Η ελληνική οικονομία δείχνει σημάδια ανθεκτικότητας, σε μια περίοδο που η διεθνής σκηνή παραμένει γεμάτη αναταράξεις. Το μυστικό; Η θεαματική πρόοδος στον περιορισμό της φοροδιαφυγής, που αποδίδει ήδη απτά αποτελέσματα στα δημόσια έσοδα και δημιουργεί τον απαραίτητο «χώρο» για νέα μέτρα ελάφρυνσης.
Μέχρι τον Απρίλιο του 2026 θα ξεκαθαρίσει πόσα από τα φετινά υπερέσοδα ΦΠΑ θα αναγνωριστούν από την Κομισιόν ως μόνιμα – γεγονός που μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για ακόμη πιο γενναίες παρεμβάσεις υπέρ πολιτών και επιχειρήσεων.
Η «έκρηξη» στα έσοδα
Τα στοιχεία μιλούν από μόνα τους: στο πρώτο επτάμηνο του έτους, τα έσοδα από τον ΦΠΑ αυξήθηκαν κατά 1,123 δισ. ευρώ, δηλαδή κατά 7,7% σε σύγκριση με πέρυσι. Κι όλα αυτά, χωρίς να έχουν επιβληθεί νέοι φόροι. Η διαφορά οφείλεται κυρίως στη λειτουργία των νέων ψηφιακών εργαλείων που έχει ενεργοποιήσει η ΑΑΔΕ – όπως η διασύνδεση των ταμειακών μηχανών με τα POS και το σύστημα myDATA.
Με άλλα λόγια, η προσπάθεια να περιοριστεί το «κενό» ΦΠΑ αποδίδει καρπούς. Μιλάμε για περίπου 1 δισ. ευρώ φέτος, που προστίθεται στα 2 δισ. του 2024. Σταδιακά, όσο ωριμάζει το ηλεκτρονικό «οπλοστάσιο» της φορολογικής διοίκησης, οι απώλειες εσόδων συρρικνώνονται, αφήνοντας πίσω χρόνια αδράνειας.
Από το χάος στη σύγκλιση με την Ευρώπη
Η τελευταία έκθεση της Κομισιόν δείχνει ότι το «κενό» ΦΠΑ στην Ελλάδα έχει περιοριστεί στο 13,7% – μείωση 11,7 μονάδων σε σχέση με το 2018. Για να το πούμε απλά: οι απώλειες εσόδων ανέρχονται πλέον σε περίπου 3 δισ. ευρώ, όταν το 2017 ξεπερνούσαν τα 7 δισ.
Κι αυτά τα στοιχεία αφορούν το 2022, πριν καν μπουν σε πλήρη εφαρμογή τα ψηφιακά εργαλεία. Οι ειδικοί υπολογίζουν ότι το 2024 το «κενό» έπεσε κοντά στο 10%, ενώ η πρόβλεψη είναι να φτάσει στο μέσο όρο της Ευρώπης (7%) μέχρι το 2026. Αν αυτό επιβεβαιωθεί, η Ελλάδα θα έχει κάνει μια μικρή «φορολογική επανάσταση».
Το πακέτο των ελαφρύνσεων που έρχεται
Ήδη, από την 1η Ιανουαρίου ενεργοποιείται πακέτο μέτρων 1,7 δισ. ευρώ, όπως ανακοινώθηκε στη ΔΕΘ. Ωστόσο, όλα δείχνουν ότι το ποσό αυτό δεν θα είναι το τελικό. Όταν ολοκληρωθεί η ετήσια έκθεση προόδου του Μεσοπρόθεσμου, τον Απρίλιο, θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι θα υπάρξει ενίσχυση των μέτρων.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η περαιτέρω μείωση των ασφαλιστικών εισφορών. Το ερώτημα είναι αν αυτή θα φτάσει τη μισή ή τη μία ποσοστιαία μονάδα. Παράλληλα, το Γραφείο Προϋπολογισμού προτείνει μείωση στους ενδιάμεσους συντελεστές της φορολογικής κλίμακας, κάτι που θα ελαφρύνει σημαντικά τη μεσαία τάξη. Αντίθετα, η μείωση της φορολόγησης των επιχειρήσεων δεν φαίνεται να προκρίνεται, καθώς δεν θεωρείται ότι θα αντιμετωπίσει τα διαρθρωτικά προβλήματα παραγωγικότητας.
Τα «αγκάθια» που επιμένουν
Παρά την πρόοδο, οι Ευρωπαίοι τεχνοκράτες προειδοποιούν ότι η μάχη δεν έχει τελειώσει. Η φοροδιαφυγή στα καύσιμα παραμένει υψηλή, με τις εκτιμώμενες απώλειες να φτάνουν έως και τα 500 εκατ. ευρώ τον χρόνο. Για να αντιμετωπιστεί το φαινόμενο, η Ελλάδα προχωρά σε θεσμικές παρεμβάσεις: νέο νομικό πλαίσιο για την παρακολούθηση της αλυσίδας καυσίμων, εγκατάσταση συσκευών εντοπισμού σε μεταφορικά μέσα και αυστηρότερους ελέγχους.
Παράλληλα, το Σχέδιο Ανάκαμψης χρηματοδοτεί τη μεγάλη μεταρρύθμιση στην τελωνειακή διοίκηση, με στόχο τη συγκέντρωση και ενίσχυση των ελέγχων. Προβλέπεται επίσης αναμόρφωση του δικαστικού πλαισίου, ώστε να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα της επιβολής των κανόνων.
Το στοίχημα για το μέλλον
Αν όλα πάνε σύμφωνα με το σχέδιο, μέσα στα επόμενα δύο χρόνια η Ελλάδα θα μπορεί να μιλά για έναν εντελώς διαφορετικό χάρτη στη φορολογία: με μικρότερο «κενό» ΦΠΑ, περισσότερους πόρους στα δημόσια ταμεία και σταθερή δυνατότητα για ελαφρύνσεις.
Η εικόνα αυτή δημιουργεί ένα νέο αφήγημα: από τη μόνιμη ανασφάλεια των προηγούμενων δεκαετιών, σε μια «νησίδα σταθερότητας» που δεν περνά απαρατήρητη από τους διεθνείς οργανισμούς. Η σύνδεση της τεχνολογίας με τη φορολογική δικαιοσύνη μοιάζει τελικά να είναι το κλειδί για να ξεκλειδώσει η επόμενη μέρα.
