Εφάπαξ: Έρχεται νέο σύστημα υπολογισμού – Τι αλλάζει από το 2027 και ποιοι ασφαλισμένοι επηρεάζονται
Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο υπολογισμού του εφάπαξ εξετάζει η κυβέρνηση, με στόχο να αντικαταστήσει το ισχύον καθεστώς που εφαρμόζεται μετά τον νόμο Κατρούγκαλου και, σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό, έχει δημιουργήσει μεγάλες διαφορές στις παροχές μεταξύ ασφαλισμένων με παρόμοια χρόνια εργασίας.
Οι τελικές ανακοινώσεις αναμένεται να γίνουν στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ), ενώ οι νέες ρυθμίσεις εκτιμάται ότι θα τεθούν σε ισχύ από το 2027, εφόσον ολοκληρωθεί η επεξεργασία του νέου μοντέλου και ψηφιστεί η σχετική νομοθεσία.
Γιατί αλλάζει ο τρόπος υπολογισμού
Σήμερα το εφάπαξ υπολογίζεται με δύο διαφορετικά συστήματα, ανάλογα με το πότε έχει πραγματοποιηθεί η ασφάλιση.
Για τα έτη έως το 2013, το ποσό υπολογίζεται στο 60% του μέσου όρου των αποδοχών της καλύτερης πενταετίας της περιόδου 2009-2013.
Αντίθετα, για τα χρόνια ασφάλισης από το 2014 και μετά εφαρμόζεται διαφορετικός μηχανισμός, ο οποίος βασίζεται κυρίως στις καταβληθείσες εισφορές, με αποτέλεσμα η ανταποδοτικότητα να είναι περιορισμένη και τα τελικά ποσά αισθητά χαμηλότερα για όσους αποχωρούν αρκετά χρόνια μετά το 2013.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, το ισχύον σύστημα έχει οδηγήσει σε μέση μείωση περίπου 23% των εφάπαξ σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς.
Τα σενάρια που εξετάζονται
Το υπουργείο εξετάζει σειρά παρεμβάσεων προκειμένου να περιοριστούν οι μεγάλες αποκλίσεις που παρατηρούνται σήμερα.
Μεταξύ των προτάσεων που βρίσκονται στο τραπέζι είναι:
- αλλαγή της πενταετίας αναφοράς ώστε να βρίσκεται πιο κοντά στην ημερομηνία συνταξιοδότησης,
- νέο μοντέλο υπολογισμού για όσους αποχωρήσουν μετά το 2026,
- εξομάλυνση των διαφορών ανάμεσα σε παλαιούς και νέους ασφαλισμένους,
- μεγαλύτερη ανταποδοτικότητα για τις εισφορές που καταβάλλονται μετά το 2014.
Οι οριστικές αποφάσεις αναμένονται μέσα στον Αύγουστο.
Πόσο είναι σήμερα τα εφάπαξ στο Δημόσιο
Τα στοιχεία του e-ΕΦΚΑ δείχνουν σημαντικές διαφοροποιήσεις ανά κατηγορία ασφαλισμένων.
Οι μέσες παροχές διαμορφώνονται περίπου ως εξής:
- Πολιτικοί υπάλληλοι: 24.600 ευρώ
- Δημοτικοί υπάλληλοι (ΤΑΔΚΥ): 21.200 ευρώ
- Σώματα Ασφαλείας: 24.500 ευρώ
- Εκπαιδευτικοί: 24.500 ευρώ
- Υπάλληλοι δημόσιων νοσοκομείων: 23.226 ευρώ
- Ειδικά μισθολόγια (γιατροί ΕΣΥ, δικαστικοί, διπλωμάτες): 40.100 ευρώ
Πού καταβάλλονται τα μεγαλύτερα εφάπαξ
Τα υψηλότερα ποσά εξακολουθούν να καταβάλλονται σε ορισμένες ΔΕΚΟ και ειδικά ταμεία.
Ενδεικτικά:
- ΟΣΕ: περίπου 103.000 ευρώ
- ΟΤΕ: περίπου 52.300 ευρώ
- Οργανισμός Λιμένος Θεσσαλονίκης: περίπου 50.000 ευρώ
- Πρώην Ιονική Τράπεζα: περίπου 46.600 ευρώ
- ΔΕΗ: περίπου 44.000 ευρώ
- Πρώην Εμπορική Τράπεζα: περίπου 39.646 ευρώ
- Οργανισμός Λιμένος Πειραιά: περίπου 35.000 ευρώ
- ΕΡΤ: περίπου 11.751 ευρώ
Τι ισχύει για ελεύθερους επαγγελματίες και επιστήμονες
Στα επιστημονικά ταμεία οι διαφορές παραμένουν μεγάλες.
Οι μέσες παροχές ανέρχονται περίπου σε:
- Συμβολαιογράφοι: 24.658 ευρώ
- Δικηγόροι Αθηνών: 17.500 ευρώ
- Μηχανικοί: 8.828 ευρώ
- Γιατροί: 4.700 ευρώ
Παρά τις διαφοροποιήσεις, τα περισσότερα ποσά παραμένουν χαμηλότερα από εκείνα που χορηγούνταν πριν από το 2016.
Πότε μπορεί να μειωθεί το ποσό του εφάπαξ
Αν και το εφάπαξ δεν υπόκειται στις ίδιες κρατήσεις με τις συντάξεις, υπάρχουν περιπτώσεις όπου πραγματοποιούνται παρακρατήσεις πριν από την καταβολή.
Αυτό μπορεί να συμβεί όταν υπάρχουν:
- ληξιπρόθεσμες οφειλές προς την Εφορία, όπου μπορεί να παρακρατηθεί έως και το 50% του ποσού,
- οφειλές ασφαλιστικών εισφορών προς τον e-ΕΦΚΑ,
- ανεξόφλητα δάνεια στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, σύμφωνα με τους όρους της σύμβασης.
Τι αναμένεται τους επόμενους μήνες
Το τελικό σχέδιο αναμένεται να οριστικοποιηθεί μέσα στο επόμενο διάστημα, με τις επίσημες εξαγγελίες να τοποθετούνται χρονικά στη ΔΕΘ. Εφόσον προχωρήσει η μεταρρύθμιση, το νέο σύστημα υπολογισμού του εφάπαξ θα εφαρμοστεί από το 2027 και θα αφορά κυρίως όσους αποχωρήσουν από την εργασία τα επόμενα χρόνια, με στόχο ένα δικαιότερο και περισσότερο ανταποδοτικό μοντέλο.
