Εδώ και σχεδόν μια δεκαετία, 1,3 εκατομμύρια συνταξιούχοι περιμένουν να δουν τις επικουρικές τους συντάξεις να «ξεπαγώνουν». Από το 2016, όταν θεσπίστηκε η λεγόμενη ρήτρα μηδενικού ελλείμματος, κάθε ελπίδα για αύξηση εξαρτάται αποκλειστικά από την εμφάνιση πλεονασμάτων στα ταμεία του ΕΦΚΑ. Αν δεν υπάρχουν καθαρά θετικά αποτελέσματα, οι επικουρικές μένουν καθηλωμένες — και αυτό συμβαίνει αδιάκοπα από τότε.
Ωστόσο, το 2025 φαίνεται να φέρνει μια αχτίδα αισιοδοξίας. Τα οικονομικά στοιχεία του επικουρικού κλάδου (πρώην ΕΤΕΑΕΠ) δείχνουν βελτίωση, με εκτιμώμενο πλεόνασμα σχεδόν 99 εκατομμυρίων ευρώ. Αν αυτό το αποτέλεσμα επιβεβαιωθεί και το 2026 πιστοποιηθεί επίσημα, τότε ίσως —για πρώτη φορά μετά από χρόνια— ανοίξει ο δρόμος για αυξήσεις στις επικουρικές συντάξεις.
Το υπουργείο Εργασίας κρατά χαμηλούς τόνους. Πριν ανάψει το «πράσινο φως», πρέπει να βεβαιωθεί ότι το πλεόνασμα δεν θα εξαφανιστεί μόλις γίνουν οι αυξήσεις. Η διαδικασία είναι αυστηρή: το θετικό αποτέλεσμα πρέπει να αποδειχθεί όχι μόνο λογιστικά, αλλά και αναλογιστικά, ώστε να μην απειληθεί η βιωσιμότητα του συστήματος στο μέλλον. Η τελική έγκριση ανήκει στην Εθνική Αναλογιστική Αρχή, η οποία τα τελευταία δύο χρόνια (2023 και 2024) δεν είχε εγκρίνει καμία αύξηση, παρά το μικρό πλεόνασμα των 35 εκατ. ευρώ που είχε καταγραφεί.
Αν όμως το 2025 επιβεβαιωθούν οι αισιόδοξες προβλέψεις, η κυβέρνηση θα έχει τη δυνατότητα να αναστείλει τη ρήτρα μηδενικού ελλείμματος και να προχωρήσει —έστω και περιορισμένα— σε αναπροσαρμογή των επικουρικών συντάξεων.
Ποιοι χάνουν και γιατί μειώνονται οι επικουρικές
Ενώ οι κύριες συντάξεις έχουν ενισχυθεί τα τελευταία χρόνια με σωρευτικές αυξήσεις που φτάνουν το 13,15% (7,75% το 2023, 3% το 2024 και 2,4% το 2025), οι επικουρικές έχουν ακολουθήσει αντίθετη πορεία. Παρά τον πληθωρισμό, οι πραγματικές αποδοχές των συνταξιούχων με επικουρική μειώνονται συνεχώς.
Η μέση επικουρική λόγω γήρατος, που το 2020 ήταν 292 ευρώ μικτά, έχει υποχωρήσει το 2025 στα 278,75 ευρώ. Σε καθαρούς όρους, οι συνταξιούχοι λαμβάνουν «στο χέρι» περίπου 198,68 ευρώ τον μήνα. Αντίστοιχα, οι επικουρικές λόγω αναπηρίας μειώθηκαν κατά σχεδόν 9% την τελευταία πενταετία, ενώ οι επικουρικές λόγω θανάτου κινούνται ελαφρώς ανοδικά, αγγίζοντας τα 120 ευρώ καθαρά.
Η μέση εικόνα είναι σαφής: το “πάγωμα” έχει ρίξει τις επικουρικές στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων ετών.
⚖️ Ο ρόλος του νέου συστήματος υπολογισμού
Η εξήγηση πίσω από αυτή τη συνεχή μείωση δεν βρίσκεται μόνο στο «πάγωμα», αλλά και στο νέο μοντέλο υπολογισμού που εισήγαγε ο Νόμος Κατρούγκαλου (Ν. 4387/2016).
Από το 2015 και μετά, οι επικουρικές συντάξεις δεν υπολογίζονται πλέον με βάση τα ίδια ποσοστά αναπλήρωσης όπως παλιά. Αντίθετα, εφαρμόζεται ένα σύστημα νοητής κεφαλαιοποίησης, που συνδέει το τελικό ποσό με τις εισφορές που καταβλήθηκαν και την ηλικία εξόδου από την εργασία.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι:
-
Όσοι αποχωρούν νωρίτερα (π.χ. στα 60 αντί για τα 67) τιμωρούνται με «πέναλτι» στη σύνταξη.
-
Οι ασφαλισμένοι με πολλά χρόνια πριν το 2014 παίρνουν υψηλότερα ποσά, καθώς εκεί εφαρμόζεται ο παλαιός υπολογισμός (0,45% ανά έτος ασφάλισης).
-
Οι νέες συντάξεις, με βάση τις εισφορές μετά το 2015, προκύπτουν σημαντικά χαμηλότερες από αυτές των «παλαιών» συνταξιούχων.
Έτσι, κάθε χρόνο που περνάει και εκδίδονται νέες επικουρικές, ο μέσος όρος μειώνεται σταθερά.
Το μεγάλο στοίχημα: το πλεόνασμα του 2025
Στον προϋπολογισμό του ΕΦΚΑ για το 2025, προβλέπεται συνολικό πλεόνασμα που αγγίζει τα 708,9 εκατομμύρια ευρώ, ενώ ο κλάδος της επικουρικής ασφάλισης υπολογίζεται να εμφανίσει καθαρό θετικό αποτέλεσμα 98,9 εκατομμυρίων. Τα έσοδα εκτιμώνται στα 4,43 δισ. ευρώ και τα έξοδα στα 4,32 δισ. ευρώ.
Αν αυτά τα νούμερα επιβεβαιωθούν, το υπουργείο θα έχει ισχυρό επιχείρημα για να άρει τη ρήτρα και να προχωρήσει σε αναπροσαρμογή. Όμως η απόφαση δεν θα είναι εύκολη: θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι το σύστημα παραμένει βιώσιμο και ότι δεν θα χρειαστούν νέες περικοπές στο μέλλον.
Τι σημαίνει αυτό για τους συνταξιούχους
Εφόσον το πλεόνασμα του 2025 επικυρωθεί μέσα στο 2026, τότε ανοίγει ο δρόμος για την πρώτη αύξηση στις επικουρικές μετά από δέκα χρόνια. Δεν πρόκειται για τεράστια ποσά — ενδεχομένως να κυμανθούν γύρω στο 2%–3% — αλλά θα στείλουν ένα ισχυρό μήνυμα: ότι το σύστημα αρχίζει ξανά να αναπνέει.
Μέχρι τότε, όμως, οι συνταξιούχοι θα συνεχίσουν να βλέπουν τις επικουρικές τους να παραμένουν καθηλωμένες στα περίπου 198 ευρώ για γήρατος, 130 ευρώ για αναπηρίας και 120 ευρώ για θανάτου.
Το μεγάλο ερώτημα είναι αν το 2026 θα σημάνει το τέλος της ρήτρας μηδενικού ελλείμματος ή αν οι αυξήσεις θα παραμείνουν όνειρο θερινής νυκτός για τους 1,3 εκατομμύρια δικαιούχους.
Συμπέρασμα:
Το 2025 θα είναι χρονιά–κλειδί για τις επικουρικές συντάξεις. Αν το πλεόνασμα του ΕΦΚΑ αποδειχθεί πραγματικό και βιώσιμο, τότε ίσως οι συνταξιούχοι δουν για πρώτη φορά μετά από χρόνια μια μικρή αλλά ουσιαστική αύξηση στο εισόδημά τους. Αν όχι, το «πάγωμα» θα συνεχίσει να κρατά τα 198 ευρώ ως τον κανόνα – κι όχι την εξαίρεση.
