Μια κρίσιμη ημερομηνία πλησιάζει και για χιλιάδες επαγγελματίες δεν είναι απλώς μια ακόμη διοικητική προθεσμία. Είναι το όριο που κρίνει αν οι ίδιοι και οι οικογένειές τους θα συνεχίσουν να έχουν πλήρη πρόσβαση σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.
Το Σάββατο 28 Φεβρουαρίου αποτελεί την καταληκτική ημερομηνία για ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες που έχουν οφειλές προς τον e-ΕΦΚΑ. Όσοι δεν τακτοποιήσουν τις εκκρεμότητές τους ή δεν ενταχθούν εγκαίρως σε ρύθμιση, κινδυνεύουν να μείνουν χωρίς ασφαλιστική ικανότητα.
Το μέγεθος του προβλήματος σε αριθμούς
Η εικόνα είναι αποκαλυπτική: περίπου 400.000 μη μισθωτοί ασφαλισμένοι έχουν ληξιπρόθεσμα χρέη προς τον ασφαλιστικό φορέα. Το ζήτημα, όμως, δεν περιορίζεται μόνο στον αριθμό των οφειλετών.
Το συνολικό ύψος των χρεών προς τον ΕΦΚΑ έχει εκτοξευθεί στα 50,7 δισεκατομμύρια ευρώ (στοιχεία έως Σεπτέμβριο 2025). Από αυτό το ποσό, μόλις 5,1 δισ. ευρώ βρίσκονται σε ενεργές ρυθμίσεις. Το υπόλοιπο ποσό έχει περάσει στο ΚΕΑΟ, το οποίο προχωρά σε μέτρα αναγκαστικής είσπραξης, περιλαμβανομένων κατασχέσεων και διοικητικών πράξεων.
Η πίεση είναι σαφής και πολυεπίπεδη: οικονομική και ασφαλιστική.
Πώς «κλειδώνει» η ασφαλιστική ικανότητα
Για να εξασφαλίσει ένας μη μισθωτός πλήρη ιατροφαρμακευτική κάλυψη για το επόμενο δωδεκάμηνο (έως 27 Φεβρουαρίου 2027), θα πρέπει:
-
Να μην έχει καμία ληξιπρόθεσμη οφειλή.
-
Αν έχει, να την εξοφλήσει πλήρως ή να την εντάξει σε ρύθμιση έως τις 28 Φεβρουαρίου 2026.
-
Να καταβάλλει κανονικά τις τρέχουσες ασφαλιστικές εισφορές.
Η απλή υπαγωγή σε ρύθμιση δεν αρκεί· απαιτείται και συνεπής τήρηση των δόσεων. Διαφορετικά, η ασφαλιστική ικανότητα αναστέλλεται.
Η «ζώνη ανοχής» των 100 ευρώ
Υπάρχει, ωστόσο, μια περιορισμένη εξαίρεση. Ασφαλισμένοι με συνολικές οφειλές έως 100 ευρώ δεν χάνουν την ασφαλιστική τους ικανότητα. Πρόκειται για ένα κατώφλι ανοχής, το οποίο αφορά οφειλές της περιόδου 2017–2025 τόσο προς τον ΕΦΚΑ όσο και προς το ΚΕΑΟ.
Πέραν αυτού του ποσού, η απώλεια της ετήσιας ασφαλιστικής κάλυψης είναι δεδομένη, εκτός εάν υπάρξει άμεση ρύθμιση.
Ετήσια ή μηνιαία κάλυψη; Τι ισχύει
Η ασφαλιστική ικανότητα μπορεί να δοθεί:
-
Σε ετήσια βάση, εφόσον δεν υπάρχουν ουσιαστικές οφειλές (άνω των 100 ευρώ).
-
Σε μηνιαία βάση, εφόσον υπάρχει ενεργή ρύθμιση και τηρείται απαρέγκλιτα.
Οι υπηρεσίες του ΕΦΚΑ διενεργούν περιοδικούς ελέγχους στο σύστημα καταβολής εισφορών. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν κάποιος εξασφαλίσει προσωρινά ασφαλιστική ενημερότητα, η απώλεια ρύθμισης μπορεί να επιφέρει αυτόματα διακοπή κάλυψης.
Τι ισχύει για μισθωτούς και νέους ασφαλισμένους
Το πλαίσιο δεν αφορά μόνο τους μη μισθωτούς.
Για τους μισθωτούς, απαιτείται η συμπλήρωση τουλάχιστον 50 ημερών ασφάλισης είτε μέσα στο προηγούμενο ημερολογιακό έτος (2025) είτε κατά το τελευταίο δωδεκάμηνο.
Αντίστοιχα, για όσους εισήλθαν πρόσφατα στην ασφάλιση ως μη μισθωτοί, προβλέπεται ελάχιστος χρόνος ασφάλισης δύο μηνών, είτε στο προηγούμενο έτος είτε στο τελευταίο δωδεκάμηνο πριν από την επέλευση ασφαλιστικού κινδύνου.
Με άλλα λόγια, η ασφαλιστική ικανότητα δεν είναι αυτονόητη – προϋποθέτει συγκεκριμένα ποσοτικά κριτήρια.
Δεν ανανεώνεται αυτόματα – τι πρέπει να κάνουν οι ασφαλισμένοι
Ένα κρίσιμο σημείο που συχνά παραβλέπεται: ακόμη και αν εξοφληθούν καθυστερούμενες εισφορές ή ενεργοποιηθεί ρύθμιση, η ασφαλιστική ικανότητα δεν επανέρχεται αυτομάτως.
Ο ασφαλισμένος οφείλει:
-
Να απευθυνθεί στην αρμόδια Τοπική Διεύθυνση.
-
Ή να υποβάλει ηλεκτρονικό αίτημα μέσω της υπηρεσίας «Χορήγηση ασφαλιστικής ικανότητας σε μη μισθωτούς» στην πλατφόρμα του e-ΕΦΚΑ.
Η διαδικασία απαιτεί ενεργή πρωτοβουλία από τον ίδιο τον ενδιαφερόμενο.
Η ευρύτερη εικόνα: πίεση σε ένα ήδη επιβαρυμένο σύστημα
Η επιλογή της διακοπής ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης λειτουργεί ως μηχανισμός πίεσης για την είσπραξη οφειλών. Σε ένα περιβάλλον όπου οι συσσωρευμένες υποχρεώσεις ξεπερνούν τα 50 δισ. ευρώ, το κράτος επιδιώκει να αυξήσει τη συμμόρφωση μέσω αυστηρότερων προϋποθέσεων.
Ωστόσο, η πραγματικότητα δείχνει ότι μεγάλο μέρος των επαγγελματιών αδυνατεί να ανταποκριθεί, γεγονός που δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο: χρέη, απώλεια ικανότητας, περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας.
Το μήνυμα είναι σαφές
Η προθεσμία δεν είναι τυπική. Είναι ουσιαστική. Όσοι έχουν εκκρεμότητες οφείλουν να κινηθούν άμεσα, να εξετάσουν τις διαθέσιμες ρυθμίσεις και να διασφαλίσουν ότι πληρούν τις προϋποθέσεις.
Γιατί σε αυτή την περίπτωση, δεν διακυβεύεται απλώς μια διοικητική εκκρεμότητα — αλλά η ίδια η πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες υγείας.
Και το «κόστος» της αδράνειας μπορεί να αποδειχθεί πολύ μεγαλύτερο από το ύψος της οφειλής.
