Η εκρηκτική αύξηση των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς την Εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία έχει φέρει την κυβέρνηση μπροστά σε μια δύσκολη πραγματικότητα: εκατομμύρια φορολογούμενοι και επιχειρήσεις αδυνατούν πλέον να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους, ενώ τα χρέη προς το Δημόσιο λειτουργούν ως μόνιμο βαρίδι για την οικονομία. Σε αυτό το περιβάλλον, το οικονομικό επιτελείο προχωρά στον σχεδιασμό μιας νέας, εκτεταμένης ρύθμισης οφειλών που μπορεί να φτάνει έως και τις 120 δόσεις, με στόχο να δοθεί πραγματική διέξοδος εκεί όπου οι υφιστάμενες λύσεις έχουν αποτύχει.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, πάνω από τέσσερα εκατομμύρια ΑΦΜ εμφανίζουν ληξιπρόθεσμες οφειλές, γεγονός που αποτυπώνει το μέγεθος του προβλήματος. Η συσσώρευση χρεών δεν αφορά μόνο μεμονωμένες περιπτώσεις κακοπληρωτών, αλλά χιλιάδες νοικοκυριά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις που πιέστηκαν από την ακρίβεια, τις αυξημένες φορολογικές υποχρεώσεις και τις διαδοχικές κρίσεις των τελευταίων ετών.
Μια ρύθμιση «κομμένη και ραμμένη» στον οφειλέτη
Σε αντίθεση με προηγούμενες παρεμβάσεις, η νέα ρύθμιση δεν θα έχει οριζόντιο χαρακτήρα. Το σχέδιο που επεξεργάζονται το Υπουργείο Οικονομικών και η ΑΑΔΕ προβλέπει ένα ευέλικτο πλαίσιο, προσαρμοσμένο στο οικονομικό προφίλ κάθε οφειλέτη. Το δηλωθέν εισόδημα, η περιουσιακή κατάσταση, αλλά και η συνέπεια σε παλαιότερες ρυθμίσεις αναμένεται να αποτελούν βασικά κριτήρια για τον καθορισμό τόσο του αριθμού των δόσεων όσο και του ύψους της μηνιαίας καταβολής.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι δόσεις θα μπορούν να κυμαίνονται από 48 έως 120, με το ποσό κάθε δόσης να προσαρμόζεται στις πραγματικές αντοχές του φορολογούμενου. Παράλληλα, στο ίδιο πλαίσιο θα ενταχθούν και οι οφειλές προς τον ΕΦΚΑ, οι οποίες πλησιάζουν πλέον τα 50 δισ. ευρώ, αποτελώντας έναν ακόμη κρίσιμο παράγοντα πίεσης για επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους.
Κεντρικός στόχος της νέας παρέμβασης είναι να δημιουργηθούν συνθήκες όχι μόνο ένταξης στη ρύθμιση, αλλά και επιτυχούς ολοκλήρωσής της. Η εμπειρία έχει δείξει ότι πολλές ρυθμίσεις «σπάνε» στη διαδρομή, αφήνοντας τους οφειλέτες ξανά εκτεθειμένους σε κατασχέσεις και αναγκαστικά μέτρα.
Γιατί οι σημερινές ρυθμίσεις δεν λειτουργούν
Οι υφιστάμενες επιλογές αποπληρωμής, που περιορίζονται συνήθως σε 8 έως 24 δόσεις, θεωρούνται πλέον ανεπαρκείς. Αν και προσφέρουν μια προσωρινή ανάσα, στην πράξη αποδεικνύονται δυσβάσταχτες για μεγάλο μέρος των οφειλετών. Πολλοί επαγγελματίες επιλέγουν να ενταχθούν σε αυτές μόνο και μόνο για να «παγώσουν» κατασχέσεις ή δικαστικές ενέργειες, όμως σύντομα αδυνατούν να συνεχίσουν τις πληρωμές.
Το αποτέλεσμα είναι φαύλος κύκλος: τα χρέη όχι μόνο δεν μειώνονται, αλλά αυξάνονται διαρκώς. Τα τελευταία στοιχεία της ΑΑΔΕ δείχνουν ότι τα ληξιπρόθεσμα χρέη προς την Εφορία έχουν φτάσει τα 112,5 δισ. ευρώ, με αύξηση σχεδόν 8 δισ. ευρώ μέσα σε λίγους μόλις μήνες. Πρόκειται για μια τάση που αν δεν ανακοπεί, απειλεί τόσο τη δημοσιονομική σταθερότητα όσο και την κοινωνική συνοχή.
Τι επιδιώκει το οικονομικό επιτελείο
Παρότι εργαλεία όπως ο εξωδικαστικός μηχανισμός έχουν προσφέρει λύσεις σε χιλιάδες περιπτώσεις, στο Υπουργείο Οικονομικών αναγνωρίζουν ότι δεν επαρκούν για να αντιμετωπιστεί συνολικά το πρόβλημα. Η νέα ρύθμιση των 120 δόσεων εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο που επιδιώκει τρεις βασικούς στόχους: να δώσει ουσιαστική ανάσα σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, να περιορίσει τη δημιουργία νέων «κόκκινων» οφειλών και να εξασφαλίσει σταθερά δημόσια έσοδα σε βάθος χρόνου.
Η λογική είναι απλή αλλά κρίσιμη: μικρότερες και ρεαλιστικές δόσεις αυξάνουν την πιθανότητα συνέπειας, άρα και την τελική είσπραξη των οφειλών. Έτσι, το Δημόσιο κερδίζει περισσότερα μακροπρόθεσμα, ενώ οι οφειλέτες αποφεύγουν τον οικονομικό στραγγαλισμό.
Πότε αναμένονται οι αποφάσεις
Οι συζητήσεις βρίσκονται σε εξέλιξη και περιλαμβάνουν διαβούλευση με κοινωνικούς και επαγγελματικούς φορείς, ώστε το τελικό πλαίσιο να ανταποκρίνεται στις πραγματικές συνθήκες της αγοράς. Σύμφωνα με πληροφορίες από το οικονομικό επιτελείο, οι τελικές αποφάσεις αναμένεται να ληφθούν έως τα τέλη Φεβρουαρίου ή τις αρχές Μαρτίου.
Αν το σχέδιο προχωρήσει όπως έχει σχεδιαστεί, η νέα ρύθμιση των 120 δόσεων μπορεί να αποτελέσει σημείο καμπής στη διαχείριση των χρεών προς το Δημόσιο, προσφέροντας μια δεύτερη –και ίσως τελευταία– ευκαιρία σε εκατομμύρια φορολογούμενους να ξαναβρούν οικονομική ισορροπία.
