Ριζικές παρεμβάσεις στον τρόπο που λειτουργούν τα ταξί και τα οχήματα ιδιωτικής χρήσης με οδηγό φέρνει στο τραπέζι η Επιτροπή Ανταγωνισμού, προτείνοντας μια συνολική αναδιάρθρωση των κανόνων που διέπουν την αγορά αστικών μεταφορών. Η φιλοσοφία της παρέμβασης είναι ξεκάθαρη: λιγότεροι περιορισμοί, περισσότεροι ίσοι όροι και ενίσχυση του ανταγωνισμού σε ένα τοπίο που έχει ήδη αλλάξει ριζικά λόγω τεχνολογίας.
Η γνωμοδότηση εντάσσεται στο πλαίσιο του σχεδίου νόμου για τον εκσυγχρονισμό των μεταφορών και εστιάζει σε ρυθμίσεις που, κατά την Αρχή, λειτουργούν αποτρεπτικά για την είσοδο και τη δραστηριοποίηση επιχειρήσεων στην αγορά. Με άλλα λόγια, επιχειρείται «αποσυμπίεση» ενός συστήματος που για χρόνια λειτουργεί με αυστηρά και συχνά άνισα κριτήρια.
Το τέλος του υποχρεωτικού 3ώρου
Στο επίκεντρο των αλλαγών βρίσκεται η κατάργηση της ελάχιστης διάρκειας μίσθωσης για τα οχήματα ιδιωτικής χρήσης με οδηγό. Σήμερα, ο γενικός κανόνας επιβάλλει τρίωρη ελάχιστη μίσθωση, ενώ σε ορισμένες περιοχές προβλέπεται κατώτατο όριο 30 λεπτών.
Η Επιτροπή εκτιμά ότι μια τέτοια δέσμευση δεν τεκμηριώνεται επαρκώς από λόγους δημοσίου συμφέροντος. Αντίθετα, θεωρεί ότι δημιουργεί τεχνητά εμπόδια, περιορίζοντας την ευελιξία των επιχειρήσεων και στερώντας από τους καταναλωτές εναλλακτικές επιλογές για μικρότερες διαδρομές.
Εφόσον η πρόταση υιοθετηθεί, οι εταιρείες θα μπορούν να προσφέρουν υπηρεσίες χωρίς χρονικούς «κόφτες», προσαρμόζοντας το προϊόν τους στη ζήτηση της αγοράς. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε περισσότερες σύντομες μισθώσεις, πιο ανταγωνιστικές τιμές και νέα επιχειρηματικά μοντέλα.
Ελεύθερες διαδρομές και νέες συμβάσεις
Οι αλλαγές δεν σταματούν στη χρονική διάρκεια. Στο τραπέζι βρίσκεται και η άρση της απαγόρευσης σύναψης νέας σύμβασης πριν ολοκληρωθεί η προηγούμενη. Σήμερα, ένας επαγγελματίας δεν μπορεί να «κλείσει» επόμενη μίσθωση αν δεν έχει ολοκληρώσει την τρέχουσα.
Παράλληλα, εξετάζεται η κατάργηση της υποχρέωσης επιστροφής του οχήματος στην έδρα μετά από κάθε διαδρομή, εκτός εάν συντρέχουν ειδικοί λόγοι. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη θεωρείται ότι επιβαρύνει αδικαιολόγητα το λειτουργικό κόστος και δημιουργεί περιττές μετακινήσεις χωρίς επιβάτη.
Αν οι περιορισμοί αυτοί αρθούν, το λειτουργικό μοντέλο των οχημάτων με οδηγό θα προσεγγίσει περισσότερο εκείνο των ταξί, μειώνοντας τις δομικές διαφορές μεταξύ των δύο κατηγοριών.
Καταργείται και το «κατώτατο κασέ»
Σημαντική τομή προτείνεται και στο πεδίο της τιμολόγησης. Σήμερα, ισχύει ελάχιστη χρέωση 90 ευρώ για τρίωρη μίσθωση και 40 ευρώ για μισή ώρα. Πρόκειται για ένα καθεστώς κατώτατων τιμών που, σύμφωνα με την Επιτροπή, περιορίζει τον ανταγωνισμό.
Η πρόταση προβλέπει την πλήρη κατάργηση της ελάχιστης χρέωσης. Αν ωστόσο διατηρηθεί κάποια μορφή ρύθμισης, αυτή θα πρέπει να είναι συμβατή με το πλαίσιο που εφαρμόζεται στα ταξί, ώστε να διασφαλίζονται ισότιμοι όροι ανταγωνισμού.
Η προσέγγιση αυτή εδράζεται στη λογική ότι οι δύο κατηγορίες παρόχων δραστηριοποιούνται στην ίδια σχετική αγορά και απευθύνονται στον ίδιο τελικό χρήστη. Κατά συνέπεια, αποκλίσεις στους κανόνες τιμολόγησης επηρεάζουν άμεσα την ισορροπία του ανταγωνισμού.
Ο ρόλος των ψηφιακών πλατφορμών
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στις ψηφιακές πλατφόρμες διαμεσολάβησης, οι οποίες έχουν μεταβάλει τον τρόπο με τον οποίο οι επιβάτες αναζητούν και κλείνουν μετακινήσεις. Η Επιτροπή εισηγείται τη διατήρηση της υποχρέωσης διοικητικής άδειας για όσους δραστηριοποιούνται στη διαμεσολάβηση.
Η θέση αυτή αποτυπώνει την ανάγκη θεσμικής σαφήνειας και εποπτείας σε μια αγορά όπου η τεχνολογία λειτουργεί ως βασικός διαμορφωτής της ζήτησης. Η ρύθμιση των πλατφορμών θεωρείται κρίσιμη ώστε να αποφεύγονται στρεβλώσεις και να εξασφαλίζεται η διαφάνεια.
Ταυτόχρονα, υπογραμμίζεται ότι ταξί και οχήματα ιδιωτικής χρήσης με οδηγό λειτουργούν ως «συγκοινωνούντα δοχεία». Οι μεταβολές στη μία κατηγορία επιδρούν αναπόφευκτα στην άλλη, καθώς ανταγωνίζονται για τον ίδιο πελάτη και συχνά μέσω των ίδιων ψηφιακών εφαρμογών.
Νέα εποχή ή πεδίο σύγκρουσης;
Η τεχνολογική πρόοδος, σε συνδυασμό με την εξάπλωση των εφαρμογών μετακίνησης, έχει ήδη αναδιαμορφώσει την αγορά. Οι παραδοσιακές διαχωριστικές γραμμές θολώνουν και οι καταναλωτές αξιολογούν κυρίως με βάση την τιμή, τη διαθεσιμότητα και την ποιότητα υπηρεσίας.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, η άρση αδικαιολόγητων περιορισμών μπορεί να ενισχύσει την ανταγωνιστική πίεση, να αυξήσει τις διαθέσιμες επιλογές και να οδηγήσει – υπό προϋποθέσεις – σε καλύτερη σχέση τιμής-ποιότητας. Ωστόσο, η μετάβαση σε ένα πιο ανοιχτό καθεστώς δεν είναι ουδέτερη.
Επαγγελματίες του κλάδου αναμένεται να αντιδράσουν, καθώς οι προτεινόμενες αλλαγές αγγίζουν υφιστάμενα οικονομικά συμφέροντα και κατεστημένες ρυθμίσεις. Το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο το νέο πλαίσιο θα εξισορροπήσει αποτελεσματικά τον ανταγωνισμό χωρίς να διαταράξει τη βιωσιμότητα των επαγγελματιών.
Το τελικό σχήμα θα προκύψει μετά τη δημόσια διαβούλευση και τις αποφάσεις του αρμόδιου υπουργείου. Το βέβαιο είναι ότι, εφόσον υιοθετηθούν οι προτάσεις, η αγορά αστικών μεταφορών θα εισέλθει σε μια νέα φάση, με διαφορετικούς κανόνες, νέα περιθώρια ευελιξίας και πιθανώς νέες ισορροπίες δυνάμεων.
