Μια νέα πραγματικότητα διαμορφώνεται τα τελευταία χρόνια για χιλιάδες συνταξιούχους στην Ελλάδα, καθώς ολοένα και περισσότεροι αποφασίζουν να παραμείνουν ενεργοί στην αγορά εργασίας ακόμα και μετά την αποχώρησή τους από την πλήρη απασχόληση. Οι αλλαγές στο ασφαλιστικό πλαίσιο και η κατάργηση της μεγάλης περικοπής στις συντάξεις για όσους εργάζονται, έχουν οδηγήσει πολλούς να εξετάζουν σοβαρά το ενδεχόμενο επιστροφής στην εργασία ή συνέχισης της επαγγελματικής τους δραστηριότητας.
Για αρκετούς, η επιλογή αυτή αποτελεί οικονομική ανάγκη, καθώς οι αυξημένες τιμές, το υψηλό κόστος ζωής και οι καθημερινές υποχρεώσεις δυσκολεύουν τη διαβίωση μόνο με τη σύνταξη. Για άλλους όμως, η εργασία μετά τη συνταξιοδότηση λειτουργεί και ως τρόπος διατήρησης της επαγγελματικής και κοινωνικής τους δραστηριότητας.
Τι αλλάζει για τους εργαζόμενους συνταξιούχους
Το σημερινό καθεστώς είναι εντελώς διαφορετικό σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, όταν η εργασία μετά τη σύνταξη συνοδευόταν από σημαντικές περικοπές στις συντάξεις. Πλέον, το μοντέλο έχει αλλάξει και οι περισσότεροι συνταξιούχοι μπορούν να εργάζονται χωρίς να χάνουν μεγάλο μέρος της μηνιαίας παροχής τους.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα χιλιάδες συνταξιούχοι να αναζητούν είτε μόνιμη είτε συμπληρωματική απασχόληση, προκειμένου να ενισχύσουν το εισόδημά τους. Ειδικά όσοι λαμβάνουν χαμηλές ή μεσαίες συντάξεις βλέπουν την εργασία ως έναν τρόπο να καλύψουν αυξημένα έξοδα για λογαριασμούς, ενοίκια, φάρμακα ή οικογενειακές ανάγκες.
Στην πράξη, ένας συνταξιούχος μπορεί πλέον να συνεχίζει να λαμβάνει τη σύνταξή του και ταυτόχρονα να αποκτά εισόδημα από μισθωτή εργασία, παροχή υπηρεσιών ή ελεύθερο επάγγελμα. Αυτό το «διπλό» εισόδημα είναι που κάνει όλο και περισσότερους να επιστρέφουν στην αγορά.
Ποιοι είναι οι μεγάλοι κερδισμένοι
Το μεγαλύτερο όφελος φαίνεται να έχουν οι συνταξιούχοι που διαθέτουν ειδικότητα ή επαγγελματική εμπειρία που εξακολουθεί να έχει ζήτηση. Τεχνίτες, λογιστές, μηχανικοί, γιατροί, επαγγελματίες του τουρισμού αλλά και πρώην δημόσιοι ή ιδιωτικοί υπάλληλοι επιλέγουν να εργάζονται μερικώς ή εποχικά.
Ιδιαίτερα συμφέρουσα θεωρείται η εργασία όταν το πρόσθετο εισόδημα είναι αρκετά υψηλό ώστε να καλύπτει τις ασφαλιστικές κρατήσεις και τη φορολογία, αφήνοντας ουσιαστικό καθαρό κέρδος στον συνταξιούχο.
Πολλοί επιλέγουν επίσης να συνεχίσουν ως ελεύθεροι επαγγελματίες, διατηρώντας ενεργό το μπλοκάκι ή την ατομική τους δραστηριότητα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το συνολικό οικονομικό αποτέλεσμα εξαρτάται από τον κύκλο εργασιών, τις εισφορές και τα φορολογικά βάρη.
Οι εισφορές που συνεχίζουν να πληρώνουν
Παρότι δεν υπάρχει πλέον η βαριά περικοπή στη σύνταξη που ίσχυε παλαιότερα, οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι εξακολουθούν να έχουν υποχρεώσεις απέναντι στον ΕΦΚΑ.
Για όσους απασχολούνται ως μισθωτοί, προβλέπονται κρατήσεις επί του μισθού τους, οι οποίες συνδέονται με την ασφαλιστική νομοθεσία και την ειδική εισφορά υπέρ ΕΦΚΑ. Το ύψος των κρατήσεων μεταβάλλεται ανάλογα με τις αποδοχές και τη μορφή της εργασίας.
Από την άλλη πλευρά, οι ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι καλούνται να πληρώνουν ασφαλιστικές εισφορές με βάση την κατηγορία ασφάλισης στην οποία ανήκουν. Αυτό σημαίνει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις το τελικό καθαρό όφελος μπορεί να είναι μικρότερο από αυτό που αρχικά υπολογίζουν.
Παράλληλα, οι συνταξιούχοι που εργάζονται πρέπει να λαμβάνουν υπόψη και τη φορολογία εισοδήματος, καθώς τα επιπλέον έσοδα ενδέχεται να αυξήσουν τη συνολική φορολογική επιβάρυνση.
Πότε πραγματικά συμφέρει
Το βασικό ερώτημα που απασχολεί χιλιάδες συνταξιούχους είναι αν τελικά αξίζει οικονομικά να συνεχίσουν να εργάζονται.
Η απάντηση εξαρτάται από πολλούς παράγοντες: το ύψος της σύνταξης, το νέο εισόδημα που αποκτούν, τις ασφαλιστικές εισφορές, τη φορολογία αλλά και το είδος της εργασίας.
Σε περιπτώσεις όπου η απασχόληση προσφέρει σταθερό και ικανοποιητικό εισόδημα, το όφελος μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Για παράδειγμα, ένας συνταξιούχος που εξασφαλίζει μόνιμη εργασία ή διατηρεί μια κερδοφόρα επαγγελματική δραστηριότητα μπορεί να δει ουσιαστική αύξηση στα συνολικά μηνιαία του έσοδα.
Αντίθετα, όταν η εργασία είναι περιστασιακή ή χαμηλά αμειβόμενη, οι κρατήσεις και οι φόροι συχνά περιορίζουν αισθητά το τελικό καθαρό ποσό που μένει στην τσέπη.
Η «παγίδα» που μπορεί να φέρει πρόστιμα
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται από όσους αποφασίζουν να εργαστούν χωρίς να δηλώσουν την απασχόλησή τους. Η δήλωση της εργασίας στον ΕΦΚΑ θεωρείται υποχρεωτική και η παράλειψή της μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιβαρύνσεις.
Σε περιπτώσεις ελέγχων, ενδέχεται να επιβληθούν αναδρομικές χρεώσεις, πρόστιμα ή ακόμη και απαιτήσεις επιστροφής ποσών. Για τον λόγο αυτό, λογιστές και ειδικοί στην κοινωνική ασφάλιση συνιστούν στους συνταξιούχους να ενημερώνονται εγκαίρως πριν ξεκινήσουν οποιαδήποτε μορφή εργασίας.
Το νέο τοπίο στην αγορά εργασίας
Η εικόνα των συνταξιούχων που συνεχίζουν να εργάζονται αναμένεται να γίνει ακόμη πιο έντονη τα επόμενα χρόνια. Η αύξηση του κόστους ζωής, η ανάγκη για επιπλέον εισόδημα αλλά και οι ελλείψεις προσωπικού σε αρκετούς κλάδους οδηγούν σε ένα νέο μοντέλο απασχόλησης.
Πλέον, η εργασία μετά τη σύνταξη δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως λύση ανάγκης αλλά και ως μια ευέλικτη επιλογή που επιτρέπει σε πολλούς να παραμένουν ενεργοί και οικονομικά πιο άνετοι.
Το κρίσιμο στοιχείο, ωστόσο, παραμένει ο σωστός υπολογισμός. Οι συνταξιούχοι που σκέφτονται να εργαστούν θα πρέπει να γνωρίζουν ακριβώς πόσα θα πληρώνουν σε εισφορές και φόρους, ώστε να διαπιστώσουν αν το τελικό καθαρό όφελος είναι πραγματικά συμφέρον.
