Από το 2026 αλλάζει ριζικά ο τρόπος με τον οποίο το κράτος, οι τράπεζες αλλά και οι ιδιώτες θα αξιολογούν τη φερεγγυότητα εκατομμυρίων πολιτών. Κυβέρνηση και Τράπεζα της Ελλάδος προχωρούν στη δημιουργία ενός ενιαίου πλαισίου πιστοληπτικής αξιολόγησης, το οποίο θα συγκεντρώνει –για πρώτη φορά με τόσο συστηματικό τρόπο– όλα τα χρέη φυσικών προσώπων προς Δημόσιο και ιδιωτικό τομέα. Στην πράξη, πρόκειται για ένα «τριπλό φακέλωμα» που, μαζί με τον υφιστάμενο Τειρεσία, θα καταλήγει σε έναν αριθμό: τη βαθμολογία της οικονομικής σου αξιοπιστίας.
Η νέα αυτή βαθμολογία δεν θα είναι απλώς μια εσωτερική τραπεζική πληροφορία. Θα μετατρέπεται σε εργαλείο συναλλαγών. Όποιος πολίτης θελήσει να πάρει δάνειο, να μισθώσει ακίνητο, να συνάψει επιχειρηματική συνεργασία ή να αποδείξει ότι είναι οικονομικά αξιόπιστος, θα καλείται –τυπικά προαιρετικά, ουσιαστικά αναγκαία– να προσκομίσει την πιστοληπτική του εικόνα.
Πώς θα λειτουργεί το νέο σύστημα
Το νέο μοντέλο δεν θα εμφανίζει αναλυτικά τα χρέη ή τους πιστωτές. Αυτό που θα κοινοποιείται σε τρίτους θα είναι αποκλειστικά η τελική βαθμολογία. Ωστόσο, η μη προσκόμισή της θα λειτουργεί εις βάρος του συναλλασσόμενου, καθώς θα εκλαμβάνεται ως ένδειξη αυξημένου ρίσκου. Με απλά λόγια, όποιος αρνείται να δείξει το «σκορ» του, θα θεωρείται αυτόματα λιγότερο αξιόπιστος.
Η βαθμολογία αυτή θα προκύπτει από τη διασταύρωση δεδομένων τεσσάρων διαφορετικών πλατφορμών, οι οποίες θα λειτουργούν συμπληρωματικά και θα συνθέτουν το πλήρες οικονομικό προφίλ κάθε φυσικού προσώπου.
Οι τέσσερις πηγές της βαθμολογίας
Πρώτον, δημιουργείται το Μητρώο Πιστοληπτικής Αξιολόγησης, στο οποίο θα καταγράφονται όλες οι οφειλές προς το Δημόσιο. Εφορία και ΕΦΚΑ θα τροφοδοτούν το σύστημα με στοιχεία για φόρους, εισφορές και ρυθμίσεις, αποτυπώνοντας όχι μόνο τα ποσά αλλά και τη συνέπεια πληρωμών.
Δεύτερον, το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων, που θα λειτουργεί υπό την ομπρέλα της Τράπεζας της Ελλάδος. Εκεί θα αποτυπώνεται αναλυτικά το τραπεζικό ιστορικό κάθε δανειολήπτη: δάνεια, πιστωτικές κάρτες, καθυστερήσεις, ρυθμίσεις, εξασφαλίσεις, προσημειώσεις, ακόμη και δικαστικές αποφάσεις που συνδέονται με πιστώσεις.
Τρίτον, το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους, το οποίο θα λειτουργεί ως «κόμβος». Θα συγκεντρώνει τα δεδομένα από τα άλλα μητρώα και θα είναι υπεύθυνο για την τελική εξαγωγή της βαθμολογίας, τόσο για φυσικά όσο και για νομικά πρόσωπα.
Τέταρτον, ο Τειρεσίας παραμένει ενεργός και συνεχίζει να καταγράφει περιπτώσεις μη εξυπηρετούμενων δανείων και σοβαρών οικονομικών παραβάσεων, ενισχύοντας το συνολικό προφίλ κινδύνου.
Δεν μετρά μόνο το πόσα χρωστάς
Σύμφωνα με το σχεδιασμό, το ύψος των οφειλών δεν θα είναι το μοναδικό –ούτε καν το καθοριστικό– κριτήριο. Μεγαλύτερη βαρύτητα θα έχει η συμπεριφορά του οφειλέτη: αν πληρώνει στην ώρα του, αν τηρεί τις ρυθμίσεις του, αν εμφανίζει σταθερότητα και συνέπεια. Θεωρητικά, κάποιος με υψηλό δανεισμό αλλά άψογη πληρωματική εικόνα μπορεί να βαθμολογείται καλύτερα από κάποιον με μικρότερα, αλλά μόνιμα ληξιπρόθεσμα χρέη.
Ωστόσο, εδώ προκύπτει το μεγάλο αγκάθι.
Τα 250 δισ. ευρώ που «κοκκινίζουν» τους πολίτες
Η πραγματικότητα των αριθμών δείχνει ότι το νέο σύστημα θα κατατάξει ένα τεράστιο τμήμα της κοινωνίας στις χαμηλές βαθμίδες αξιολόγησης. Τα συνολικά ληξιπρόθεσμα χρέη στη χώρα ξεπερνούν τα 250 δισ. ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι, με τα σημερινά δεδομένα, περισσότεροι από τους μισούς φορολογούμενους κινδυνεύουν να βρεθούν στην περιβόητη «κόκκινη ζώνη».
Ειδικότερα, τα χρέη προς την Εφορία αγγίζουν τα 112,5 δισ. ευρώ και αφορούν περίπου 3,9 εκατομμύρια ΑΦΜ. Τα ληξιπρόθεσμα προς τον ΕΦΚΑ φτάνουν τα 50,3 δισ. ευρώ, με 1,7 εκατομμύρια οφειλέτες. Παράλληλα, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια εκτιμώνται κοντά στα 100 δισ. ευρώ, παρότι δεν εμφανίζονται στους ισολογισμούς των τραπεζών, καθώς έχουν μεταφερθεί σε εταιρείες διαχείρισης.
Τι αλλάζει στην καθημερινότητα
Η καθιέρωση της πιστοληπτικής βαθμολογίας δεν θα περιοριστεί στον τραπεζικό τομέα. Ιδιοκτήτες ακινήτων, επιχειρηματικοί εταίροι, ακόμη και προμηθευτές θα μπορούν να ζητούν το σκορ πριν προχωρήσουν σε συμφωνία. Έτσι, η οικονομική συμπεριφορά του παρελθόντος θα ακολουθεί τον πολίτη σε κάθε σοβαρή συναλλαγή του μέλλοντος.
Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν το νέο σύστημα θα λειτουργήσει ως εργαλείο εξυγίανσης ή ως ένας μόνιμος μηχανισμός αποκλεισμού. Σε κάθε περίπτωση, από το 2026 και μετά, η οικονομική σου «βαθμολογία» θα μιλάει πριν από εσένα.
