Η ελληνική αγορά ετοιμάζεται να υποδεχθεί μια ιδιαίτερα καινοτόμα υπηρεσία που υπόσχεται να μεταμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες αποκτούν άμεσα μετρητά. Η Mastercard σχεδιάζει να λανσάρει στην Ελλάδα το γνωστό διεθνώς μοντέλο cashback μέσω POS, ένα σύστημα που αξιοποιεί τις καθημερινές αγορές για να προσφέρει άμεση πρόσβαση σε φυσικό χρήμα, χωρίς προμήθειες και χωρίς ανάγκη επίσκεψης σε τραπεζικό μηχάνημα.
Η λογική της υπηρεσίας είναι απλή, όμως η εφαρμογή της μπορεί να επιφέρει σημαντικές αλλαγές στις καταναλωτικές συνήθειες: ο πελάτης πραγματοποιεί μια αγορά σε συμμετέχον κατάστημα και, την ίδια στιγμή, ζητά από το ταμείο να του δοθεί ένα επιπλέον ποσό σε μετρητά. Το POS καταχωρίζει μία ενιαία συναλλαγή, η οποία περιλαμβάνει τόσο την αξία της αγοράς όσο και το ποσό της ανάληψης. Το κατάστημα δίνει στον πελάτη τα μετρητά επί τόπου, ενώ η χρέωση γίνεται απευθείας στη χρεωστική του κάρτα.
Η διαδικασία είναι σχεδιασμένη ώστε να μην επιβαρύνει ούτε τον καταναλωτή ούτε τον έμπορο με πρόσθετες χρεώσεις. Παράδειγμα εφαρμογής: εάν κάποιος αγοράσει αγαθά αξίας 35 ευρώ και ταυτόχρονα ζητήσει 50 ευρώ σε μετρητά, η κάρτα του θα χρεωθεί με 85 ευρώ συνολικά και θα λάβει από το ταμείο το επιθυμητό ποσό, χωρίς άλλη διατύπωση. Το μοντέλο βασίζεται στην αρχή ότι η ανάληψη ενσωματώνεται στη συναλλαγή πώλησης, λειτουργώντας ως συνδυαστική υπηρεσία για μικρές οικονομικές ανάγκες της καθημερινότητας.
Το πρόγραμμα θα αφορά αποκλειστικά τη χρήση χρεωστικών καρτών, σε αντίθεση με πιστωτικές ή προπληρωμένες, και θα παρέχεται σε επιλεγμένα σημεία λιανικής που θα επιλέξουν να συμμετάσχουν. Σούπερ μάρκετ, μικρά συνοικιακά καταστήματα, παντοπωλεία και άλλα σημεία πώλησης αναμένεται να αποτελέσουν τον βασικό κορμό του δικτύου. Κεντρική προϋπόθεση για την παροχή της υπηρεσίας είναι να προηγείται πάντα μια αγορά, ενώ το ποσό των μετρητών θα υπόκειται σε συγκεκριμένους περιορισμούς. Σε άλλες χώρες όπου έχει εφαρμοστεί το μοντέλο, τα όρια συνήθως κυμαίνονται μεταξύ 50 και 100 ευρώ ανά συναλλαγή. Το τελικό όριο για την ελληνική αγορά θα καθοριστεί μέσα από διαβούλευση με τις τράπεζες και τις επιχειρήσεις που θα ενταχθούν στο νέο πλαίσιο.
Η Mastercard δεν προχωρά σε αυτό το εγχείρημα στα τυφλά. Η υπηρεσία cashback έχει ήδη λειτουργήσει με επιτυχία σε αγορές όπως η Κύπρος και η Πολωνία, όπου οι καταναλωτές έχουν υιοθετήσει το μοντέλο ως λύση για την άμεση κάλυψη αναγκών σε ρευστό. Σε πολλές περιπτώσεις, μάλιστα, η διάδοση της υπηρεσίας οδήγησε σε αύξηση της επισκεψιμότητας στα φυσικά καταστήματα, καθώς οι πολίτες προτίμησαν να συνδυάζουν τις αγορές τους με τη δυνατότητα ανάληψης χωρίς επίσκεψη σε ATM.
Πέρα από την εξυπηρέτηση των καταναλωτών, σημαντικό όφελος προκύπτει και για τις επιχειρήσεις. Οι έμποροι αποκτούν ένα πρόσθετο κίνητρο προσέλκυσης πελατών, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητά τους και αξιοποιώντας το υπάρχον δίκτυο POS χωρίς επενδύσεις σε νέο εξοπλισμό. Παράλληλα, το σύστημα συμβάλλει στη μείωση της χρήσης ATM για μικροποσά, αποσυμφορώντας τα τραπεζικά συστήματα από χαμηλής αξίας συναλλαγές.
Η Mastercard βρίσκεται ήδη σε στάδιο συζητήσεων με εκπροσώπους του ελληνικού λιανεμπορίου, προκειμένου να αποτυπωθεί ο βαθμός ενδιαφέροντος και η διαθεσιμότητα των επιχειρήσεων. Οι πρώτες ενδείξεις δείχνουν ότι αρκετές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν θετικά το ενδεχόμενο συμμετοχής, ιδίως όσες δραστηριοποιούνται σε περιοχές με περιορισμένη πρόσβαση σε ATM ή με έντονο καθημερινό καταναλωτικό κύκλο.
Το πιλοτικό λανσάρισμα της υπηρεσίας αναμένεται το 2026. Στόχος είναι να δοκιμαστεί η λειτουργία του συστήματος σε πραγματικές συνθήκες και να αξιολογηθούν όλα τα πιθανά σενάρια χρήσης. Η υπηρεσία προορίζεται κυρίως για μικρότερα ποσά που καλύπτουν καθημερινές ανάγκες, όπως αγορές τροφίμων, έκτακτες μικροπληρωμές ή περιστάσεις όπου ο καταναλωτής χρειάζεται άμεσα μετρητά αλλά δεν έχει εύκολη πρόσβαση σε ATM. Για μεγαλύτερα ποσά, οι παραδοσιακές τραπεζικές αναλήψεις θα παραμείνουν ο βασικός τρόπος παροχής ρευστού.
Αν και η ιδέα μοιάζει απλή, η εφαρμογή της στην πράξη μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο οι Έλληνες διαχειρίζονται τις καθημερινές οικονομικές τους συναλλαγές. Το γεγονός ότι η ανάληψη ενσωματώνεται στην αγορά, χωρίς προμήθειες και χωρίς περιττές κινήσεις, καθιστά το μοντέλο ιδιαίτερα ελκυστικό. Σε μια περίοδο όπου η χρήση καρτών έχει αυξηθεί κατακόρυφα και το φυσικό χρήμα παραμένει απαραίτητο σε συγκεκριμένες συναλλαγές, η υπηρεσία cashback έρχεται να γεφυρώσει δύο κόσμους: την ψηφιακή πληρωμή και το άμεσο ρευστό.
Εάν το πιλοτικό πρόγραμμα αποδειχθεί επιτυχημένο, η υπηρεσία ενδέχεται να επεκταθεί ταχύτατα και σε ευρύτερο δίκτυο καταστημάτων, μετατρέποντας χιλιάδες σημεία της καθημερινότητας σε μικρά, εύκολα προσβάσιμα «υποκατάστατα» ATM. Με αυτόν τον τρόπο, η Ελλάδα μπορεί να ακολουθήσει το παράδειγμα άλλων ευρωπαϊκών χωρών όπου το cashback έχει ενσωματωθεί πλήρως στην καταναλωτική κουλτούρα.
Το νέο σύστημα, λοιπόν, δεν αποτελεί απλώς μια επιπλέον δυνατότητα, αλλά μια αλλαγή φιλοσοφίας: με μια απλή αγορά, ο πελάτης θα μπορεί να εξασφαλίζει τόσο τα προϊόντα που χρειάζεται όσο και τα μετρητά που του λείπουν, σε μια διαδικασία γρήγορη, πρακτική και αθόρυβα επαναστατική για τα ελληνικά δεδομένα.
