Επικουρικές συντάξεις: Ποιοι δικαιούνται αυξήσεις ως 241€ τον μήνα, ποια αναδρομικά φτάνουν τα 4.527€, και πώς ξεκλειδώνει ο δρόμος για νέες πληρωμές το 2026

Από
ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ
-

Για χιλιάδες συνταξιούχους που κατέβαλαν επί χρόνια υψηλότερες εισφορές επικουρικής ασφάλισης, η πραγματικότητα αρχίζει να αλλάζει. Μια αθόρυβη –αλλά τεράστια– εκκρεμότητα που κρατούσε από το 2015 έρχεται ξανά στο προσκήνιο: οι προσαυξήσεις που δικαιούνται όσοι πλήρωσαν εισφορές πάνω από 6% μέχρι το 2014. Πρόκειται για ποσά που, ανάλογα με τα χρόνια ασφάλισης και τον μισθό, μπορούν να αυξήσουν την επικουρική σύνταξη από 40 έως και πάνω από 240 ευρώ τον μήνα.

Παράλληλα, η ιστορία των αναδρομικών των 11 μηνών από τις αντισυνταγματικές περικοπές του 2012 επιστρέφει στο επίκεντρο, καθώς τα ποσά που δικαιώνονται όσοι κατέθεσαν αγωγές φτάνουν μέχρι 4.527 ευρώ, ενώ η κυβέρνηση δέχεται πιέσεις να αποκαταστήσει την αδικία για τους υπόλοιπους.

Και σαν να μην έφταναν αυτά, τα νέα δεδομένα για το ΕΤΕΑΕΠ ανοίγουν ένα εντελώς νέο κεφάλαιο: πλεόνασμα – μαμούθ 188 εκατ. ευρώ, που για πρώτη φορά μετά από 15 χρόνια διαμορφώνει συνθήκες ώστε να «ξεπαγώσουν» οι αυξήσεις στις επικουρικές συντάξεις από το 2026.

Ας δούμε αναλυτικά τι σημαίνουν όλα αυτά για κάθε κατηγορία συνταξιούχων, ποιοι δικαιούνται άμεσα χρήματα, ποιοι πρέπει να κάνουν αίτηση επανυπολογισμού, ποιοι δεν έχουν λάβει ακόμα την προσαύξηση και τι προβλέπει ο νόμος.

1. Οι προσαυξήσεις που ποτέ δεν δόθηκαν – και τώρα επιστρέφουν μπροστά

Το βασικό πρόβλημα εκκινεί από μια σημαντική –αλλά ανεφάρμοστη σε πολλές περιπτώσεις– διάταξη:
Όσοι πλήρωσαν εισφορές επικουρικής πάνω από 6% μέχρι το 2014, δικαιούνται μεγαλύτερη επικουρική σύνταξη μετά το 2015.

Οι έξτρα εισφορές αφορούσαν κυρίως:

  • Ταμεία τραπεζοϋπαλλήλων

  • Τα ασφαλιστικά των ΔΕΚΟ

  • Τα βαρέα και ανθυγιεινά του ΙΚΑ

  • Σειρά πρώην επικουρικών ταμείων που εντάχθηκαν στον ΕΦΚΑ

Ο νόμος προέβλεπε ότι για κάθε 1% επιπλέον εισφοράς, θα χορηγείται:

➤ Προσαύξηση 0,075% ανά έτος ασφάλισης

Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι η διάταξη είναι σαφής, χιλιάδες συνταξιούχοι που υπέβαλαν αίτηση μετά την 1/1/2015 δεν είδαν ποτέ την αντίστοιχη αύξηση στην επικουρική τους σύνταξη.

Πολλοί εξ αυτών το ανακάλυψαν τυχαία, άλλοι όταν διάβασαν σχετικές αποκαλύψεις στον Τύπο και κάποιοι όταν απευθύνθηκαν στον Συνήγορο του Πολίτη.

Τι πήγε στραβά;

  • Το Υπουργείο Εργασίας αναγνωρίζει το δικαίωμα, αλλά οι υπηρεσίες διαφωνούν για το πώς εφαρμόζεται.

  • Το ΕΤΕΑΕΠ υποστηρίζει ότι υπολογίζει σωστά τις συντάξεις – κάτι που διαψεύδεται από αποδείξεις συγκεκριμένων περιπτώσεων.

  • Οι υπηρεσίες πολλών διευθύνσεων αρνούνται να παραλάβουν αιτήσεις επανυπολογισμού, μεταθέτοντας τις ευθύνες η μια στην άλλη.

Το αποτέλεσμα: επικουρικές συντάξεις που υπολογίστηκαν λάθος, συχνά με υποεκτίμηση εκατοντάδων ευρώ.

2. Πραγματικά παραδείγματα: Πόσα χρήματα «κρύβονται» σε κάθε περίπτωση

Οι παρακάτω ενδεικτικές περιπτώσεις δείχνουν πόσο μεγάλη διαφορά κάνει η σωστή εφαρμογή της προσαύξησης.

➤ Παράδειγμα 1 – Ταμείο Τράπεζας, +4% εισφορές

  • 35 έτη ασφάλισης

  • Συντάξιμες αποδοχές: 2.680€

  • Επικουρική χωρίς προσαύξηση: 408€

  • Προσαύξηση που δικαιούται: 241€

  • Νέα επικουρική: 649€

Αύξηση πάνω από 59% σε σχέση με το αρχικό ποσό.

➤ Παράδειγμα 2 – Βαρέα ΙΚΑ, +2% εισφορές

  • 25 έτη ασφάλισης

  • Αποχώρηση: 2018

  • Συντάξιμες αποδοχές: 1.750€

  • Επικουρική σήμερα: 196€

  • Προσαύξηση: 55€

  • Νέα επικουρική: 251€

➤ Παράδειγμα 3 – Επικουρικό ΔΕΗ, +3% εισφορές

  • 35 έτη

  • Συντάξιμες αποδοχές: 2.770€

  • Επικουρική χωρίς προσαύξηση: 414€

  • Προσαύξηση: 168€

  • Νέα επικουρική: 582€

Από αυτά τα στοιχεία γίνεται ξεκάθαρο ότι η λανθασμένη εφαρμογή του νόμου στέρησε από συνταξιούχους δεκάδες χιλιάδες ευρώ σε βάθος χρόνου.

3. Ποιοι πρέπει να υποβάλουν αίτηση ΕΠΑΝΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

Όσοι εμπίπτουν στις παραπάνω κατηγορίες πρέπει να ακολουθήσουν συγκεκριμένη διαδικασία.

Βήμα 1: Έλεγχος εισφορών

Να επιβεβαιώσουν ότι μέχρι το 2014 πλήρωναν εισφορά άνω του 6%.

Βήμα 2: Έλεγχος απόφασης

Να διαβάσουν την απόφαση απονομής της επικουρικής και να δουν:

Αναγράφεται κάπου προσαύξηση με συντελεστή 0,075%;
Αν όχι → η σύνταξη πιθανότατα είναι λάθος.

Βήμα 3: Αίτηση θεραπείας στον ΕΦΚΑ

Καταθέτουν αίτηση για επανυπολογισμό και διόρθωση της επικουρικής.

Σε περίπτωση άρνησης παραλαβής (συμβαίνει συχνά), ο συνταξιούχος έχει δικαίωμα:

  • να ζητήσει πρωτοκόλληση στη Διοίκηση του ΕΦΚΑ,

  • ή να προσφύγει στη δικαιοσύνη.

Οι δικαστικές αποφάσεις στον τομέα αυτό είναι σχεδόν πάντα θετικές, καθώς ο νόμος είναι ξεκάθαρος.

4. Αναδρομικά 11μηνου – Ποιοι παίρνουν έως 4.527€

Ένα άλλο μεγάλο μέτωπο είναι τα αναδρομικά από τις περικοπές του 2012.

Τα δικαστήρια (ΣτΕ και ΑΕΔ) έκριναν οριστικά ότι οι μειώσεις των νόμων 4051 και 4093:

  • ήταν αντισυνταγματικές,

  • πρέπει να επιστραφούν,

  • και αφορούν όλους τους συνταξιούχους που είχαν επικουρική στο επίμαχο διάστημα.

Ωστόσο, η κυβέρνηση το 2020 επέλεξε να επιστρέψει μόνο τα αναδρομικά των κύριων συντάξεων σε όλους,
αλλά για τις επικουρικές μόνο σε όσους είχαν κάνει αγωγή μέχρι τον Ιούλιο του 2020.

Αποτέλεσμα;
Από τους 1,2 εκατ. συνταξιούχους με επικουρική, αναδρομικά λαμβάνουν περίπου 380.000.

Πόσα είναι τα ποσά;

Οι επιστροφές υπολογίζονται με βάση:

  • τις μηνιαίες κρατήσεις των δύο νόμων,

  • το ποσό της περικοπής στα Δώρα,

  • το 11μηνο Ιούνιος 2015 – Μάιος 2016.

Τα μεγαλύτερα ποσά αφορούν τα ταμεία ΔΕΚΟ και τραπεζών:

Αναδρομικά: έως 4.527€

Χαρακτηριστικό παράδειγμα:

  • Αρχική επικουρική: 1.030€

  • Μετά τις μειώσεις: 562€

  • Μείωση 4051: 185€ τον μήνα

  • Μείωση 4093: 112€ τον μήνα

  • Μαζί με τα Δώρα → 4.527€

Σε άλλες κατηγορίες:

  • ΙΚΑ: 692 – 2.372€

  • Δημόσιο: 787 – 2.820€

  • Λοιπά ταμεία: 668 – 2.399€

  • ΝΑΤ: 503 – 1.985€

5. Τι συμβαίνει με όσους ΔΕΝ έκαναν αγωγές; Έχουν ελπίδες;

Παρά τις κυβερνητικές δηλώσεις ότι «το θέμα έκλεισε», στην πραγματικότητα δεν έχει κλείσει τίποτα.

Ο λόγος είναι απλός:
Η διάκριση μεταξύ όσων έκαναν αγωγή και όσων δεν έκαναν παραβιάζει την αρχή της ίσης μεταχείρισης, αφού η παρανομία των περικοπών ήταν κοινή για όλους.

Έτσι, υπάρχουν τρία πιθανά ενδεχόμενα:

  1. Νέα νομοθετική ρύθμιση για όλους (π.χ. εφάπαξ ποσό 400–600€).

  2. Νέα δικαστική απόφαση από ανώτερα δικαστήρια.

  3. Πολιτική απόφαση στο πλαίσιο οικονομικών μέτρων ενίσχυσης.

Τίποτα δεν έχει καταργηθεί οριστικά.

6. Το πλεόνασμα – σοκ του ΕΤΕΑΕΠ που ανοίγει τον δρόμο για ΑΥΞΗΣΕΙΣ από το 2026

Για πρώτη φορά μετά από 15 χρόνια, ο κλάδος επικουρικής ασφάλισης εμφανίζει γιγαντιαίο πλεόνασμα.

  • Αρχική πρόβλεψη 2025: 115 εκατ. €

  • Νέα εκτίμηση: 188 εκατ. €

Το πλεόνασμα προέρχεται από:

  • αύξηση απασχόλησης → περισσότερες εισφορές,

  • πρόωρη αποπληρωμή κρατικών ομολόγων,

  • υψηλότερες εισροές από εργοδοτικές εισφορές.

Και γιατί έχει σημασία;

Ο νόμος Κατρούγκαλου (4387/2016) επιβάλλει την ρήτρα μηδενικού ελλείμματος:
Αν το ταμείο έχει έλλειμμα → μηδενικές αυξήσεις.
Αν έχει πλεόνασμα → οι αυξήσεις επιτρέπονται.

Με 188 εκατ. ευρώ πλεόνασμα:

  • μια αύξηση 3% στις επικουρικές (περίπου 6€ τον μήνα κατά μέσο όρο)

  • κοστίζει περίπου 93 εκατ. €

  • και το ταμείο εξακολουθεί να παραμένει πλεονασματικό!

Άρα οι αυξήσεις είναι πλέον εφικτές.

Η τελική απόφαση αναμένεται το 2026, αλλά τα στοιχεία του 2025 δεν αφήνουν περιθώρια αμφισβήτησης:
το ταμείο μπορεί να στηρίξει αυξήσεις χωρίς κανένα κίνδυνο βιωσιμότητας.

7. Σενάρια για μείωση ή κατάργηση της εισφοράς 6% στις επικουρικές

Ένα άλλο σχέδιο που έχει εξεταστεί στο υπουργείο Εργασίας αφορά την εισφορά 6% για υγειονομική περίθαλψη.

Εξετάζονται:

➤ Σενάριο Α: Μείωση από 6% → 3%

Αύξηση επικουρικών:

  • +6 έως +12 ευρώ τον μήνα

Κόστος για το κράτος: περίπου 80 εκατ. €.

➤ Σενάριο Β: Πλήρης κατάργηση

Αύξηση επικουρικών:

  • διπλάσια των παραπάνω

Κόστος: περίπου 170 εκατ. €.

Παρότι κανένα σενάριο δεν έχει «κλειδώσει», και τα δύο παραμένουν στο τραπέζι.

8. Ποιοι είναι οι «κερδισμένοι» και ποιοι οι «χαμένοι» των τελευταίων ετών

ΚΕΡΔΙΣΜΕΝΟΙ

  • Όσοι κατέθεσαν αγωγές για τα αναδρομικά

  • Παίρνουν όλο το ποσό, συν τόκους έως 7 ετών

  • Οι τόκοι συχνά ξεπερνούν τα 1.000€

ΧΑΜΕΝΟΙ

  • Όσοι συνταξιοδοτήθηκαν μετά το 2016

  • Έχουν χαμηλότερες επικουρικές λόγω νέου τρόπου υπολογισμού

  • Δεν δικαιούνται αναδρομικά από περικοπές

  • Δεν μπορούν πλέον να καταθέσουν αγωγή για το 11μηνο

9. Πού κυμαίνονται οι μέσες επικουρικές σήμερα (2025)

Τα στοιχεία δείχνουν χαοτικές διαφορές μεταξύ ταμείων:

  • ΕΛΕΜ (ΑΤΕ): 438€

  • Εμπορική: 417€

  • ΔΕΗ: 340€

  • ΟΤΕ: 241€

  • ΙΚΑ: 186€

  • Δημόσιο: 185€

  • ΤΣΜΕΔΕ: 71€

Οι τεράστιες διακυμάνσεις οφείλονται:

  • σε διαφορετικές εισφορές κάθε ταμείου

  • σε διαφορετικές παροχές

  • στον νέο τρόπο υπολογισμού μετά το 2015

10. Πώς διαμορφώνεται το τοπίο για τα επόμενα χρόνια

Σήμερα, το σύστημα επικουρικής ασφάλισης βρίσκεται σε ένα σημείο καμπής:

✔ Εκκρεμότητα προσαυξήσεων προ 2015 → πρέπει να λυθεί

✔ Αναδρομικά 2012–2016 → παραμένουν άνισα

✔ Πλεόνασμα 2025 → ανοίγει τον δρόμο για αυξήσεις

✔ Σενάρια μείωσης εισφοράς 6% → πιέζουν για ελαφρύνσεις

✔ Μεγάλες διαφορές ανά ταμείο → απαιτούν εξορθολογισμό

Το 2026 θα είναι έτος αποφάσεων, καθώς:

  • θα γίνει αναλογιστική μελέτη,

  • θα αξιολογηθεί αν το πλεόνασμα είναι διατηρήσιμο,

  • και θα καθοριστεί αν θα δοθούν οι πρώτες αυξήσεις επικουρικών μετά από μια δεκαετία περικοπών.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Το σύστημα επικουρικής ασφάλισης φαίνεται να εισέρχεται σε μια νέα φάση μετά από χρόνια μειώσεων, παγώματος και ασάφειας. Για χιλιάδες συνταξιούχους, τα οικονομικά οφέλη είναι χειροπιαστά:

  • Προσαυξήσεις έως 241€ τον μήνα για όσους πλήρωσαν υψηλότερες εισφορές

  • Αναδρομικά έως 4.527€ για όσους κατέθεσαν αγωγές

  • Πιθανές αυξήσεις το 2026 χάρη στο μεγάλο πλεόνασμα του ΕΤΕΑΕΠ

  • Εξεταζόμενες μειώσεις εισφορών που μπορούν να ανεβάσουν άμεσα τις συντάξεις

Την ίδια στιγμή, παραμένουν ανοιχτά ζητήματα:

  • η αδικία για όσους δεν έκαναν αγωγές,

  • ο νέος τρόπος υπολογισμού που ρίχνει τις επικουρικές στους νεότερους συνταξιούχους,

  • οι μεγάλες ανισότητες ανάμεσα στα 33 ταμεία.

Το βέβαιο είναι ότι ο φάκελος «επικουρικές συντάξεις» απέχει πολύ από το να θεωρηθεί κλειστός — και οι εξελίξεις των επόμενων μηνών θα κρίνουν το μέλλον των παροχών για 1,3 εκατομμύρια πολίτες.