Νέο κύμα γονικών παροχών φέρνει το υψηλό αφορολόγητο – Τι ισχύει για πρώτη κατοικία, οικόπεδα και χρηματικές δωρεές
Η εκρηκτική άνοδος στις τιμές των ακινήτων έχει μετατρέψει τις γονικές παροχές σε μία από τις πιο δημοφιλείς λύσεις για οικογένειες που θέλουν να αποκτήσουν κατοικία χωρίς να «καούν» από φόρους και έξοδα μεταβίβασης. Το ισχύον φορολογικό καθεστώς δίνει πλέον τη δυνατότητα για αφορολόγητες μεταβιβάσεις τεράστιας αξίας, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό πλαίσιο για γονείς, παιδιά, συζύγους αλλά και παππούδες με εγγόνια.
Το βασικό αφορολόγητο όριο φτάνει τις 800.000 ευρώ για γονικές παροχές και δωρεές ακινήτων ή χρημάτων μεταξύ στενών συγγενών, ενώ σε πολλές περιπτώσεις προστίθενται και επιπλέον απαλλαγές για πρώτη κατοικία. Αυτό σημαίνει ότι μία οικογένεια μπορεί να μεταβιβάσει ακίνητο μεγάλης αξίας χωρίς ουσιαστική φορολογική επιβάρυνση.
Πώς λειτουργεί το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ
Η νομοθεσία που εφαρμόζεται από τον Οκτώβριο του 2021 προβλέπει ότι γονικές παροχές και δωρεές προς παιδιά, γονείς, συζύγους και εγγόνια απαλλάσσονται από φόρο μέχρι του ποσού των 800.000 ευρώ.
Αν η αξία της μεταβίβασης ξεπεράσει αυτό το όριο, τότε επιβάλλεται φόρος 10%, αλλά μόνο για το ποσό που υπερβαίνει το αφορολόγητο και όχι για το σύνολο της αξίας.
Για παράδειγμα, εάν μία γονική παροχή αφορά ακίνητο αξίας 900.000 ευρώ, ο φόρος υπολογίζεται μόνο στις 100.000 ευρώ που ξεπερνούν το όριο και όχι στο συνολικό ποσό.
Η συγκεκριμένη ρύθμιση έχει αλλάξει πλήρως τον χάρτη των οικογενειακών μεταβιβάσεων, καθώς επιτρέπει τη μεταφορά περιουσίας χωρίς το βαρύ φορολογικό κόστος που ίσχυε τα προηγούμενα χρόνια.
Έξτρα φοροαπαλλαγή για πρώτη κατοικία
Το μεγαλύτερο όφελος προκύπτει όταν η γονική παροχή αφορά απόκτηση πρώτης κατοικίας. Σε αυτή την περίπτωση, το κράτος προβλέπει πρόσθετο αφορολόγητο, το οποίο λειτουργεί επιπλέον των 800.000 ευρώ.
Τα όρια διαμορφώνονται ως εξής:
- έως 200.000 ευρώ για άγαμο δικαιούχο
- έως 250.000 ευρώ για έγγαμο δικαιούχο
Το αφορολόγητο αυξάνεται ακόμη περισσότερο για οικογένειες με παιδιά, δίνοντας σημαντική φορολογική ελάφρυνση σε νέα ζευγάρια που θέλουν να αποκτήσουν δικό τους σπίτι.
Οι προσαυξήσεις προβλέπουν:
- επιπλέον 25.000 ευρώ για καθένα από τα δύο πρώτα παιδιά
- επιπλέον 30.000 ευρώ για το τρίτο παιδί και κάθε επόμενο ανήλικο τέκνο
Έτσι, μία οικογένεια με τρία παιδιά μπορεί να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερο αφορολόγητο όριο κατά τη μεταβίβαση κατοικίας, μειώνοντας δραστικά ή και μηδενίζοντας τον φόρο.
Τι ισχύει για γονική παροχή οικοπέδου
Το φορολογικό πλεονέκτημα δεν περιορίζεται μόνο σε διαμερίσματα και κατοικίες. Η νομοθεσία καλύπτει και γονικές παροχές οικοπέδων, εφόσον αυτά προορίζονται για την ανέγερση πρώτης κατοικίας.
Στις περιπτώσεις αυτές προβλέπονται επιπλέον αφορολόγητα όρια:
- 50.000 ευρώ για άγαμο
- 100.000 ευρώ για έγγαμο
Παράλληλα, υπάρχουν και προσαυξήσεις λόγω παιδιών:
- 10.000 ευρώ για καθένα από τα δύο πρώτα παιδιά
- 15.000 ευρώ για το τρίτο παιδί και κάθε επόμενο
Το μέτρο θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό για νέες οικογένειες που διαθέτουν οικόπεδο αλλά δεν μπορούν εύκολα να προχωρήσουν σε αγορά έτοιμης κατοικίας λόγω των υψηλών τιμών στην αγορά ακινήτων.
Οι βασικές προϋποθέσεις για την απαλλαγή
Για να εγκριθεί η φοροαπαλλαγή πρώτης κατοικίας, ο δικαιούχος θα πρέπει να καλύπτει συγκεκριμένες προϋποθέσεις που ελέγχονται από τις φορολογικές αρχές.
Μεταξύ άλλων:
- δεν πρέπει να διαθέτει άλλη κατοικία που να καλύπτει τις στεγαστικές ανάγκες της οικογένειας
- ούτε ο ή η σύζυγος να έχει πλήρη κυριότητα ή επικαρπία σε κατάλληλο ακίνητο
- ούτε τα ανήλικα παιδιά να διαθέτουν αντίστοιχο δικαίωμα σε άλλη κατοικία
Παράλληλα, εξετάζεται και η συνολική επιφάνεια των ακινήτων που ήδη κατέχει η οικογένεια, ώστε να διαπιστωθεί αν πληρούνται τα κριτήρια για πρώτη κατοικία.
Προσοχή στις χρηματικές γονικές παροχές
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται πλέον και στις χρηματικές γονικές παροχές, καθώς η εφορία απαιτεί αυστηρή τήρηση τραπεζικών διαδικασιών προκειμένου να ισχύσει η φοροαπαλλαγή.
Οι μεταφορές χρημάτων πρέπει να πραγματοποιούνται αποκλειστικά μέσω τραπεζών, με σαφή καταγραφή:
- του IBAN αποστολέα και παραλήπτη
- των στοιχείων της συναλλαγής
- των αποδεικτικών μεταφοράς από το πιστωτικό ίδρυμα
Σε διαφορετική περίπτωση, υπάρχει κίνδυνος να χαθεί η απαλλαγή και να επιβληθεί φόρος.
Γιατί αυξάνονται οι γονικές παροχές
Η στεγαστική κρίση και οι αυξημένες αντικειμενικές αξίες έχουν οδηγήσει χιλιάδες οικογένειες στην επιλογή της γονικής παροχής ως οικονομικότερη λύση για μεταβίβαση περιουσίας.
Φοροτεχνικοί και συμβολαιογράφοι καταγράφουν ήδη έντονη κινητικότητα, καθώς πολλοί γονείς επιδιώκουν να αξιοποιήσουν το υψηλό αφορολόγητο πριν υπάρξουν πιθανές αλλαγές στο φορολογικό πλαίσιο.
Την ίδια ώρα, η δυνατότητα μεταβίβασης ακινήτων χωρίς ουσιαστικό φόρο θεωρείται ισχυρό «όπλο» για νέους ανθρώπους που δυσκολεύονται να αγοράσουν πρώτη κατοικία με τραπεζικό δανεισμό και υψηλά επιτόκια.
Τι πρέπει να προσέξουν οι ενδιαφερόμενοι
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι λεπτομέρειες παίζουν καθοριστικό ρόλο στις γονικές παροχές. Λάθη σε δηλώσεις, ελλιπή δικαιολογητικά ή λανθασμένος υπολογισμός των ορίων μπορούν να δημιουργήσουν σοβαρά φορολογικά προβλήματα.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε περιπτώσεις:
- πολύτεκνων οικογενειών
- συνδυασμού κατοικίας και οικοπέδου
- μεταβίβασης χρηματικών ποσών
- πολλαπλών γονικών παροχών μέσα στην ίδια οικογένεια
Για τον λόγο αυτό, λογιστές και φοροτεχνικοί συστήνουν πλήρη έλεγχο πριν από κάθε μεταβίβαση, ώστε να διασφαλιστεί ότι αξιοποιούνται σωστά όλες οι διαθέσιμες φοροαπαλλαγές.
