Νέο νομοσχέδιο για τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης ετοιμάζει το Υπουργείο Εργασίας. Τι αλλάζει σε φορολογία, εισφορές, επενδύσεις και συμμετοχή εργαζομένων.

Μεγάλη αλλαγή στο ασφαλιστικό: Το νέο σχέδιο για τα επαγγελματικά ταμεία που φέρνει το Υπουργείο Εργασίας

Σημαντικές αλλαγές στο σύστημα της επαγγελματικής ασφάλισης δρομολογεί το Υπουργείο Εργασίας, καθώς μετά το Πάσχα αναμένεται να παρουσιαστεί το νέο νομοσχέδιο που αφορά τη λειτουργία των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ). Η πρωτοβουλία αυτή θεωρείται κομβικό βήμα για την περαιτέρω ανάπτυξη του δεύτερου πυλώνα του ασφαλιστικού συστήματος στη χώρα.

Το βασικό περίγραμμα του νομοθετικού πλαισίου έχει ήδη διαμορφωθεί και σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές το επόμενο διάστημα θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση, πριν προωθηθεί προς συζήτηση και ψήφιση στη Βουλή.

Η υπουργός Εργασίας, Νίκη Κεραμέως, έχει ήδη λάβει ενημέρωση για τις βασικές διατάξεις, ενώ βασικός στόχος της μεταρρύθμισης είναι η αύξηση της συμμετοχής στα επαγγελματικά ταμεία, η ενίσχυση της διαφάνειας στη λειτουργία τους και η βελτίωση του φορολογικού πλαισίου που τα διέπει.

Ο ρόλος των επαγγελματικών ταμείων στο ασφαλιστικό σύστημα

Τα επαγγελματικά ταμεία αποτελούν σημαντικό πυλώνα συμπληρωματικής ασφάλισης, καθώς λειτουργούν παράλληλα με την κύρια και την επικουρική σύνταξη. Μέσω αυτών των σχημάτων οι εργαζόμενοι μπορούν να δημιουργήσουν πρόσθετο συνταξιοδοτικό κεφάλαιο, το οποίο προκύπτει από τις εισφορές και τις επενδύσεις των αποθεματικών.

Παρά τη σημασία τους, η ανάπτυξη του θεσμού στην Ελλάδα παραμένει περιορισμένη σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Ο αριθμός των ταμείων είναι μικρός και η συμμετοχή εργαζομένων χαμηλή, γεγονός που αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους προωθείται η νέα μεταρρύθμιση.

Με το νέο νομοσχέδιο επιχειρείται να ανοίξει ο δρόμος ώστε περισσότερες επαγγελματικές κατηγορίες να έχουν πρόσβαση σε επαγγελματικά ταμεία, συμπεριλαμβανομένων και των ελεύθερων επαγγελματιών.

Νέοι κανόνες λειτουργίας και αυξημένη διαφάνεια

Ένα από τα βασικά σημεία του σχεδίου νόμου αφορά την αναθεώρηση του τρόπου λειτουργίας των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης.

Στο νέο πλαίσιο δίνεται ιδιαίτερη έμφαση:

• στην ενίσχυση της εποπτείας των ταμείων,

• στη μεγαλύτερη διαφάνεια σχετικά με τις επενδυτικές επιλογές,

• στην τακτική ενημέρωση των ασφαλισμένων για την πορεία των αποθεματικών τους.

Η κυβέρνηση επιδιώκει να δημιουργήσει ένα πιο σαφές και σταθερό κανονιστικό περιβάλλον που θα διασφαλίζει την αποτελεσματική λειτουργία των ταμείων αλλά και την προστασία των αποταμιεύσεων των ασφαλισμένων.

Παράλληλα, προβλέπονται αυξημένες υποχρεώσεις ενημέρωσης ώστε οι ασφαλισμένοι να γνωρίζουν με μεγαλύτερη ακρίβεια την πορεία των επενδύσεων και τις αποδόσεις των κεφαλαίων τους.

Αλλαγές στη φορολογία για περισσότερα κίνητρα

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στο φορολογικό καθεστώς που ισχύει για τα επαγγελματικά ταμεία. Σύμφωνα με πληροφορίες, το Υπουργείο Εργασίας εξετάζει αλλαγές που θα ενισχύσουν τα κίνητρα συμμετοχής τόσο για τους εργαζομένους όσο και για τις επιχειρήσεις.

Η σημερινή φορολογική αντιμετώπιση των παροχών έχει δεχθεί έντονη κριτική από φορείς της αγοράς, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις θεωρείται ότι περιορίζει το ενδιαφέρον για συμμετοχή στα επαγγελματικά ταμεία.

Το νέο σύστημα φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα πιο σταθερό και προβλέψιμο περιβάλλον, το οποίο θα ενισχύσει την ανάπτυξη του θεσμού και θα κάνει την επαγγελματική ασφάλιση πιο ελκυστική.

Μεταφορά ασφαλιστικών δικαιωμάτων

Μία από τις σημαντικές αλλαγές που εξετάζονται αφορά τη δυνατότητα μεταφοράς ασφαλιστικών δικαιωμάτων μεταξύ διαφορετικών επαγγελματικών ταμείων.

Η ρύθμιση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια αγορά εργασίας όπου οι εργαζόμενοι αλλάζουν συχνά εργοδότη. Με τη μεταφορά δικαιωμάτων θα διασφαλίζεται η συνέχεια της αποταμίευσης χωρίς απώλεια εισφορών ή συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων.

Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να καταστεί η επαγγελματική ασφάλιση πιο ευέλικτη και προσαρμοσμένη στις σύγχρονες συνθήκες εργασίας.

Περισσότερες δυνατότητες συμμετοχής

Το νέο θεσμικό πλαίσιο αναμένεται να διευρύνει και τις δυνατότητες σύστασης επαγγελματικών ταμείων.

Μεταξύ των προτάσεων που εξετάζονται είναι η δυνατότητα δημιουργίας ταμείων από ομάδες μικρομεσαίων επιχειρήσεων ή από επαγγελματικές ενώσεις. Μέχρι σήμερα, τα περισσότερα επαγγελματικά ταμεία λειτουργούν κυρίως σε μεγάλες εταιρείες ή σε συγκεκριμένους κλάδους της οικονομίας.

Η αλλαγή αυτή εκτιμάται ότι θα διευκολύνει σημαντικά την πρόσβαση περισσότερων εργαζομένων σε συμπληρωματικά συνταξιοδοτικά προγράμματα.

Σύνδεση με το νέο μοντέλο επικουρικής ασφάλισης

Η μεταρρύθμιση των επαγγελματικών ταμείων εντάσσεται στη συνολική στρατηγική αναδιάρθρωσης του ασφαλιστικού συστήματος, η οποία βασίζεται σε τρεις βασικούς πυλώνες:

1. την κύρια σύνταξη,

2. την επικουρική ασφάλιση που λειτουργεί πλέον με κεφαλαιοποιητικό μοντέλο για τους νέους ασφαλισμένους,

3. την προαιρετική επαγγελματική ασφάλιση.

Στα επαγγελματικά ταμεία οι εισφορές επενδύονται και συσσωρεύονται σε ατομικούς λογαριασμούς, δημιουργώντας ένα επιπλέον αποθεματικό για τον ασφαλισμένο κατά τη συνταξιοδότησή του.

Επενδύσεις και διαχείριση αποθεματικών

Τα κεφάλαια που συγκεντρώνονται στα επαγγελματικά ταμεία επενδύονται σε διάφορα χρηματοοικονομικά προϊόντα, ακολουθώντας κανόνες διασποράς κινδύνου και διαχείρισης επενδυτικού ρίσκου.

Με το νέο πλαίσιο αναμένεται να ενισχυθούν οι μηχανισμοί ελέγχου των επενδύσεων, ενώ οι ασφαλισμένοι θα λαμβάνουν πιο αναλυτική ενημέρωση σχετικά με τις αποδόσεις και το επίπεδο κινδύνου των επενδυτικών επιλογών.

Η σημερινή εικόνα των επαγγελματικών ταμείων

Παρότι ο θεσμός των επαγγελματικών ταμείων παρουσιάζει σταδιακή ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια, η επέκτασή του εξακολουθεί να είναι περιορισμένη.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, το συνολικό ενεργητικό των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης έφτασε στο τέλος του δεύτερου τριμήνου του 2025 τα 2,639 δισεκατομμύρια ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 3,8% σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο.

Παρά τη θετική αυτή πορεία των αποθεματικών, η δημιουργία νέων ταμείων παραμένει περιορισμένη. Από την εφαρμογή του ισχύοντος πλαισίου το 2023 έως σήμερα δεν έχει ιδρυθεί κανένα νέο επαγγελματικό ταμείο.

Πολλοί παράγοντες της αγοράς αποδίδουν αυτή τη στασιμότητα κυρίως στο φορολογικό καθεστώς που ισχύει για τις παροχές, το οποίο θεωρείται ότι λειτουργεί αποτρεπτικά για την προσέλκυση νέων ασφαλισμένων.