αγρότες που περίμεναν τα χρήματα τον Οκτώβριο, η εξαγγελία δεν αρκεί.
Το αγροτικό μέτωπο βράζει
Την ίδια στιγμή, η κτηνοτροφία βιώνει μια πρωτοφανή κρίση. Ζωονόσοι, πυρκαγιές και καταστροφές έχουν οδηγήσει σε απώλεια περίπου μισού εκατομμυρίου παραγωγικών ζώων μέσα σε δύο χρόνια. Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικής Κτηνοτροφίας, Δημήτρης Μόσχος, μίλησε με δραματικούς τόνους: «Έχει χαθεί το 10% του ζωικού κεφαλαίου. Βρισκόμαστε σε μια ιστορική στιγμή για την ελληνική αιγοπροβατοτροφία».
Ο ίδιος αποκάλυψε παραλείψεις στην εφαρμογή του πρωτοκόλλου για την αντιμετώπιση της ευλογιάς, φέρνοντας παράδειγμα μονάδας στην Ημαθία που παρέμενε επί μήνες εκτεθειμένη, χωρίς να θανατωθούν τα ζώα όπως προβλέπεται εντός 48 ωρών. Οι ελλείψεις αυτές, σε συνδυασμό με την οικονομική ασφυξία, ωθούν τους κτηνοτρόφους σε σκέψεις κινητοποιήσεων.
Ήδη έχει ανακοινωθεί ότι έως τις αρχές Νοεμβρίου επίκειται συντονισμένη αντίδραση από κτηνοτροφικούς συλλόγους και επιτροπές αγροτών. Οι καθυστερήσεις στις πληρωμές, το υψηλό κόστος ζωοτροφών και η εγκατάλειψη της εγχώριας παραγωγής βόειου κρέατος δημιουργούν εκρηκτικό κλίμα. «Σε λίγο το 90% του μοσχαρίσιου κρέατος που καταναλώνουμε θα είναι εισαγωγής, με τιμές που θα εκτοξευθούν», προειδοποίησε ο κ. Μόσχος.
Οι συνέπειες για την αγορά και την κοινωνία
Η καθυστέρηση της προκαταβολής δεν αφορά μόνο τους αγρότες. Η αγροτική παραγωγή είναι ο πρώτος κρίκος της διατροφικής αλυσίδας. Όταν οι παραγωγοί μένουν χωρίς κεφάλαιο κίνησης, καθυστερούν τις καλλιεργητικές φροντίδες, περιορίζουν επενδύσεις και μεταφέρουν το πρόβλημα στην επόμενη χρονιά. Παράλληλα, οι κτηνοτρόφοι που βλέπουν τα κοπάδια τους να μειώνονται, οδηγούνται σε εγκατάλειψη του επαγγέλματος. Το αποτέλεσμα; Μειωμένη εγχώρια παραγωγή και αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων για όλους.
Το πλήγμα στον ΕΛΓΑ είναι εξίσου σοβαρό. Χωρίς έσοδα από εισφορές, ο οργανισμός δεν μπορεί να πληρώσει αποζημιώσεις σε όσους καταστράφηκαν από παγετό, πλημμύρες ή ασθένειες. Οι αγρότες μένουν διπλά εκτεθειμένοι: χωρίς ενίσχυση και χωρίς αποζημίωση.
Ο χειμώνας που έρχεται
Ο Νοέμβριος θα δείξει αν οι διαβεβαιώσεις του υπουργείου θα γίνουν πράξη. Μέχρι τότε, η οργή στον αγροτικό κόσμο διογκώνεται. Οι εικόνες με τα τρακτέρ στους δρόμους και τα μπλόκα στις εθνικές οδούς μοιάζουν πιο κοντά από ποτέ. Οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι δηλώνουν αποφασισμένοι να μην παραμείνουν θεατές στην κατάρρευση του εισοδήματός τους.
Η μη καταβολή της προκαταβολής δεν είναι μια «τεχνική λεπτομέρεια». Είναι το καμπανάκι ενός συστήματος που τρίζει. Ένα πρόβλημα που ξεκινά από την καθυστέρηση των ελέγχων, αλλά απειλεί να τινάξει στον αέρα ολόκληρη την αγροτική οικονομία. Αν δεν υπάρξουν άμεσα λύσεις, ο Οκτώβριος του 2025 θα μείνει στην ιστορία ως ο μήνας που η ύπαιθρος βρέθηκε στο χείλος του γκρεμού.
