Ένα οικονομικό «θαύμα» που ελάχιστοι περίμεναν έρχεται να ανατρέψει τα δεδομένα για 1,3 εκατομμύρια συνταξιούχους. Για πρώτη φορά μετά από περισσότερο από μία δεκαετία συνεχών παγωμάτων και περικοπών, ο κλάδος επικουρικής ασφάλισης του ΕΦΚΑ (ΕΤΕΑΕΠ) καταγράφει ένα εντυπωσιακό πλεόνασμα 188 εκατ. ευρώ για το 2025 – ποσό αρκετό για να ανοίξει διάπλατα τον δρόμο για πραγματικές αυξήσεις στις επικουρικές συντάξεις.
Η σχετική εισήγηση, που εγκρίθηκε από το Διοικητικό Συμβούλιο του ΕΦΚΑ στις 6 Νοεμβρίου και αποκαλύφθηκε από το ένθετο «Ασφάλιση και Συντάξεις», δείχνει ότι το αρχικός εκτιμώμενο πλεόνασμα των περίπου 115 εκατ. ευρώ αναθεωρήθηκε προς τα πάνω, αγγίζοντας τελικά τα 188,4 εκατομμύρια. Πρόκειται για την υψηλότερη καταγραφή μετά το 2020, όταν η κυβέρνηση είχε προχωρήσει στην αποκατάσταση των μεγάλων περικοπών που είχαν επιβληθεί στις επικουρικές με τον νόμο Κατρούγκαλου.
■ Τι σημαίνει αυτό πρακτικά για τους συνταξιούχους;
Η «κατάρα» της ρήτρας μηδενικού ελλείμματος –η οποία απαγορεύει οποιαδήποτε αύξηση όσο υπάρχει έλλειμμα στο ταμείο– παύει πλέον να αποτελεί εμπόδιο. Με πλεόνασμα σχεδόν 200 εκατ. ευρώ, το ΕΤΕΑΕΠ όχι μόνο μπορεί να αντέξει μια αύξηση στις επικουρικές, αλλά και μετά την εφαρμογή της θα συνεχίσει να παραμένει οικονομικά υγιές.
Για να γίνει πιο κατανοητό:
Η μέση επικουρική σύνταξη σήμερα βρίσκεται στα 195 ευρώ μικτά. Αν δοθεί αύξηση 3%, το ποσό θα φτάσει στα 201 ευρώ. Η δαπάνη για το ταμείο θα είναι συνολικά περίπου 93,6 εκατ. ευρώ ετησίως – δηλαδή ούτε τα μισά από το υπάρχον πλεόνασμα! Ακόμη και μετά την αύξηση, το ΕΤΕΑΕΠ θα εξακολουθεί να διατηρεί «μαξιλάρι» άνω των 94 εκατ. ευρώ.
Με απλά λόγια:
➡️ Υπάρχει χώρος για αυξήσεις
➡️ Δεν τίθεται θέμα βιωσιμότητας
➡️ Εξανεμίζονται οι λόγοι για νέο πάγωμα
■ Πώς προέκυψε το πλεόνασμα;
Η τελική εικόνα των οικονομικών του ταμείου δείχνει δύο βασικούς παράγοντες:
-
Άνοδος στα έσοδα από εισφορές
Η αύξηση της απασχόλησης έχει φέρει περισσότερα έσοδα στα ταμεία:
– +60 εκατ. από εργοδότες
– +20 εκατ. από ασφαλισμένους -
Έκτακτο όφελος από πρόωρη αποπληρωμή ομολόγων
Το Δημόσιο αποπλήρωσε νωρίτερα ομόλογα που ωρίμαζαν το 2042, αποφέροντας επιπλέον 1,7 εκατ. ευρώ στο ΕΤΕΑΕΠ.
Στα έξοδα, οι αυξήσεις ήταν ελάχιστες:
– +500.000 ευρώ για μεταφορά χρόνου ασφάλισης
– +8 εκατ. για έλεγχο και είσπραξη ληξιπρόθεσμων εισφορών
Το τελικό αποτέλεσμα: ένα πλεόνασμα πολύ μεγαλύτερο του αναμενόμενου, που ουσιαστικά ακυρώνει τους περιορισμούς του πλαισίου Κατρούγκαλου.
■ Πότε θα ληφθεί η τελική απόφαση για τις αυξήσεις;
Η οριστική απόφαση δεν θα παρθεί άμεσα, αλλά εντός του 2026, καθώς οι αυξήσεις πρέπει να στηρίζονται σε αναλογιστική μελέτη που θα επιβεβαιώνει ότι το ταμείο μπορεί να τις καλύψει μακροπρόθεσμα. Ωστόσο, με βάση τα μέχρι στιγμής στοιχεία, όλα δείχνουν πως οι αυξήσεις είναι πιο πιθανές από ποτέ.
Το υπουργείο Εργασίας αναμένεται να κληθεί να ανάψει το «πράσινο φως», όπως έκανε και με τις κύριες συντάξεις από το 2023.
■ Η πραγματικότητα των ποσών: Ποιος παίρνει τι σήμερα;
Τα στοιχεία για 33 διαφορετικά επικουρικά ταμεία δείχνουν μια εντυπωσιακά ανομοιόμορφη εικόνα. Σε αρκετές περιπτώσεις οι επικουρικές έχουν μειωθεί σε σχέση με το 2020, τόσο στα μικτά όσο και στα καθαρά ποσά, κυρίως λόγω του διαφορετικού τρόπου υπολογισμού που εφαρμόζεται στους «νέους» συνταξιούχους μετά το 2015.
Οι υψηλότερες επικουρικές (2025):
– ΑΤΕ (ΕΛΕΜ): 438€ καθαρά
– Εμπορική: 417€
– ΔΕΗ: 340€
– ΟΤΕ: 241€
Οι χαμηλότερες:
– ΤΣΜΕΔΕ: μόλις 71€ καθαρά
(λόγω πολύ χαμηλών εισφορών των μηχανικών)
Μέσοι δείκτες:
– ΙΚΑ (ΕΤΕΑΜ): 186€
– ΝΑΤ (ΚΕΑΝ): 286€
– Δημόσιο (ΤΕΑΔΥ): 185€
– Δικηγόροι (ΤΕΑΔ): 234€
Στις συντάξεις χηρείας, τα καθαρά ποσά κυμαίνονται από 267€ (ΑΤΕ) έως 112€ (ΙΚΑ) και 110€ (Δημόσιο).
Τα στοιχεία αποκαλύπτουν πως σε πολλά ταμεία οι συνταξιούχοι έχουν μείνει στάσιμοι ή και χαμένοι τα τελευταία χρόνια – γεγονός που ενισχύει ακόμη περισσότερο την ανάγκη για αυξήσεις.
■ Το επόμενο βήμα
Με τα οικονομικά του ΕΤΕΑΕΠ να δείχνουν ισχυρά και τις εκτιμήσεις για το 2026 να είναι εξίσου αισιόδοξες, η πορεία για τις επικουρικές αυξήσεις φαίνεται πλέον καθαρή. Αν δεν προκύψουν ανατροπές, το 2026 μπορεί να γίνει χρονιά-ορόσημο για εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους που περιμένουν εδώ και χρόνια μια πραγματική ανακούφιση.
Το συμπέρασμα:
Το πλεόνασμα-μαμούθ των 188 εκατομμυρίων δεν αφήνει πλέον καμία δικαιολογία για νέα καθυστέρηση. Οι αυξήσεις στις επικουρικές είναι πιο κοντά από ποτέ.
