Μια μεγάλη ανατροπή στο τοπίο της στέγασης ετοιμάζεται να φέρει το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, με ένα πολυδιάστατο πρόγραμμα που έχει στόχο να ανακουφίσει οικονομικά τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά της χώρας. Με χρηματοδότηση-μαμούθ που αγγίζει τα 200 εκατομμύρια ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η κυβέρνηση προωθεί δυναμικά νέα μέτρα για την κοινωνική κατοικία και την ανακαίνιση ακινήτων, με ορίζοντα υλοποίησης μέχρι το 2029.
Το φιλόδοξο σχέδιο προβλέπεται να τεθεί σε εφαρμογή από το φθινόπωρο και υπόσχεται να δώσει λύσεις σε ένα από τα πιο πιεστικά κοινωνικά ζητήματα της εποχής: τη στέγαση. Με τις τιμές των ενοικίων να έχουν εκτιναχθεί και την προσφορά διαθέσιμων κατοικιών να μειώνεται συνεχώς, η παρέμβαση αυτή έρχεται να αλλάξει το παιχνίδι.
Τι αλλάζει στην πράξη
Ο βασικός κορμός του νέου σχεδίου επικεντρώνεται στην κατασκευή και διάθεση κοινωνικών κατοικιών από το κράτος. Συγκεκριμένα, σχεδιάζεται η αξιοποίηση δημόσιας γης για την ανέγερση πολυκατοικιών, οι οποίες θα στεγάσουν δικαιούχους με χαμηλό εισόδημα. Το μοντέλο που εξετάζεται προβλέπει ενοικίαση των κατοικιών αυτών σε ευάλωτες ομάδες, με στόχο τη μακροπρόθεσμη αποσυμπίεση της αγοράς ακινήτων.
Η χωροθέτηση αυτών των κατοικιών θα δώσει έμφαση σε μεγάλες πόλεις αλλά και περιοχές με αυξημένη τουριστική πίεση, ενώ υπό μελέτη βρίσκεται και η εισαγωγή κριτηρίων εντοπιότητας – κάτι που θα μπορούσε να ωφελήσει σημαντικά τους μόνιμους κατοίκους επιβαρυμένων περιοχών.
Δύο σενάρια για φθηνότερα ενοίκια
Το κρίσιμο ερώτημα αφορά φυσικά το πώς θα διαμορφωθεί το ύψος του ενοικίου για τους δικαιούχους. Οι αρμόδιοι εξετάζουν δύο εναλλακτικές προσεγγίσεις:
Σενάριο 1: Μείωση της τάξεως του 30% έως 40% σε σχέση με τις τιμές της ελεύθερης αγοράς, με βάση την περιοχή, την παλαιότητα του κτιρίου και άλλους παράγοντες.
Σενάριο 2: Καθορισμός του ενοικίου στο 30% του οικογενειακού εισοδήματος, όπως αυτό δηλώνεται στην εφορία – ένα μοντέλο που ήδη εφαρμόζεται σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.
Σε κάθε περίπτωση, η στόχευση του προγράμματος παραπέμπει σε ένα πιο «δίκαιο» μοντέλο ενοικίασης που λαμβάνει υπόψη την οικονομική πραγματικότητα του κάθε νοικοκυριού.
️ Ανακαινίσεις με κοινωνικό πρόσημο
Παράλληλα με την οικοδόμηση νέων κατοικιών, προωθείται και πρόγραμμα ανακαίνισης υφιστάμενων διαμερισμάτων. Ωστόσο, σε αντίθεση με παλαιότερες πρωτοβουλίες όπως το «Ανακαινίζω – Νοικιάζω», αυτή τη φορά δεν προβλέπεται η υποχρεωτική διάθεση των ακινήτων προς ενοικίαση μετά την ανακαίνιση.
Ουσιαστικά, η προσέγγιση εδώ είναι διαφορετική: το κράτος δίνει έμφαση στην αξιοποίηση του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος με στόχο την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής, είτε για ιδιοκατοίκηση είτε για μελλοντική διάθεση, χωρίς δεσμευτικούς όρους.
Ποιοι θα είναι οι δικαιούχοι;
Οι ωφελούμενοι των παραπάνω δράσεων θα επιλεγούν βάσει εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων, αντίστοιχων με εκείνων του προγράμματος «Σπίτι Μου 2». Αυτό σημαίνει ότι στο στόχαστρο μπαίνουν κυρίως νέοι, χαμηλόμισθοι, οικογένειες με παιδιά, άνεργοι, μονογονεϊκά νοικοκυριά και άλλες κοινωνικές ομάδες που πλήττονται από τη στεγαστική κρίση.
Τι μένει να διευκρινιστεί
Αν και οι βασικοί άξονες του προγράμματος έχουν ήδη διαμορφωθεί, υπάρχουν ακόμα σημεία που βρίσκονται υπό αξιολόγηση. Μεταξύ αυτών, είναι η ακριβής μεθοδολογία για την επιλογή των περιοχών που θα ενταχθούν στο πρόγραμμα, τα φορολογικά κίνητρα που θα προσφερθούν και το αν τα ανακαινισμένα ακίνητα θα συνδυάζονται τελικά με κάποιο είδος ενοικιαστικής υποχρέωσης.
Το φθινόπωρο αναμένεται να είναι καθοριστικό, καθώς τότε αναμένεται η επίσημη ανακοίνωση του προγράμματος και η σταδιακή του εφαρμογή.
