Μια σιωπηλή αλλά ουσιαστική αλλαγή στη φορολογία των ελεύθερων επαγγελματιών προετοιμάζει το έδαφος για σημαντικές επιβαρύνσεις το 2026, με περίπου 400.000 αυτοαπασχολούμενους να βρίσκονται προ εκπλήξεων. Αιτία δεν είναι κάποια νέα φορολογική κλίμακα, αλλά η αυτόματη αύξηση του τεκμαρτού εισοδήματος, η οποία ανεβάζει τον ελάχιστο φόρο ακόμη και για όσους δηλώνουν χαμηλά πραγματικά εισοδήματα.
Στην πράξη, σχεδόν ένας στους δύο επαγγελματίες φορολογείται πλέον όχι με βάση όσα κερδίζει πραγματικά, αλλά με βάση όσα «θεωρεί» το κράτος ότι πρέπει να κερδίζει κατ’ ελάχιστον. Και αυτή η θεωρητική βάση ανεβαίνει.
Ο κατώτατος μισθός αλλάζει τα πάντα
Η αφετηρία των εξελίξεων βρίσκεται στην αύξηση του κατώτατου μισθού από τα 830 στα 880 ευρώ, η οποία τέθηκε σε εφαρμογή την 1η Απριλίου 2025. Αν και αφορά τους μισθωτούς, επηρεάζει άμεσα και τους ελεύθερους επαγγελματίες, καθώς το τεκμαρτό εισόδημα συνδέεται πλέον άμεσα με τον κατώτατο μισθό.
Για τα εισοδήματα του 2025 –που θα δηλωθούν το 2026– το ελάχιστο φορολογητέο εισόδημα ανεβαίνει στα 12.320 ευρώ, από 11.620 ευρώ που ίσχυε για το 2024. Αυτή η διαφορά των 700 ευρώ μεταφράζεται σε υψηλότερο κατώτατο φόρο, ανεξάρτητα από το αν ο επαγγελματίας δήλωσε λιγότερα.
Έτσι, ο ελάχιστος φόρος αυξάνεται από τα 1.256 ευρώ στα 1.410 ευρώ, επιβαρύνοντας κυρίως όσους συνεχίζουν να δηλώνουν χαμηλά καθαρά κέρδη.
Σχεδόν οι μισοί «πιάστηκαν» από τα τεκμήρια
Τα στοιχεία από τις φετινές φορολογικές δηλώσεις είναι αποκαλυπτικά. Από τους 714.465 ενεργούς ελεύθερους επαγγελματίες, οι 387.532 –ποσοστό 49,7%– φορολογήθηκαν με βάση το τεκμαρτό εισόδημα, επειδή τα δηλωθέντα ποσά τους ήταν χαμηλότερα από το ελάχιστο όριο.
Στις περιπτώσεις αυτές, το εισόδημα «διορθώθηκε» αυτόματα στα 13.107 ευρώ, με τον μέσο φόρο που καταλογίστηκε να ανέρχεται στα 1.815 ευρώ. Με άλλα λόγια, για εκατοντάδες χιλιάδες επαγγελματίες, η εφορία αγνόησε τα πραγματικά στοιχεία και επέβαλε φόρο βάσει προκαθορισμένων κριτηρίων.
Οι «κερδισμένοι» του συστήματος
Παρά το γενικότερο κλίμα επιβαρύνσεων, το ισχύον πλαίσιο προβλέπει σημαντικές εκπτώσεις και εξαιρέσεις για συγκεκριμένες κατηγορίες φορολογουμένων, οι οποίες θα φανούν στις εκκαθαρίσεις του 2026.
Σημαντική ελάφρυνση προβλέπεται για επαγγελματίες που ζουν και δραστηριοποιούνται σε μικρούς οικισμούς εκτός Αττικής. Σε κοινότητες έως 1.500 κατοίκους, το τεκμαρτό εισόδημα μειώνεται κατά 50%, ενώ σε ειδικές περιοχές –όπως τμήματα της Δυτικής Μακεδονίας, του Έβρου και παραμεθόριοι δήμοι της Βόρειας Ελλάδας– το όριο πληθυσμού ανεβαίνει στους 1.700 κατοίκους.
Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει και για τις νέες μητέρες – ελεύθερες επαγγελματίες. Για το έτος γέννησης του παιδιού και για τα δύο επόμενα, εξαιρούνται πλήρως από το τεκμαρτό σύστημα, ρύθμιση που εκτιμάται ότι αφορά περίπου 6.000 γυναίκες.
Μειώσεις 50% και ειδικές κατηγορίες
Μείωση κατά 50% στο τεκμαρτό εισόδημα ισχύει επίσης για:
-
επαγγελματίες με αναπηρία από 67% έως 79%,
-
όσους δραστηριοποιούνται σε νησιά με πληθυσμό κάτω των 3.100 κατοίκων,
-
μονογονεϊκές οικογένειες με ανήλικα τέκνα και αποκλειστική επιμέλεια,
-
γονείς εξαρτώμενων τέκνων με αναπηρία τουλάχιστον 67%,
-
πολύτεκνες οικογένειες,
-
εκμεταλλευτές ταξί με ποσοστό ιδιοκτησίας στο όχημα έως 25%,
-
εκμεταλλευτές σχολικών κυλικείων.
Παράλληλα, πλήρη εξαίρεση από το τεκμαρτό σύστημα και φορολόγηση αποκλειστικά με βάση το δηλωθέν εισόδημα απολαμβάνουν αγρότες, εργαζόμενοι με «μπλοκάκι» έως τρεις εργοδότες, άτομα με αναπηρία άνω του 80%, νέοι επαγγελματίες στα τρία πρώτα χρόνια δραστηριότητας, καθώς και ορισμένες ειδικές επαγγελματικές κατηγορίες.
Προσοχή στα δικαιολογητικά
Οι ελαφρύνσεις και οι εξαιρέσεις δεν εφαρμόζονται αυτόματα. Οι φορολογούμενοι οφείλουν να προσκομίσουν τα απαραίτητα αποδεικτικά έγγραφα, όπως πιστοποιητικά πολυτεκνίας, αποφάσεις επιμέλειας, άδειες ταξί ή πιστοποιήσεις αναπηρίας. Χωρίς αυτά, η εφορία θα εφαρμόσει κανονικά το τεκμαρτό εισόδημα.
Πότε έρχεται πραγματική ελάφρυνση
Για τη μεγάλη μάζα των ελεύθερων επαγγελματιών, ουσιαστική φορολογική ανάσα δεν αναμένεται πριν το 2027, όταν στις εκκαθαρίσεις θα αρχίσουν να αποτυπώνονται οι μειώσεις που συνδέονται με τη νέα φορολογική κλίμακα.
Μέχρι τότε, το τεκμαρτό σύστημα παραμένει ο καθοριστικός παράγοντας, μετατρέποντας τον κατώτατο μισθό σε βασικό μοχλό φορολόγησης και αφήνοντας χιλιάδες επαγγελματίες να πληρώνουν φόρο για εισόδημα που δεν είδαν ποτέ.
