Μια από τις σημαντικότερες αλλαγές που φέρνει το νέο ασφαλιστικό νομοσχέδιο αφορά χιλιάδες ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους σε όλη τη χώρα. Από το 2026 καθιερώνεται, για πρώτη φορά, επίδομα ασθενείας λόγω κοινής νόσου για όλους όσοι είναι ασφαλισμένοι στους πρώην ΟΑΕΕ, ΕΤΑΑ και ΟΓΑ, ανοίγοντας τον δρόμο για μια παροχή που μέχρι σήμερα ήταν διαθέσιμη μόνο σε περιορισμένη κατηγορία επαγγελματιών.
Η ρύθμιση αυτή εντάσσεται στον νέο Ενιαίο Κανονισμό Παροχών του e-ΕΦΚΑ και ουσιαστικά εξισώνει τα δικαιώματα των αυτοαπασχολούμενων με αυτά άλλων ασφαλισμένων ομάδων. Πρόκειται για μια αλλαγή που αναμενόταν εδώ και χρόνια, καθώς το συγκεκριμένο επίδομα χορηγούνταν αποκλειστικά σε δικηγόρους των μεγάλων πόλεων (Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πειραιάς), αφήνοντας χιλιάδες επαγγελματίες εκτός οποιασδήποτε οικονομικής στήριξης σε περίπτωση ασθένειας.
Με το νέο καθεστώς, η πρόσβαση στο επίδομα επεκτείνεται πλέον σε όλους τους ελεύθερους επαγγελματίες: από μηχανικούς και γιατρούς της περιφέρειας μέχρι ασφαλισμένους του πρώην ΟΓΑ, δηλαδή στους αγρότες, οι οποίοι μέχρι σήμερα δεν είχαν καμία αντίστοιχη κάλυψη. Παράλληλα, επεκτείνεται και το επίδομα εργατικού ατυχήματος, το οποίο μέχρι τώρα αφορούσε μόνο τους ασφαλισμένους του ΟΑΕΕ.
Τι αλλάζει στο ύψος του επιδόματος
Το επίδομα ασθενείας θα υπολογίζεται με νέο, ενιαίο τρόπο για όλους τους αυτοαπασχολούμενους. Το ποσό που θα λαμβάνει κάποιος δεν επιτρέπεται να ξεπερνά το 70% του τεκμαρτού ημερομισθίου της 8ης ασφαλιστικής κλάσης. Με τα σημερινά δεδομένα, αυτό μεταφράζεται σε μέγιστο ποσό 23,4 ευρώ ανά ημέρα.
Πρόκειται βέβαια για ανώτατο όριο. Το τελικό επίδομα θα εξαρτάται από τις εισφορές που καταβάλλει κάθε ασφαλισμένος για παροχές σε χρήμα και θα υπολογίζεται με έναν συγκεκριμένο μαθηματικό τύπο που εισάγεται για πρώτη φορά σε αυτό το πλαίσιο.
Προϋποθέσεις χορήγησης
Για να μπορέσει κάποιος να λάβει το επίδομα ασθενείας, θα πρέπει να πληροί ορισμένα βασικά κριτήρια:
-
Να έχει τουλάχιστον 5 μήνες ασφάλισης, είτε μέσα στο προηγούμενο έτος είτε συνολικά στο αμέσως προηγούμενο 15μηνο.
-
Να έχει εξοφλήσει κανονικά τις ασφαλιστικές του εισφορές. Επαγγελματίες που έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές ή εκκρεμότητες δεν θα μπορούν να λάβουν το επίδομα.
Οι περιορισμοί αυτοί έχουν σχεδιαστεί προκειμένου να διασφαλίζεται ότι οι παροχές καταλήγουν σε ενεργούς και συνεπείς ασφαλισμένους.
Διάρκεια επιδότησης: πόσες μέρες καλύπτονται
Η διάρκεια για την οποία θα καταβάλλεται το επίδομα διαφέρει ανάλογα με τη φύση της ασθένειας ή του συμβάντος:
-
Έως 90 ημέρες σε περίπτωση κοινής νόσου.
-
Έως 120 ημέρες σε περίπτωση εργατικού ατυχήματος.
Σημαντική διαφοροποίηση εισάγεται και στο πότε ξεκινά η καταβολή του επιδόματος. Ενώ σήμερα για τους δικηγόρους η επιδότηση αρχίζει από την 11η ή την 4η ημέρα ασθένειας, πλέον η καταβολή για όλους τους αυτοαπασχολούμενους θα ξεκινά από την 31η ημέρα ασθένειας. Η ρύθμιση αυτή προκάλεσε ήδη συζητήσεις, καθώς αρκετοί επαγγελματίες θεωρούν ότι το διάστημα των πρώτων 30 ημερών παραμένει «κενό» κάλυψης.
Πώς γίνεται ο υπολογισμός – Ο νέος μαθηματικός τύπος
Ο τρόπος υπολογισμού του επιδόματος έχει επίσης εκσυγχρονιστεί, με στόχο να αντικατοπτρίζει τις πραγματικές εισφορές του κάθε ασφαλισμένου:
-
Πρώτα, η μηνιαία εισφορά που καταβάλλει ο ασφαλισμένος για παροχές σε χρήμα διαιρείται με το ποσοστό που ισχύει για τους μισθωτούς.
-
Το αποτέλεσμα πολλαπλασιάζεται με τον μαθηματικό συντελεστή 12/14, ώστε να προκύψει ο τεκμαρτός μηνιαίος μισθός.
-
Αυτός ο τεκμαρτός μισθός διαιρείται στη συνέχεια με το 25, για να προκύψει το τεκμαρτό ημερομίσθιο.
-
Το επίδομα μπορεί να αυξηθεί κατά 10% για κάθε έμμεσο μέλος οικογένειας, έως και τέσσερα μέλη συνολικά. Ακόμη κι έτσι, όμως, το τελικό ποσό δεν μπορεί να ξεπεράσει το ανώτατο ημερήσιο όριο των 23,4 ευρώ.
Η επέκταση αυτή αναμένεται να προσφέρει μια πιο δίκαιη και σταθερή βάση υπολογισμού, ενώ παράλληλα διατηρεί ένα ανώτατο πλαφόν για να μην επιβαρυνθεί υπέρμετρα ο ασφαλιστικός φορέας.
Τι σημαίνει στην πράξη για τους αυτοαπασχολούμενους
Η θέσπιση επιδόματος ασθενείας για ελεύθερους επαγγελματίες αποτελεί για πολλούς μια μικρή «επανάσταση». Πρόκειται για μια επαγγελματική ομάδα που παραδοσιακά είχε περιορισμένη προστασία σε θέματα ασθένειας και ανικανότητας προς εργασία. Για πρώτη φορά, επαγγελματίες που μέχρι σήμερα δεν δικαιούνταν ούτε ένα ευρώ σε περίπτωση ασθένειας, αποκτούν σταθερή οικονομική στήριξη.
Ωστόσο, ορισμένα σημεία όπως η έναρξη καταβολής από την 31η ημέρα ή το σχετικά χαμηλό ανώτατο ποσό των 23,4 ευρώ ανά ημέρα, έχουν ήδη προκαλέσει αντιδράσεις. Παρόλα αυτά, πολλοί ειδικοί σημειώνουν ότι, ακόμη κι αν το επίδομα δεν καλύπτει το σύνολο του εισοδήματος ενός επαγγελματία, αποτελεί σημαντικό βήμα προς μια πιο σύγχρονη και ισότιμη κοινωνική ασφάλιση.
