Ανατροπές και εκπλήξεις φέρνει το νέο σύστημα υπολογισμού των συντάξεων, το οποίο πρόκειται να τεθεί σε εφαρμογή από τον Νοέμβριο και υπόσχεται πιο γενναίες αυξήσεις για εκατομμύρια συνταξιούχους. Οι αλλαγές που δρομολογούνται θα επηρεάσουν όχι μόνο τους ήδη συνταξιούχους αλλά και όσους ετοιμάζονται να υποβάλουν αίτηση συνταξιοδότησης την επόμενη διετία.
Για πρώτη φορά, οι αυξήσεις στις συντάξεις δεν θα εξαρτώνται αποκλειστικά από τον πληθωρισμό, αλλά θα βασίζονται σε έναν νέο «δείκτη μισθών». Δηλαδή, θα λαμβάνεται υπόψη η αύξηση των μισθών στον ιδιωτικό τομέα – στοιχείο που, σε περιόδους οικονομικής ανάπτυξης, συνήθως κινείται υψηλότερα από τον πληθωρισμό.
Ο νέος μηχανισμός υπολογισμού θα ενσωματωθεί στο επικείμενο ασφαλιστικό νομοσχέδιο που ετοιμάζεται να κατατεθεί το φθινόπωρο. Με αυτόν, θα αναπροσαρμόζεται η ανταποδοτική σύνταξη με βάση τις συντάξιμες αποδοχές που έχουν οι ασφαλισμένοι σε βάθος χρόνου (από το 2002 έως το 2025), διορθωμένες με βάση τον πληθωρισμό και, κυρίως, την πορεία των μισθών.
Πρακτικά, αν οι μισθοί αυξηθούν κατά 4,5% μέσα στο 2025, τότε η ανταποδοτική σύνταξη θα προσαρμοστεί ανάλογα, προσφέροντας μεγαλύτερη τελική απολαβή σε σύγκριση με τον μέχρι σήμερα υπολογισμό που βασιζόταν μόνο στο κόστος ζωής. Μια διαφορά που μπορεί να μοιάζει μικρή στην αρχή, αλλά με την πάροδο του χρόνου θα μεταφραστεί σε αυξήσεις της τάξεως του 5%-10%.
Οι πρώτοι που θα δουν το όφελος στην πράξη είναι όσοι συνταξιοδοτηθούν στο τέλος του 2025 ή στις αρχές του 2026. Για αυτούς, οι αυξήσεις μπορεί να φτάσουν και τα 1.200 ευρώ τον χρόνο – σύμφωνα με εκτιμήσεις του υπουργείου Εργασίας.
Παράδειγμα: Αν ένας εργαζόμενος είχε μισθό 800 ευρώ το 2002 και φτάσει τα 1.300 ευρώ το 2025, τότε με το νέο σύστημα και ρυθμό αύξησης μισθών στο 4%, η τελική του σύνταξη θα είναι αισθητά υψηλότερη από εκείνη που θα έπαιρνε με βάση μόνο τον πληθωρισμό (2,8%). Μπορεί η διαφορά στην αρχή να φαίνεται περιορισμένη (π.χ. 7 ευρώ το μήνα), όμως σε ετήσια βάση και με το πέρασμα των ετών, το όφελος γίνεται σημαντικό.
Όμως το νέο μοντέλο δεν επηρεάζει μόνο τις συντάξεις. Φέρνει αλλαγές και για ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες. Μέχρι σήμερα, οι ασφαλιστικές τους εισφορές αυξάνονταν με βάση τον πληθωρισμό. Πλέον, θα συνδέονται με τον ρυθμό αύξησης των μισθών – κάτι που ενδέχεται να οδηγήσει σε αυξημένες επιβαρύνσεις, ειδικά σε περιόδους ισχυρής ανάπτυξης.
Αυτό σημαίνει ότι όσο καλύτερα πάει η οικονομία και αυξάνονται οι μισθοί, τόσο περισσότερο θα «τσιμπάνε» και οι εισφορές. Κάτι που αναπόφευκτα θα δημιουργήσει πίεση στους επαγγελματίες, οι οποίοι ήδη καλούνται να ανταποκριθούν σε αυξανόμενες φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις.
Το νέο καθεστώς αναμένεται να τεθεί σε πλήρη ισχύ από το 2026 και μετά. Οι αλλαγές θα επηρεάσουν το συνολικό ασφαλιστικό τοπίο, με τους ειδικούς να τονίζουν ότι το τελικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από την πορεία της οικονομίας και, ειδικότερα, των μισθών. Όσο πιο θετική είναι η εξέλιξη των αποδοχών, τόσο περισσότερο θα ωφεληθούν οι νέοι συνταξιούχοι.
Μάλιστα, η μεταβολή αυτή ενδέχεται να μετατραπεί σε μια σταθερή «μικρή αύξηση» κάθε χρόνο, καθώς οι συντάξιμες αποδοχές θα αναπροσαρμόζονται δυναμικά με βάση τους μέσους όρους των μισθών.
Η θετική αυτή επίδραση δεν αφορά μόνο τις κύριες, αλλά και τις επικουρικές συντάξεις. Ήδη, σύμφωνα με τον ΕΦΚΑ, παρατηρούνται μέσες αυξήσεις 21-55 ευρώ στις κύριες και 15-30 ευρώ στις επικουρικές, με τη μέση επικουρική να έχει φτάσει τα 195 ευρώ τον μήνα (από 180 το 2024). Οι συντάξεις αυτές επηρεάζονται πλέον από τις αυξημένες ασφαλιστικές κρατήσεις των εργαζομένων, οι οποίες «μεταφράζονται» σε υψηλότερες παροχές για τα έτη ασφάλισης μετά το 2015.
Αν και το νέο μοντέλο θεωρείται πιο δίκαιο και ανταποκρίνεται στις εξελίξεις της οικονομίας, δεν λείπουν οι προβληματισμοί. Ειδικά για όσους δεν έχουν σταθερή μισθολογική πορεία ή αντιμετωπίζουν περιόδους αβεβαιότητας, το νέο σύστημα ίσως δεν φανεί εξίσου ευνοϊκό.
Ωστόσο, για τη μεγάλη πλειοψηφία των ασφαλισμένων, η αλλαγή αυτή μοιάζει με ένα βήμα προς ένα ασφαλιστικό σύστημα πιο κοντά στην πραγματική οικονομία και τις ανάγκες των καιρών. Οι επόμενοι μήνες θα δείξουν αν το νέο μοντέλο θα μπορέσει να εξισορροπήσει την πίεση στους επαγγελματίες με τις αυξήσεις στις συντάξεις ή αν θα οδηγήσει σε νέες εντάσεις.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
