Μια αθόρυβη αλλά βαθιά μεταρρύθμιση αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο το κράτος «βλέπει» την ακίνητη περιουσία στη χώρα. Η λεγόμενη μοναδική ταυτότητα ακινήτου δεν είναι απλώς ακόμη ένα ψηφιακό έγγραφο, αλλά ένας πλήρης ηλεκτρονικός φάκελος που ακολουθεί κάθε ακίνητο σε όλη τη διάρκεια της ζωής του. Από την άδεια οικοδομής μέχρι την τελευταία ανακαίνιση, όλα συγκεντρώνονται πλέον σε ένα ενιαίο σύστημα.
Ο βασικός στόχος είναι ξεκάθαρος: λιγότερη γραφειοκρατία για τους πολίτες, μεγαλύτερη διαφάνεια στις συναλλαγές και αποτελεσματικότερος έλεγχος για το Δημόσιο. Στην πράξη, όμως, η νέα αυτή πραγματικότητα φέρνει και νέες υποχρεώσεις – αλλά και αυξημένη εποπτεία.
Ένας μοναδικός αριθμός για κάθε ακίνητο
Κάθε διαμέρισμα, μονοκατοικία, επαγγελματικός χώρος ή οικόπεδο αποκτά έναν μοναδικό κωδικό ταυτότητας. Ο αριθμός αυτός λειτουργεί όπως ο ΑΦΜ για τους πολίτες: είναι μοναδικός και συγκεντρώνει όλα τα στοιχεία που αφορούν το ακίνητο σε μία ψηφιακή καρτέλα.
Στην πλατφόρμα αυτή καταχωρίζονται δεδομένα που μέχρι σήμερα ήταν διάσπαρτα σε διαφορετικές υπηρεσίες ή φακέλους. Πλέον, όλα βρίσκονται σε ένα σημείο, προσβάσιμο από τις αρμόδιες αρχές, αλλά και κρίσιμο για κάθε μελλοντική πράξη.
Όλα τα έγγραφα σε έναν ψηφιακό φάκελο
Η νέα ταυτότητα περιλαμβάνει πληροφορίες όπως:
οικοδομικές άδειες,
ακριβή τετραγωνικά μέτρα,
κατόψεις και χρήσεις χώρων,
ενεργειακά πιστοποιητικά,
δηλώσεις τακτοποίησης αυθαιρέτων.
Με τον τρόπο αυτό, καταργείται σταδιακά η ανάγκη συλλογής δεκάδων εγγράφων κάθε φορά που απαιτείται μια μεταβίβαση ή έλεγχος. Ο φάκελος του ακινήτου είναι πάντα «εκεί», ενημερωμένος και διαθέσιμος.
Γρήγορες αγοραπωλησίες, λιγότερη ταλαιπωρία
Για ιδιοκτήτες και αγοραστές, η αλλαγή αυτή μεταφράζεται σε ταχύτερες συναλλαγές. Οι μεταβιβάσεις δεν εξαρτώνται πλέον από το αν συγκεντρώθηκαν όλα τα χαρτιά την τελευταία στιγμή, καθώς τα βασικά στοιχεία είναι ήδη καταχωρισμένα.
Αυτό μειώνει σημαντικά τις καθυστερήσεις στα συμβόλαια, περιορίζει τα λάθη και ενισχύει την ασφάλεια των αγοραπωλησιών, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου εμπλέκονται παλαιά ή σύνθετα ακίνητα.
Διασύνδεση με όλες τις δημόσιες βάσεις δεδομένων
Το σύστημα δεν λειτουργεί απομονωμένα. Αντίθετα, «συνομιλεί» απευθείας με το Κτηματολόγιο, την ΑΑΔΕ, τους δήμους, τις πολεοδομίες και άλλους δημόσιους φορείς. Έτσι, επιτυγχάνεται συνεχής διασταύρωση στοιχείων.
Αν τα τετραγωνικά που δηλώνονται στην εφορία διαφέρουν από εκείνα που εμφανίζονται στον δήμο ή στο Κτηματολόγιο, το σύστημα μπορεί να εντοπίσει άμεσα την απόκλιση.
Στο μικροσκόπιο τα τετραγωνικά και οι δηλώσεις
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον έλεγχο των επιφανειών των ακινήτων. Η συμφωνία μεταξύ Ε9, δημοτικών τελών και κτηματολογικών στοιχείων είναι πλέον κρίσιμη, καθώς οι διαφορές επηρεάζουν φόρους και χρεώσεις.
Αυτό σημαίνει ότι παλαιές παραλείψεις ή «διορθώσεις» του παρελθόντος δύσκολα θα περνούν απαρατήρητες στο μέλλον.
Πιο αυστηρή αντιμετώπιση των αυθαιρεσιών
Η πλήρης εικόνα που αποκτούν οι αρχές καθιστά ευκολότερο τον εντοπισμό αυθαίρετων κατασκευών, αλλαγών χρήσης ή μη δηλωμένων επεκτάσεων. Οι έλεγχοι γίνονται πιο στοχευμένοι και λιγότερο τυχαίοι.
Για όσους έχουν τακτοποιήσει νόμιμα τις εκκρεμότητές τους, αυτό λειτουργεί προστατευτικά. Για όσους όχι, οι κίνδυνοι αυξάνονται.
Νέες ευθύνες για τους ιδιοκτήτες
Η μοναδική ταυτότητα δεν είναι στατική. Κάθε ουσιαστική αλλαγή στο ακίνητο – από μια ανακαίνιση μέχρι μια μετατροπή χρήσης – πρέπει να αποτυπώνεται εγκαίρως στο σύστημα. Η ευθύνη της επικαιροποίησης βαραίνει τον ιδιοκτήτη.
Η παράλειψη ενημέρωσης μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα, ειδικά όταν προκύψει ανάγκη μεταβίβασης.
Πρόστιμα, μπλόκα και κυρώσεις
Σε περιπτώσεις ψευδών δηλώσεων ή απόκρυψης στοιχείων, προβλέπονται διοικητικά πρόστιμα και κυρώσεις. Σε σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί ακόμη και να «παγώσει» η δυνατότητα πώλησης ή μεταβίβασης του ακινήτου.
Ένα νέο, αξιόπιστο μητρώο περιουσίας
Στο τέλος της ημέρας, η μοναδική ταυτότητα ακινήτου φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα αξιόπιστο και διαφανές μητρώο ακίνητης περιουσίας. Ένα σύστημα που προστατεύει το Δημόσιο από απώλειες εσόδων, αλλά και τους πολίτες από νομικές παγίδες και αβεβαιότητες.
Το μήνυμα είναι σαφές: η εποχή της «χαλαρής» δήλωσης ακινήτων τελειώνει και μια νέα ψηφιακή πραγματικότητα έρχεται για όλους.
