Η πίεση που ασκεί η ακρίβεια στα ελληνικά νοικοκυριά δεν έχει κοπάσει. Τρόφιμα, ενέργεια, ενοίκια και βασικές υπηρεσίες εξακολουθούν να απορροφούν μεγάλο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος, ιδιαίτερα για όσους κινούνται στα χαμηλά και μεσαία οικονομικά στρώματα. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης επεξεργάζονται ένα σενάριο έκτακτης οικονομικής ενίσχυσης που θα μπορούσε να φτάσει έως και τα 250 ευρώ για συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες.
Πρόκειται για μια παρέμβαση που δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, ωστόσο βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο αξιολόγησης, με βασικό στόχο να δοθεί μια ανάσα ρευστότητας ενόψει της πασχαλινής περιόδου, όταν οι οικογενειακές δαπάνες παραδοσιακά αυξάνονται.
Το μοντέλο που εξετάζεται: Κλιμακωτή ενίσχυση με φίλτρα
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που διακινούνται, η ενίσχυση δεν θα είναι οριζόντια. Αντιθέτως, εξετάζεται ένα κλιμακωτό μοντέλο, όπου το τελικό ποσό θα διαφοροποιείται ανάλογα με συγκεκριμένα κριτήρια.
Στο επίκεντρο βρίσκονται τρεις βασικοί άξονες αξιολόγησης:
-
Το ετήσιο δηλωθέν εισόδημα
-
Η σύνθεση του νοικοκυριού (αριθμός μελών, εξαρτώμενα τέκνα κ.λπ.)
-
Η κοινωνική κατηγορία ή το καθεστώς στο οποίο υπάγεται ο δικαιούχος
Η λογική πίσω από τον σχεδιασμό είναι σαφής: η ενίσχυση να κατευθυνθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια σε όσους βιώνουν τη μεγαλύτερη οικονομική επιβάρυνση. Αυτό σημαίνει ότι δύο νοικοκυριά με παρόμοιο εισόδημα ενδέχεται να λάβουν διαφορετικό ποσό, εφόσον διαφέρουν ως προς τις ανάγκες ή τη σύνθεσή τους.
Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πακέτο κοινωνικών μέτρων που εξετάζεται για την περίοδο πριν το Πάσχα, σε συνδυασμό με άλλα δημοσιονομικά εργαλεία που βρίσκονται στο «οπλοστάσιο» της κυβέρνησης.
Ποιοι βρίσκονται στο μικροσκόπιο
Αν και η τελική λίστα δεν έχει «κλειδώσει», οι ομάδες που φαίνεται να συγκεντρώνουν τις περισσότερες πιθανότητες ένταξης είναι εκείνες με περιορισμένο διαθέσιμο εισόδημα και αυξημένες ανελαστικές δαπάνες.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
-
Χαμηλοσυνταξιούχοι με κύρια σύνταξη που κινείται περίπου έως τα 800–850 ευρώ
-
Δικαιούχοι κοινωνικών επιδομάτων, συμπεριλαμβανομένων όσων είχαν λάβει στο παρελθόν ενισχύσεις τύπου ΕΚΑΣ
-
Άτομα με αναπηρία
-
Υπερήλικες με αυξημένο κόστος διαβίωσης και περιορισμένες εναλλακτικές πηγές εισοδήματος
Ιδιαίτερο βάρος φαίνεται να δίνεται στην πραγματική αγοραστική δυνατότητα των νοικοκυριών και όχι μόνο στο ονομαστικό ύψος των αποδοχών. Σε αρκετές περιπτώσεις, τα σταθερά έξοδα – ιατρικά, ενεργειακά ή στεγαστικά – απορροφούν μεγάλο ποσοστό του μηνιαίου εισοδήματος, γεγονός που καθιστά την ανάγκη στήριξης πιο επιτακτική.
Παράλληλα, εξετάζεται το ενδεχόμενο να τεθούν και περιουσιακά κριτήρια, ώστε να αποφευχθεί η ένταξη περιπτώσεων με σημαντική ακίνητη ή άλλη περιουσία, παρά το χαμηλό δηλωθέν εισόδημα.
Γιατί τώρα; Η συγκυρία και το δημοσιονομικό πλαίσιο
Η συζήτηση για έκτακτη ενίσχυση δεν είναι αποκομμένη από τη γενικότερη οικονομική συγκυρία. Η επιμονή των υψηλών τιμών σε βασικά αγαθά έχει δημιουργήσει διαρκή πίεση στα πιο ευάλωτα στρώματα, ενώ η πασχαλινή περίοδος παραδοσιακά συνοδεύεται από αυξημένες καταναλωτικές ανάγκες.
Το οικονομικό επιτελείο επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο παραμέτρους: από τη μία, την ανάγκη κοινωνικής στήριξης· από την άλλη, τη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας. Αυτός είναι και ο λόγος που το σενάριο της ενίσχυσης παραμένει υπό επεξεργασία και δεν έχει ακόμη λάβει οριστική μορφή.
Η τελική απόφαση θα εξαρτηθεί από τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο, αλλά και από τις συνολικές προτεραιότητες της οικονομικής πολιτικής για το επόμενο διάστημα.
Πότε θα ξεκαθαρίσει το τοπίο
Μέχρι στιγμής, δεν έχει υπάρξει επίσημη ανακοίνωση για την ενεργοποίηση του μέτρου ούτε για το ακριβές χρονοδιάγραμμα. Ωστόσο, οι πληροφορίες συγκλίνουν στο ότι οι οριστικές αποφάσεις αναμένεται να ληφθούν λίγες εβδομάδες πριν από το Πάσχα.
Αυτό το χρονικό περιθώριο θεωρείται απαραίτητο ώστε:
-
Να ολοκληρωθεί η τεχνική προετοιμασία των ηλεκτρονικών συστημάτων
-
Να προσδιοριστούν με σαφήνεια τα κριτήρια
-
Να διασφαλιστεί η έγκαιρη καταβολή των ποσών στους δικαιούχους
Δεν αποκλείεται, πάντως, να υπάρξουν τροποποιήσεις είτε στο ύψος της ενίσχυσης είτε στη στόχευση των δικαιούχων, καθώς παράλληλα εξετάζονται και εναλλακτικές μορφές παρέμβασης.
Τι σημαίνει πρακτικά για τα νοικοκυριά
Αν το μέτρο τελικά εγκριθεί, το ποσό των έως 250 ευρώ δεν αναμένεται να ανατρέψει ριζικά την οικονομική κατάσταση των δικαιούχων. Ωστόσο, μπορεί να λειτουργήσει ως προσωρινή «ανάσα» για την κάλυψη βασικών αναγκών – από αγορές τροφίμων και λογαριασμούς έως φαρμακευτικές δαπάνες.
Για πολλά νοικοκυριά με περιορισμένα περιθώρια αποταμίευσης, μια τέτοια έκτακτη ένεση ρευστότητας ενδέχεται να αποδειχθεί καθοριστική σε μια περίοδο αυξημένων εξόδων.
Το ερώτημα που μένει να απαντηθεί είναι αν – και με ποια τελική μορφή – θα προχωρήσει η συγκεκριμένη παρέμβαση. Μέχρι τότε, το μόνο βέβαιο είναι ότι η στήριξη των πιο ευάλωτων κοινωνικών ομάδων παραμένει ψηλά στην ατζέντα, σε μια συγκυρία όπου η οικονομική αντοχή πολλών νοικοκυριών δοκιμάζεται καθημερινά.
