Ένα οικονομικό «θαύμα» φαίνεται πως συντελείται στον τομέα της επικουρικής ασφάλισης, με το ΕΤΕΑΕΠ να παρουσιάζει εντυπωσιακή υπεραπόδοση για το 2025. Τα πρόσφατα στοιχεία του ΕΦΚΑ προμηνύουν μια ανατροπή που πολλοί συνταξιούχοι περίμεναν εδώ και χρόνια: τις πρώτες πραγματικές προϋποθέσεις για αυξήσεις στις επικουρικές συντάξεις. Και μάλιστα σε μια συγκυρία που η οικονομική πίεση στα νοικοκυριά είναι ήδη μεγάλη.
Σύμφωνα με την αναθεώρηση που ενέκρινε το Διοικητικό Συμβούλιο του ΕΦΚΑ στις αρχές Νοεμβρίου, το ταμείο προβλέπεται να εμφανίσει πλεόνασμα σχεδόν 188,5 εκατομμυρίων ευρώ, έναντι των 115 εκατ. ευρώ που υπολογίζονταν αρχικά. Πρόκειται για μια θεαματική απόκλιση που ξάφνιασε ακόμη και έμπειρα στελέχη της κοινωνικής ασφάλισης, καθώς είναι η πρώτη φορά μετά το 2020 —έτος κατά το οποίο αποκαταστάθηκαν οι περικοπές του νόμου Κατρούγκαλου στις επικουρικές— που ο κλάδος «επιστρέφει» με τόσο ισχυρά οικονομικά δεδομένα.
Πώς έφτασε το ΕΤΕΑΕΠ σε αυτό το υπερ-πλεόνασμα;
Η ενίσχυση των εσόδων είναι ο βασικός λόγος. Η αγορά εργασίας φαίνεται πως έχει ανακάμψει δυναμικά, επιτρέποντας την καταγραφή πρόσθετων εισφορών σχεδόν 80 εκατ. ευρώ σε σχέση με τις αρχικές εκτιμήσεις. Τα 60 εκατ. προέρχονται από εργοδότες, ενώ τα υπόλοιπα 20 εκατ. προέρχονται από τις αυξημένες εισφορές των ασφαλισμένων. Η θετική αυτή τροχιά αντανακλά την άνοδο της απασχόλησης – έναν παράγοντα που παίζει κρίσιμο ρόλο στη βιωσιμότητα κάθε ασφαλιστικού φορέα.
Το «κλειδί» της υπόθεσης: Η ρήτρα μηδενικού ελλείμματος
Ο νόμος Κατρούγκαλου ορίζει ότι αυξήσεις στις επικουρικές συντάξεις μπορούν να δίνονται μόνο όταν ο φορέας παρουσιάζει πλεόνασμα. Αντίθετα, ακόμη και αν υπάρξει έλλειμμα, απαγορεύονται οι μειώσεις. Με απλά λόγια: οι αυξήσεις «ξεκλειδώνουν» μόνο εφόσον το ταμείο έχει θετική εικόνα.
Το πλεόνασμα του 2025, λοιπόν, ανοίγει τον δρόμο για πρώτη φορά μετά από χρόνια στη δυνατότητα αναπροσαρμογής των συντάξεων. Τώρα, η σκυτάλη περνά στο Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, το οποίο θα πρέπει να αποφασίσει αν θα δώσει το πράσινο φως και σε ποιο ύψος.
Σημαντικό είναι ότι ακόμη και μετά την κάλυψη του κόστους μιας ενδεχόμενης αύξησης, ο κλάδος παραμένει πλεονασματικός, γεγονός που καθιστά την απόφαση οικονομικά ασφαλή.
Πόση θα είναι η αύξηση; Ένα ρεαλιστικό σενάριο
Η μέση επικουρική σύνταξη βρίσκεται σήμερα στα 195 ευρώ μικτά. Αν δοθεί αύξηση της τάξης του 3%, τότε το ποσό θα ανέβει περίπου στα 201 ευρώ.
Η επιβάρυνση για το ταμείο μεταφράζεται σε:
-
+6 ευρώ τον μήνα ανά συνταξιούχο,
-
ή 72 ευρώ τον χρόνο.
Με συνολικά 1,3 εκατομμύρια δικαιούχους, η ετήσια δαπάνη υπολογίζεται στα 93,6 εκατ. ευρώ, δηλαδή περίπου στο μισό από το αναμενόμενο πλεόνασμα. Αυτό εξηγεί γιατί πολλοί ειδικοί θεωρούν ότι η αύξηση είναι απόλυτα εφικτή.
Ποιοι λαμβάνουν περισσότερα – Οι τεράστιες διαφορές ανά Ταμείο
Οι επικουρικές συντάξεις δεν είναι ίδιες για όλους. Ο νέος τρόπος υπολογισμού που θεσπίστηκε το 2016 (ν. 4387/2016) δημιούργησε σημαντικές αποκλίσεις, κυρίως σε όσους βγήκαν στη σύνταξη μετά το 2015.
Τα υψηλότερα καθαρά ποσά παρατηρούνται σε:
-
ΕΛΕΜ πρώην ΑΤΕ: 438 ευρώ
-
Επικουρικό Εμπορικής: 417 ευρώ
Στον αντίποδα, η χαμηλότερη επικουρική καταγράφεται στο ΤΣΜΕΔΕ, μόλις:
-
71 ευρώ, λόγω των πολύ μικρών εισφορών των μηχανικών.
Ενδεικτικά καθαρά ποσά από άλλους φορείς:
-
ΙΚΑ (ΕΤΕΑΜ): 186 ευρώ
-
ΝΑΤ (ΚΕΑΝ): 286 ευρώ
-
Δικηγόροι (ΕΤΕΑΔ): 234 ευρώ
-
Δημόσιο (ΤΕΑΔΥ): 185 ευρώ
-
ΔΕΗ: 340 ευρώ
-
ΟΤΕ: 241 ευρώ
Οι τεράστιες αυτές διαφορές δείχνουν ότι μια καθολική αύξηση, έστω και μικρή, θα επηρεάσει διαφορετικά τα επιμέρους ταμεία – κάτι που το Υπουργείο θα συνεκτιμήσει κατά την τελική απόφαση.
Πότε θα ληφθεί η τελική απόφαση;
Παρότι τα στοιχεία του 2025 είναι εξαιρετικά θετικά, οι συνταξιούχοι δεν θα δουν άμεσα αλλαγές. Η επίσημη απόφαση θα ληφθεί εντός του 2026, όταν θα υπάρχουν πλέον τα πραγματικά οικονομικά αποτελέσματα της χρονιάς.
Πριν από οποιαδήποτε αύξηση, θα εκπονηθεί αναλογιστική μελέτη, η οποία θα εξετάσει τι ποσοστό μπορεί να δοθεί χωρίς να κινδυνεύει η βιωσιμότητα του ΕΤΕΑΕΠ. Μόνο τότε το Υπουργείο θα προσδιορίσει το τελικό ύψος της αύξησης.
