Σημαντικές παρεμβάσεις στο σύστημα των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) ετοιμάζει το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, επιχειρώντας να ενισχύσει τον ρόλο της λεγόμενης «δεύτερης σύνταξης». Το νέο νομοσχέδιο που βρίσκεται υπό επεξεργασία στοχεύει να κάνει τον θεσμό πιο προσιτό για εργαζόμενους και επιχειρήσεις, την ώρα που το συνταξιοδοτικό σύστημα αντιμετωπίζει ολοένα και μεγαλύτερες πιέσεις.
Η φιλοσοφία της μεταρρύθμισης είναι σαφής: να ενισχυθεί ο δεύτερος πυλώνας ασφάλισης, ώστε οι εργαζόμενοι να έχουν τη δυνατότητα να δημιουργούν επιπλέον εισόδημα για τα χρόνια μετά την αποχώρησή τους από την εργασία. Με απλούστερους κανόνες συμμετοχής και πιο ελκυστικά φορολογικά κίνητρα, η κυβέρνηση επιδιώκει να δώσει νέα ώθηση σε έναν θεσμό που μέχρι σήμερα αναπτύσσεται με αργούς ρυθμούς.
Πόσα χρήματα μπορεί να δώσει σήμερα η «δεύτερη σύνταξη»
Με βάση τα σημερινά δεδομένα της αγοράς επαγγελματικής ασφάλισης, η πρόσθετη σύνταξη που μπορεί να λάβει ένας ασφαλισμένος μέσω ΤΕΑ υπολογίζεται συνήθως μεταξύ 200 και 300 ευρώ μηνιαίως, εφόσον έχει συμμετοχή στο ταμείο για περίπου 20 έως 25 χρόνια.
Το τελικό ποσό δεν είναι σταθερό, καθώς επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες, όπως:
-
η διάρκεια ασφάλισης στο ταμείο
-
το ύψος των εισφορών που καταβάλλονται
-
η ηλικία στην οποία αποχωρεί ο ασφαλισμένος από την εργασία
-
οι επενδυτικές αποδόσεις των κεφαλαίων του ταμείου
Επειδή τα ΤΕΑ λειτουργούν με κεφαλαιοποιητικό σύστημα, οι εισφορές επενδύονται και δημιουργούν αποθεματικό κεφάλαιο, το οποίο καθορίζει το ύψος της μελλοντικής παροχής.
Γιατί η κυβέρνηση προχωρά σε αλλαγές
Η αναμόρφωση του πλαισίου επαγγελματικής ασφάλισης συνδέεται άμεσα με τη συζήτηση για το λεγόμενο συνταξιοδοτικό κενό. Οι δημογραφικές εξελίξεις –και κυρίως η γήρανση του πληθυσμού– δημιουργούν πίεση στο δημόσιο συνταξιοδοτικό σύστημα.
Με απλά λόγια, όλο και λιγότεροι εργαζόμενοι καλούνται να χρηματοδοτήσουν τις συντάξεις όλο και περισσότερων συνταξιούχων.
Σε αυτό το περιβάλλον, η ανάπτυξη συμπληρωματικών μορφών ασφάλισης θεωρείται κρίσιμη για τη διατήρηση ενός ικανοποιητικού εισοδήματος μετά τη συνταξιοδότηση.
Η στρατηγική του υπουργείου βασίζεται σε τρεις βασικούς άξονες:
-
βελτίωση των φορολογικών κινήτρων
-
επέκταση της πρόσβασης στα επαγγελματικά ταμεία
-
αύξηση της διαφάνειας και της ενημέρωσης των ασφαλισμένων
Οι βασικές παρεμβάσεις που προβλέπει το νέο νομοσχέδιο
Το σχέδιο νόμου που επεξεργάζεται το Υπουργείο Εργασίας περιλαμβάνει μια σειρά από μέτρα που στοχεύουν στην ενίσχυση της συμμετοχής εργαζομένων και επιχειρήσεων στα ΤΕΑ.
Μεταξύ των αλλαγών που εξετάζονται είναι:
Φορολογικά κίνητρα για τις εισφορές
Υπάρχει πρόβλεψη οι εισφορές προς τα επαγγελματικά ταμεία να μπορούν να αφαιρούνται από το φορολογητέο εισόδημα, γεγονός που θα μειώνει το φορολογικό βάρος για εργαζόμενους και εργοδότες.
Μείωση της φορολόγησης στα εφάπαξ
Σήμερα, η φορολογία στις εφάπαξ παροχές μπορεί να φτάσει έως και το 20%. Στο νέο πλαίσιο εξετάζεται η μείωση αυτού του ποσοστού.
Ευελιξία στα ασφαλιστικά προγράμματα
Τα επαγγελματικά ταμεία θα μπορούν να προσφέρουν περισσότερες επιλογές προγραμμάτων, ακόμη και συνδυαστικά πακέτα που περιλαμβάνουν και παροχές υγείας.
Μείωση των ιδρυτικών μελών
Σήμερα απαιτούνται 100 μέλη για τη δημιουργία ενός ΤΕΑ. Με το νέο σχέδιο εξετάζεται η μείωση αυτού του αριθμού ακόμη και σε 20 ή 50 μέλη, ώστε να διευκολυνθεί η ίδρυση νέων ταμείων.
Διεύρυνση πολυεργοδοτικών σχημάτων
Μικρότερες επιχειρήσεις που δεν μπορούν να δημιουργήσουν δικό τους ταμείο θα μπορούν να συμμετέχουν σε μεγαλύτερα επαγγελματικά σχήματα.
Ευκολότερη μεταφορά ασφαλισμένων
Θα διευκολυνθεί η μετακίνηση ασφαλισμένων μεταξύ επαγγελματικών ταμείων και ομαδικών ασφαλιστικών προγραμμάτων.
Ψηφιακή πλατφόρμα ενημέρωσης
Σχεδιάζεται η δημιουργία μιας πλατφόρμας που θα παρέχει πληροφορίες και συγκρίσεις για δικαιώματα και παροχές.
Περισσότερες επιλογές για εργαζόμενους μικρών επιχειρήσεων
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της μεταρρύθμισης αφορά τους εργαζόμενους σε μικρές επιχειρήσεις.
Μέχρι σήμερα, πολλοί εργαζόμενοι δεν είχαν ουσιαστική πρόσβαση σε επαγγελματικά ταμεία, καθώς η δημιουργία ενός τέτοιου σχήματος απαιτούσε μεγάλο αριθμό συμμετεχόντων.
Με το νέο μοντέλο, ένας εργαζόμενος θα μπορεί να ενταχθεί σε πολυεργοδοτικό ταμείο, στο οποίο συμμετέχουν πολλές διαφορετικές εταιρείες.
Αυτό σημαίνει:
-
χαμηλότερο διοικητικό κόστος
-
περισσότερες επενδυτικές επιλογές
-
ευρύτερη πρόσβαση σε συμπληρωματική ασφάλιση
Τα οικονομικά μεγέθη των ΤΕΑ στην Ελλάδα
Παρά το ενδιαφέρον για τον θεσμό, τα επαγγελματικά ταμεία στην Ελλάδα παραμένουν σχετικά περιορισμένα σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος για το δεύτερο τρίμηνο του 2025:
-
το συνολικό ενεργητικό των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης έφτασε τα 2,639 δισεκατομμύρια ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση περίπου 3,8%
-
οι ενεργοί ασφαλισμένοι ανέρχονται σε περίπου 222.671 εργαζόμενους
Τα μεγέθη αυτά δείχνουν ότι υπάρχει σημαντικό περιθώριο ανάπτυξης του θεσμού τα επόμενα χρόνια.
Τι είναι η συμπληρωματική σύνταξη από τα ΤΕΑ
Η σύνταξη που προκύπτει από τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης αποτελεί μια επιπλέον παροχή πέρα από την κύρια και την επικουρική σύνταξη.
Στην πράξη, πρόκειται για ένα σύστημα αποταμίευσης που οργανώνεται σε επίπεδο επιχείρησης ή επαγγελματικού κλάδου.
Οι εργαζόμενοι –και συχνά και οι εργοδότες– καταβάλλουν εισφορές σε ένα επαγγελματικό ταμείο. Τα κεφάλαια αυτά επενδύονται και, όταν ο ασφαλισμένος συνταξιοδοτηθεί, μετατρέπονται σε μηνιαία παροχή ή εφάπαξ ποσό.
Γιατί η δεύτερη σύνταξη γίνεται όλο και πιο σημαντική
Η ανάγκη για συμπληρωματική ασφάλιση αυξάνεται συνεχώς.
Οι βασικοί λόγοι είναι:
-
η γήρανση του πληθυσμού
-
η πίεση στα δημόσια συνταξιοδοτικά συστήματα
-
οι χαμηλότερες εισφορές σε ορισμένα επαγγέλματα
Σε αυτό το περιβάλλον, τα επαγγελματικά ταμεία λειτουργούν ως ένα πρόσθετο οικονομικό «μαξιλάρι» που μπορεί να βελτιώσει το επίπεδο ζωής μετά τη συνταξιοδότηση.
