Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται πλέον ένα από τα πιο ουσιαστικά κοινωνικά προγράμματα των τελευταίων ετών, που αλλάζει ριζικά την καθημερινότητα χιλιάδων ατόμων με αναπηρία. Ο λόγος για το πρόγραμμα «Προσωπικός Βοηθός για Άτομα με Αναπηρία», το οποίο έχει σχεδιαστεί με στόχο όχι απλώς την παροχή φροντίδας, αλλά την πραγματική ενίσχυση της ανεξάρτητης διαβίωσης και της κοινωνικής ένταξης.
Η φιλοσοφία του προγράμματος είναι σαφής: τα άτομα με αναπηρία δεν χρειάζονται παθητική φροντίδα, αλλά τα κατάλληλα εργαλεία για να ζουν αυτόνομα, να κινούνται ελεύθερα, να εργάζονται, να συμμετέχουν στην κοινωνική και πολιτιστική ζωή. Και αυτό ακριβώς έρχεται να καλύψει ο προσωπικός βοηθός.
Τι αλλάζει στην πράξη με τον προσωπικό βοηθό
Ο προσωπικός βοηθός λειτουργεί ως στήριγμα στην καθημερινότητα του ωφελούμενου, προσαρμοσμένο αποκλειστικά στις δικές του ανάγκες. Δεν πρόκειται για γενική φροντίδα, αλλά για εξατομικευμένη υποστήριξη, που μπορεί να περιλαμβάνει από απλές δραστηριότητες έως σύνθετες ανάγκες συνοδείας.
Η βοήθεια μπορεί να αφορά:
-
αυτοεξυπηρέτηση (ένδυση, υγιεινή, σίτιση),
-
μετακινήσεις εντός και εκτός σπιτιού,
-
συνοδεία σε εργασία, εκπαίδευση ή ιατρικά ραντεβού,
-
συμμετοχή σε κοινωνικές ή ψυχαγωγικές δραστηριότητες.
Με απλά λόγια, ο προσωπικός βοηθός δεν «αντικαθιστά» τον ωφελούμενο, αλλά τον ενδυναμώνει ώστε να ζει τη ζωή του με όσο το δυνατόν λιγότερα εμπόδια.
Ποιοι μπορούν να ενταχθούν στο πρόγραμμα
Δικαίωμα συμμετοχής έχουν άτομα με αναπηρία ηλικίας από 18 έως 67 ετών, εφόσον πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Απαραίτητη είναι η πιστοποιημένη αναπηρία τουλάχιστον 67%, μέσω ΚΕΠΑ, καθώς και η μόνιμη διαμονή στην Ελλάδα.
Το πρόγραμμα απευθύνεται σε άτομα με αυξημένες ανάγκες υποστήριξης στην καθημερινή λειτουργικότητα, ενώ εξαιρούνται όσοι διαμένουν σε δομές κλειστής φροντίδας. Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η ένταξη δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το εισόδημα, αλλά κυρίως από την πραγματική εικόνα των αναγκών του αιτούντος.
Πόσες ώρες βοήθειας δικαιούται κάθε ωφελούμενος
Οι ώρες υποστήριξης δεν είναι ίδιες για όλους. Μετά από ειδική αξιολόγηση, καθορίζεται ένα ατομικό σχέδιο υποστήριξης, το οποίο μπορεί να προβλέπει από λίγες ώρες ημερησίως έως και πλήρη κάλυψη μέσα στη μέρα.
Η ευελιξία αυτή επιτρέπει στο πρόγραμμα να προσαρμόζεται σε διαφορετικά επίπεδα αναπηρίας και αυτονομίας, αποφεύγοντας τις «οριζόντιες» λύσεις που συχνά δεν καλύπτουν τις πραγματικές ανάγκες.
Πώς γίνεται η επιλογή των δικαιούχων
Η διαδικασία ένταξης βασίζεται σε τρία βασικά στάδια:
-
ηλεκτρονική αίτηση από τον ενδιαφερόμενο,
-
αξιολόγηση από αρμόδια επιτροπή,
-
κατάρτιση εξατομικευμένου πλάνου υποστήριξης.
Κατά την αξιολόγηση εξετάζονται παράγοντες όπως η μορφή και η σοβαρότητα της αναπηρίας, ο βαθμός αυτονομίας, το οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον, αλλά και οι καθημερινές συνθήκες διαβίωσης.
Βήμα-βήμα η ηλεκτρονική αίτηση
Η υποβολή της αίτησης γίνεται αποκλειστικά ηλεκτρονικά, μέσω της ειδικής πλατφόρμας του προγράμματος, με χρήση κωδικών Taxisnet. Ο αιτών καταχωρίζει τα προσωπικά του στοιχεία, τα δεδομένα της αναπηρίας και περιγράφει τις ανάγκες υποστήριξης.
Μέσα από την πλατφόρμα, ο χρήστης μπορεί να παρακολουθεί την πορεία της αίτησής του, να ενημερώνεται για την έκβαση και, εφόσον εγκριθεί, να διαχειρίζεται τη συνεργασία με τον προσωπικό βοηθό.
Πόσα χρήματα παίρνουν οι προσωπικοί βοηθοί
Το οικονομικό πλαίσιο του προγράμματος είναι συγκεκριμένο και διαφανές. Για ωριαία απασχόληση, η αμοιβή ανέρχεται στα 6 ευρώ μικτά ανά ώρα. Σε καθεστώς πλήρους απασχόλησης (8 ώρες ημερησίως), το καθαρό μηνιαίο ποσό φτάνει περίπου τα 792 ευρώ.
Για περιπτώσεις συνοίκησης με τον ωφελούμενο, όπου οι ανάγκες είναι αυξημένες ή συνεχείς, η αμοιβή διαμορφώνεται στα 1.200 ευρώ μικτά, δηλαδή περίπου 900 ευρώ καθαρά. Οι βοηθοί ασφαλίζονται με εργόσημο, εξασφαλίζοντας κανονική ασφαλιστική κάλυψη.
Τι ποσά εγκρίνονται για τους ωφελούμενους
Οι ωφελούμενοι δεν λαμβάνουν τα χρήματα ως προσωπικό επίδομα. Το ποσό καταβάλλεται αποκλειστικά για την κάλυψη του κόστους του προσωπικού βοηθού και διαμορφώνεται ανάλογα με το επίπεδο ανάγκης:
-
έως 1.663 ευρώ για απόλυτη εξάρτηση,
-
1.247 ευρώ για μεγάλη ανάγκη,
-
831 ευρώ για μέτρια ανάγκη,
-
416 ευρώ για μικρή ανάγκη.
Τα χρήματα αυτά δεν προσμετρώνται ως εισόδημα.
Τι πρέπει να γνωρίζουν όσοι ενταχθούν
Ο ωφελούμενος έχει τον έλεγχο της καθημερινής συνεργασίας: επιλέγει τον βοηθό και καθορίζει το ωράριο. Δεν εμπλέκεται όμως σε διαδικασίες μισθοδοσίας ή ασφαλιστικών εισφορών, οι οποίες γίνονται θεσμικά μέσω του προγράμματος.
Με τη χρηματοδότηση να εξασφαλίζεται μέσω ΕΣΠΑ και την επέκταση του θεσμού σε όλη τη χώρα, ο προσωπικός βοηθός αναδεικνύεται σε ένα εργαλείο που –για πρώτη φορά– βάζει την αυτονομία των ΑμεΑ στο επίκεντρο της κοινωνικής πολιτικής.
