Μια από τις πιο ουσιαστικές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στην αγορά κατοικίας ετοιμάζεται να περάσει από τη θεωρία στην πράξη. Το Μητρώο Φερεγγυότητας Ενοικιαστών, ένα ψηφιακό εργαλείο που φιλοδοξεί να βάλει τάξη στις μισθώσεις και να περιορίσει τις περιπτώσεις κακοπληρωτών, αναμένεται να τεθεί σε πιλοτική εφαρμογή το προσεχές διάστημα, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή για ιδιοκτήτες και ενοικιαστές.
Η βασική φιλοσοφία του Μητρώου είναι απλή: πριν από κάθε νέα μίσθωση, να υπάρχει μια στοιχειώδης αλλά αξιόπιστη εικόνα για τη συνέπεια του υποψήφιου ενοικιαστή στις οικονομικές του υποχρεώσεις. Με τον τρόπο αυτό, επιχειρείται να περιοριστούν οι λεγόμενες «τυφλές» μισθώσεις, όπου ο εκμισθωτής δεν έχει κανένα απολύτως εργαλείο για να αξιολογήσει τον κίνδυνο.
Πώς θα λειτουργεί στην πράξη
Το Μητρώο θα αποτελεί μια ψηφιακή βάση δεδομένων, στην οποία θα αποτυπώνεται η μισθωτική συμπεριφορά των ενοικιαστών. Τα στοιχεία δεν θα δηλώνονται χειροκίνητα, αλλά θα αντλούνται αυτόματα από τα πληροφοριακά συστήματα της φορολογικής διοίκησης και θα συνδέονται με τα δηλωμένα μισθωτήρια συμβόλαια.
Στο επίκεντρο δεν θα βρίσκονται γενικά οικονομικά δεδομένα, αλλά συγκεκριμένοι δείκτες που αφορούν αποκλειστικά τη σχέση ενοικιαστή – ιδιοκτήτη. Καθυστερήσεις στην καταβολή ενοικίων, συστηματικές αθετήσεις πληρωμών, ληξιπρόθεσμες οφειλές που έχουν δηλωθεί επισήμως, καθώς και περιπτώσεις όπου έχουν εκδοθεί τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις για απλήρωτα μισθώματα, θα συνθέτουν το «ιστορικό συνέπειας».
Με βάση αυτά τα δεδομένα, θα δημιουργείται ένα συνοπτικό προφίλ φερεγγυότητας, χωρίς υπερβολικές λεπτομέρειες, το οποίο θα μπορεί να αξιοποιείται πριν από την υπογραφή νέου συμβολαίου.
Περιορισμένη πρόσβαση και προστασία δεδομένων
Ένα από τα κρίσιμα σημεία του σχεδιασμού αφορά την πρόσβαση στο Μητρώο. Δεν θα πρόκειται για ένα ανοικτό σύστημα, ούτε για μια ανεξέλεγκτη «μαύρη λίστα». Οι ιδιοκτήτες δεν θα έχουν πρόσβαση σε αναλυτικά οικονομικά στοιχεία, εισοδήματα ή φορολογικές πληροφορίες.
Αντίθετα, θα λαμβάνουν μόνο βασικές ενδείξεις που θα αποτυπώνουν αν ο ενοικιαστής έχει ιστορικό συνέπειας ή σοβαρών παραβάσεων. Επιπλέον, κάθε έλεγχος θα γίνεται αποκλειστικά με τη συναίνεση του ίδιου του ενοικιαστή, κατά τα πρότυπα που εφαρμόζονται ήδη σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Η προστασία των προσωπικών δεδομένων αποτελεί βασική παράμετρο του εγχειρήματος, με ειδικές δικλίδες ασφαλείας και αυστηρό πλαίσιο χρήσης των πληροφοριών.
Πλεονέκτημα και για τον συνεπή ενοικιαστή
Το νέο σύστημα δεν σχεδιάζεται μόνο για να προστατεύσει τους ιδιοκτήτες. Προβλέπεται και η δυνατότητα ο ίδιος ο υποψήφιος ενοικιαστής, εφόσον το επιθυμεί, να προσκομίζει πιστοποιητικό φερεγγυότητας.
Με το έγγραφο αυτό θα μπορεί να αποδεικνύει ότι δεν έχει ληξιπρόθεσμες οφειλές ούτε στον δημόσιο ούτε στον ιδιωτικό τομέα, ενισχύοντας τη διαπραγματευτική του θέση και περιορίζοντας τις επιφυλάξεις του εκμισθωτή. Για τους συνεπείς ενοικιαστές, το Μητρώο φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως «διαβατήριο αξιοπιστίας».
Πιλοτική εφαρμογή και χρονοδιάγραμμα
Η πιλοτική φάση τοποθετείται χρονικά στις αρχές του 2026 και θα λειτουργήσει ως δοκιμαστικό στάδιο για τη διασταύρωση στοιχείων, τη λειτουργικότητα των συστημάτων και την αποτελεσματικότητα των μηχανισμών προστασίας δεδομένων.
Σε αυτό το στάδιο, το Μητρώο αναμένεται να διασυνδεθεί με το σύστημα δηλώσεων μίσθωσης, ώστε η συνέπεια στις πληρωμές των δηλωμένων ενοικίων να καταγράφεται σε πραγματικό χρόνο. Παράλληλα, θα υπάρχει αυτόματη ενημέρωση σε περιπτώσεις λύσης μίσθωσης.
Εφόσον δεν ανακύψουν σοβαρά νομικά ή τεχνικά προβλήματα, η πλήρης εφαρμογή του μέτρου προσδιορίζεται για τα μέσα του 2026, με προοπτική να επεκταθεί και στις επαγγελματικές μισθώσεις.
Γιατί θεωρείται κομβικό μέτρο
Η ιδέα του Μητρώου Φερεγγυότητας δεν είναι καινούργια. Βρίσκεται στο τραπέζι των συζητήσεων ήδη από το 2024 και πλέον εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλέγμα ψηφιακών παρεμβάσεων που αφορούν την αγορά ακινήτων και τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους.
Στόχος είναι να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη στις μισθώσεις, να μειωθεί ο φόβος των ιδιοκτητών και να επιστρέψουν περισσότερα ακίνητα στη μακροχρόνια αγορά. Οι επιπτώσεις εκτιμάται ότι θα είναι καθοριστικές, τόσο για τη διαθεσιμότητα κατοικιών όσο και για τη σταθεροποίηση της αγοράς ενοικίων.
