Σημαντικές παρεμβάσεις στο εισόδημα εκατομμυρίων συνταξιούχων εξετάζει η κυβέρνηση ενόψει των ανακοινώσεων του Σεπτεμβρίου στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ), με βασικό στόχο να περιοριστούν οι απώλειες που έχουν προκαλέσει η ακρίβεια και ο υψηλός πληθωρισμός τα τελευταία χρόνια.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το οικονομικό επιτελείο επεξεργάζεται ένα πακέτο μέτρων που περιλαμβάνει νέες αυξήσεις στις συντάξεις, ενίσχυση του μόνιμου επιδόματος συνταξιούχων, αλλαγές στις κρατήσεις της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), αλλά και ρυθμίσεις για τις συντάξεις χηρείας.
Γιατί εξετάζονται νέα μέτρα για τους συνταξιούχους
Παρά τις αυξήσεις που χορηγήθηκαν τα τελευταία χρόνια, η πραγματική αγοραστική δύναμη πολλών συνταξιούχων εξακολουθεί να βρίσκεται υπό πίεση. Οι συνεχείς ανατιμήσεις σε τρόφιμα, ενέργεια, φάρμακα και ενοίκια έχουν απορροφήσει σημαντικό μέρος των αυξήσεων που δόθηκαν από το 2023 και μετά.
Τα στοιχεία που έχουν φτάσει στο οικονομικό επιτελείο δείχνουν ότι οι συνταξιούχοι δεν έχουν ανακτήσει στον ίδιο βαθμό τις απώλειες που υπέστησαν κατά τη μνημονιακή περίοδο σε σύγκριση με τους εργαζόμενους.
Την περίοδο 2019-2026 οι μισθοί στον ιδιωτικό τομέα κατέγραψαν σημαντική άνοδο, ενώ οι συντάξεις κινήθηκαν με σαφώς χαμηλότερους ρυθμούς. Την ίδια στιγμή, ο σωρευτικός πληθωρισμός διαμόρφωσε ένα περιβάλλον αυξημένου κόστους ζωής, περιορίζοντας το πραγματικό όφελος των συνταξιοδοτικών αυξήσεων.
Σενάριο για πρόσθετη αύξηση στις συντάξεις
Το επικρατέστερο σενάριο προβλέπει τη δημιουργία ενός μηχανισμού που θα ενεργοποιείται όταν ο πληθωρισμός ξεπερνά συγκεκριμένα όρια.
Στην πράξη, οι συνταξιούχοι θα λαμβάνουν μια επιπλέον ετήσια αύξηση πέρα από εκείνη που προβλέπεται από το ισχύον σύστημα αναπροσαρμογής. Η αύξηση αυτή θα λειτουργεί ως «αντιστάθμισμα» απέναντι στην ακρίβεια και θα συνδέεται κυρίως με το κόστος βασικών αγαθών και υπηρεσιών.
Οι πρώτες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για πιθανή πρόσθετη ενίσχυση της τάξης του 2,5%, εφόσον οι δημοσιονομικές συνθήκες το επιτρέψουν.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση θεωρείται από κυβερνητικά στελέχη ως η πιο δίκαιη λύση, καθώς αφορά το σύνολο των συνταξιούχων ανεξαρτήτως ύψους σύνταξης.
Επίδομα συνταξιούχων: Από τα 300 στα 400 ευρώ;
Ένα ακόμη μέτρο που βρίσκεται στο τραπέζι αφορά το μόνιμο επίδομα που καταβάλλεται κάθε χρόνο στους συνταξιούχους.
Το βοήθημα αυξήθηκε ήδη στα 300 ευρώ για το 2026 και επεκτάθηκε σε περισσότερους δικαιούχους. Ωστόσο, εξετάζεται σοβαρά το ενδεχόμενο νέας αύξησης, ώστε το ποσό που θα καταβληθεί τον Νοέμβριο να φτάσει ακόμη και τα 400 ευρώ.
Μια τέτοια απόφαση θα αποτελούσε σημαντική οικονομική ανάσα για χιλιάδες νοικοκυριά που βασίζονται αποκλειστικά στη σύνταξη για την κάλυψη των καθημερινών τους αναγκών.
Αλλαγές στην ΕΑΣ και μεγαλύτερες καθαρές αποδοχές
Παράλληλα, προχωρούν οι συζητήσεις για την αναμόρφωση της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων.
Σήμερα η εισφορά επιβάλλεται στο συνολικό ποσό της σύνταξης όταν αυτή υπερβαίνει συγκεκριμένα όρια. Το νέο μοντέλο που εξετάζεται προβλέπει ότι η κράτηση θα υπολογίζεται μόνο στο τμήμα της σύνταξης που υπερβαίνει το αφορολόγητο όριο των 1.400 ευρώ.
Για παράδειγμα, σε σύνταξη 2.200 ευρώ η εισφορά δεν θα υπολογίζεται πλέον στο σύνολο του ποσού αλλά μόνο στα 800 ευρώ που υπερβαίνουν το όριο.
Αντίστοιχα, εξετάζεται ακόμη και η πλήρης κατάργηση της σχετικής εισφοράς στις επικουρικές συντάξεις, γεγονός που θα αυξήσει τα καθαρά ποσά που λαμβάνουν οι δικαιούχοι κάθε μήνα.
Οι απώλειες των συνταξιούχων παραμένουν μεγάλες
Οι περικοπές που επιβλήθηκαν στα χρόνια των Μνημονίων εξακολουθούν να επηρεάζουν το επίπεδο διαβίωσης πολλών συνταξιούχων.
Σε αρκετές περιπτώσεις οι μειώσεις στις κύριες συντάξεις ξεπέρασαν το 30% ή ακόμη και το 40%, ενώ η πολυετής περίοδος παγώματος των αυξήσεων επιδείνωσε την κατάσταση.
Αν και από το 2023 ξεκίνησε η επαναφορά των αυξήσεων, μεγάλος αριθμός συνταξιούχων απέχει ακόμη σημαντικά από τα επίπεδα εισοδήματος που είχε πριν από την οικονομική κρίση.
Επιπλέον, όσοι διατηρούν προσωπική διαφορά δεν είδαν στην πράξη το σύνολο των αυξήσεων που ανακοινώθηκαν τα προηγούμενα χρόνια.
Τι εξετάζεται για τις συντάξεις χηρείας
Στο κυβερνητικό τραπέζι βρίσκονται και οι συντάξεις χηρείας, οι οποίες εξακολουθούν να αποτελούν ανοιχτό ζήτημα για χιλιάδες δικαιούχους.
Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι η κυβέρνηση προσανατολίζεται στη διατήρηση του ποσοστού σύνταξης στο 70% για περίπου 117.000 δικαιούχους του ιδιωτικού τομέα, αποφεύγοντας νέες μειώσεις.
Παράλληλα εξετάζεται η αποκατάσταση των περικοπών που επιβλήθηκαν σε χιλιάδες συντάξεις χηρείας του Δημοσίου, με επαναφορά των ποσοστών στα προηγούμενα επίπεδα.
Οι τελικές αποφάσεις αναμένεται να ληφθούν μέσα στο καλοκαίρι και να παρουσιαστούν επίσημα από τον πρωθυπουργό στη ΔΕΘ, όπου οι συνταξιούχοι αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο των εξαγγελιών.
Το επόμενο διάστημα θεωρείται κρίσιμο, καθώς από τα δημοσιονομικά περιθώρια θα εξαρτηθεί ποια από τα μέτρα θα προχωρήσουν και ποια θα παραμείνουν σε επίπεδο σχεδιασμού. Πάντως, το μήνυμα που εκπέμπεται είναι σαφές: η κυβέρνηση αναζητά τρόπους να ενισχύσει το εισόδημα των συνταξιούχων και να αντισταθμίσει μέρος των απωλειών που έχουν συσσωρευτεί τα τελευταία χρόνια.
