Έρχονται μεγάλες αλλαγές για χρέη και πρώτη κατοικία: Ποιοι σώζουν το σπίτι τους και ποιοι μπαίνουν σε 240 δόσεις
Σημαντικές ανατροπές στο πεδίο των οφειλών προς τράπεζες, Δημόσιο και ασφαλιστικά ταμεία δρομολογεί το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, επιχειρώντας να δώσει «ανάσα» σε χιλιάδες νοικοκυριά και επιχειρήσεις που βρίσκονται αντιμέτωπα με υπέρογκα χρέη και τον κίνδυνο απώλειας περιουσίας.
Το νέο πακέτο μέτρων, που αναμένεται να τεθεί σταδιακά σε εφαρμογή μέχρι το τέλος Ιουνίου, αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπίζονται οι ληξιπρόθεσμες οφειλές, δίνοντας έμφαση στην προστασία της πρώτης κατοικίας, στις ευνοϊκές ρυθμίσεις αποπληρωμής και στη διευκόλυνση των ευάλωτων δανειοληπτών.
Η μεγάλη αλλαγή στην πρώτη κατοικία
Η σημαντικότερη παρέμβαση αφορά τον εξωδικαστικό μηχανισμό και ειδικότερα την προστασία της κύριας κατοικίας. Σύμφωνα με το νέο μοντέλο που προωθείται, οι οφειλέτες θα μπορούν πλέον να ζητούν ρύθμιση αποκλειστικά για το σπίτι στο οποίο διαμένουν, χωρίς να εξετάζεται συνολικά όλη η ακίνητη και κινητή περιουσία τους.
Μέχρι σήμερα, το ισχύον καθεστώς αξιολογούσε το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων και των οικονομικών δεδομένων του οφειλέτη, γεγονός που σε αρκετές περιπτώσεις οδηγούσε σε αδιέξοδο ή σε μη βιώσιμες ρυθμίσεις.
Με τη νέα διαδικασία, το βάρος πέφτει στην πραγματική αξία της πρώτης κατοικίας και στη δυνατότητα αποπληρωμής του ιδιοκτήτη. Αυτό μεταφράζεται σε αυξημένες πιθανότητες για μεγαλύτερο «κούρεμα» οφειλών αλλά και σε χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις, ώστε η ρύθμιση να θεωρείται βιώσιμη μακροπρόθεσμα.
Ωστόσο, η νέα ευκαιρία συνοδεύεται και από αυστηρούς όρους. Όσοι ενταχθούν στο πλαίσιο προστασίας θα πρέπει να αποδεχθούν ότι η υπόλοιπη περιουσία τους μπορεί να ρευστοποιηθεί, με στόχο την αποπληρωμή μέρους των χρεών.
Πώς θα λειτουργεί ο νέος φορέας για τα σπίτια που βγαίνουν σε πλειστηριασμό
Παράλληλα, προχωρά και η ενεργοποίηση του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων, ενός μηχανισμού που αλλάζει τα δεδομένα για όσους κινδυνεύουν να χάσουν την κατοικία τους μέσω πλειστηριασμού.
Στην πράξη, ο φορέας θα αγοράζει το ακίνητο ευάλωτων δανειοληπτών πριν χαθεί οριστικά και στη συνέχεια θα το νοικιάζει πίσω στους ίδιους για διάστημα 12 ετών.
Με αυτόν τον τρόπο, οι οικογένειες δεν θα αναγκάζονται να εγκαταλείψουν το σπίτι τους, ακόμη κι αν η κατοικία περάσει σε άλλο ιδιοκτησιακό καθεστώς.
Το μοντέλο προβλέπει επίσης δυνατότητα επαναγοράς του ακινήτου στο μέλλον, είτε μετά το τέλος της 12ετούς μίσθωσης είτε νωρίτερα, εφόσον πληρούνται συγκεκριμένες οικονομικές προϋποθέσεις.
Για να μπορέσουν οι δικαιούχοι να ανταποκριθούν στο ενοίκιο, το κράτος θα παρέχει στεγαστική ενίσχυση που θα κυμαίνεται από 70 έως 210 ευρώ τον μήνα, ανάλογα με την οικονομική και οικογενειακή κατάσταση κάθε νοικοκυριού.
Νέα ρύθμιση έως 72 δόσεις για χρέη σε Εφορία και ΕΦΚΑ
Στο τραπέζι βρίσκεται και νέα έκτακτη ρύθμιση για χρέη προς την Εφορία και τον ΕΦΚΑ, με δυνατότητα αποπληρωμής έως και σε 72 μηνιαίες δόσεις.
Η ρύθμιση θα αφορά ληξιπρόθεσμες οφειλές που δημιουργήθηκαν έως το τέλος του 2023 και εξακολουθούν να παραμένουν αρρύθμιστες μέχρι και τον Απρίλιο του 2026.
Βασική προϋπόθεση για να μπορέσει κάποιος να ενταχθεί στο νέο σχήμα θα είναι να έχει εξοφλήσει ή ρυθμίσει κανονικά όλες τις νέες οφειλές που προέκυψαν από το 2024 και μετά.
Στόχος του οικονομικού επιτελείου είναι να δοθεί μια τελευταία ευκαιρία σε όσους έχασαν προηγούμενες ρυθμίσεις ή αδυνατούσαν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους λόγω της ακρίβειας και της αυξημένης πίεσης στο κόστος ζωής.
Έως 240 δόσεις μέσω εξωδικαστικού
Την ίδια ώρα, διευρύνεται η δυνατότητα ένταξης στον εξωδικαστικό μηχανισμό για χρέη άνω των 5.000 ευρώ, δίνοντας πρόσβαση σε μακροχρόνια αποπληρωμή που μπορεί να φτάσει ακόμη και τις 240 δόσεις.
Το επιτόκιο αναμένεται να διαμορφωθεί περίπου στο 3%, στοιχείο που θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό για όσους αναζητούν πιο διαχειρίσιμες μηνιαίες υποχρεώσεις.
Η διαδικασία θα απαιτεί πλήρη εικόνα της οικονομικής κατάστασης του οφειλέτη, καθώς προβλέπεται άρση τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου προκειμένου να αξιολογηθούν εισοδήματα, καταθέσεις και περιουσιακά στοιχεία.
Παράλληλα, θα υπάρχει η δυνατότητα διαγραφής μέρους των οφειλών σε περιπτώσεις όπου αποδεικνύεται αντικειμενική αδυναμία αποπληρωμής.
Τι αλλάζει με τις κατασχέσεις τραπεζικών λογαριασμών
Αλλαγές έρχονται και στο καθεστώς κατάσχεσης τραπεζικών λογαριασμών, καθώς προβλέπεται νέα διαδικασία άρσης της δέσμευσης.
Συγκεκριμένα, οι οφειλέτες θα μπορούν να ξεμπλοκάρουν τον λογαριασμό τους εφόσον καταβάλουν το 25% της συνολικής οφειλής και εντάξουν το υπόλοιπο ποσό σε ενεργή ρύθμιση.
Το μέτρο θα εφαρμόζεται μόνο μία φορά για κάθε οφειλέτη. Αν δημιουργηθούν νέα χρέη στο μέλλον, η επανενεργοποίηση της δυνατότητας άρσης κατάσχεσης θα προϋποθέτει την πλήρη εξόφληση των οφειλών.
Το οικονομικό επιτελείο εκτιμά ότι οι νέες παρεμβάσεις θα βοηθήσουν στην αποσυμπίεση της αγοράς και στη μείωση του ιδιωτικού χρέους, την ώρα που χιλιάδες πολίτες εξακολουθούν να βρίσκονται σε οικονομικό αδιέξοδο.
