Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο το κράτος στηρίζει τους πολίτες μετά από φυσικές καταστροφές φέρνει νέο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο παροχής οικονομικής βοήθειας σε όσους πλήττονται από πλημμύρες, πυρκαγιές ή σεισμούς, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στην ταχύτητα των διαδικασιών, στη διαφάνεια και στη σωστότερη στόχευση των ενισχύσεων.
Η μεταρρύθμιση αφορά κυρίως τη στεγαστική αρωγή και τις οικονομικές ενισχύσεις που λαμβάνουν οι πληγέντες μετά από μεγάλες καταστροφές. Σύμφωνα με το υπουργείο, το νέο μοντέλο φιλοδοξεί να περιορίσει τα φαινόμενα καταχρήσεων που παρατηρήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια, ενώ παράλληλα διευρύνει τον κύκλο των πολιτών που μπορούν να λάβουν στήριξη.
Πότε θα δίνεται πλέον η πρώτη οικονομική βοήθεια
Μία από τις βασικότερες αλλαγές που εισάγει το νομοσχέδιο αφορά την λεγόμενη «πρώτη αρωγή», δηλαδή την άμεση οικονομική ενίσχυση που λαμβάνουν οι πολίτες μετά από μια φυσική καταστροφή.
Με το νέο σύστημα, η πρώτη αρωγή δεν θα ενεργοποιείται σε κάθε περίπτωση ζημιών, αλλά μόνο όταν πρόκειται για μεγάλης κλίμακας καταστροφές και εφόσον τα κτίρια έχουν χαρακτηριστεί ακατάλληλα για χρήση.
Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου, η αλλαγή αυτή κρίθηκε απαραίτητη καθώς στο παρελθόν είχαν παρουσιαστεί προβλήματα στην εφαρμογή του μέτρου. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι οικονομικές ενισχύσεις δόθηκαν χωρίς πλήρη τεκμηρίωση των ζημιών, γεγονός που δημιούργησε στρεβλώσεις και αμφισβητήσεις.
Με τις νέες ρυθμίσεις επιχειρείται να διασφαλιστεί ότι οι δημόσιοι πόροι κατευθύνονται αποκλειστικά σε όσους έχουν πραγματικά πληγεί.
Έκτακτοι έλεγχοι για να αποφευχθούν καταχρήσεις
Για πρώτη φορά προβλέπεται η δυνατότητα διενέργειας έκτακτων ελέγχων στις διαδικασίες χορήγησης οικονομικών ενισχύσεων.
Η Γενική Διεύθυνση Αποκατάστασης Επιπτώσεων Φυσικών Καταστροφών αποκτά πλέον θεσμική αρμοδιότητα να πραγματοποιεί ελέγχους, προκειμένου να διαπιστώνεται αν τηρούνται οι προβλεπόμενες διαδικασίες.
Η πρόβλεψη αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς στόχος είναι να περιοριστούν φαινόμενα κακοδιαχείρισης και να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται το κράτος τις αποζημιώσεις μετά από καταστροφές.
Παράλληλα, η ύπαρξη μηχανισμού ελέγχου εκτιμάται ότι θα λειτουργήσει αποτρεπτικά για περιπτώσεις αδικαιολόγητων αιτήσεων ενίσχυσης.
Επίδομα για τις πρώτες ανάγκες διαβίωσης
Το νέο πλαίσιο καθορίζει με σαφήνεια και το επίδομα που αφορά τις άμεσες ανάγκες των πληγέντων μετά από μια φυσική καταστροφή.
Η ενίσχυση αυτή θα καλύπτει βασικές ανάγκες διαβίωσης τις πρώτες ημέρες μετά το συμβάν. Δικαιούχοι δεν θα είναι μόνο οι ιδιοκτήτες των κατοικιών, αλλά και όσοι ζουν πραγματικά στο ακίνητο που επλήγη.
Έτσι, το επίδομα θα μπορούν να λάβουν ενοικιαστές ή χρήστες της κατοικίας, εφόσον αποδεικνύεται ότι διέμεναν στο συγκεκριμένο ακίνητο τη στιγμή της καταστροφής.
Η ρύθμιση αυτή επιχειρεί να διορθώσει μια σημαντική αδικία του παρελθόντος, όπου η οικονομική βοήθεια κατευθυνόταν συχνά μόνο στους ιδιοκτήτες.
Επισκευές κατοικιών με λιγότερη γραφειοκρατία
Το σχέδιο νόμου εισάγει και σημαντικές αλλαγές στις διαδικασίες αποκατάστασης των ζημιών σε κτίρια.
Συγκεκριμένα, δίνεται η δυνατότητα πραγματοποίησης βασικών επισκευαστικών εργασιών χωρίς την ανάγκη έκδοσης οικοδομικής άδειας. Η ρύθμιση αυτή αφορά κυρίως παρεμβάσεις σε βοηθητικούς χώρους, μηχανοστάσια ανελκυστήρων, καθώς και σε εγκαταστάσεις όπως καυστήρες και λέβητες.
Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να επιταχυνθεί η επιστροφή των κατοικιών σε κανονική λειτουργία και να μειωθεί η γραφειοκρατία που συχνά καθυστερούσε τις εργασίες αποκατάστασης.
Τι αλλάζει με τους οικίσκους προσωρινής στέγασης
Αλλαγές προβλέπονται και στον τρόπο διαχείρισης των οικίσκων προσωρινής στέγασης που τοποθετούνται μετά από μεγάλες καταστροφές.
Μέχρι σήμερα δεν υπήρχε σαφές πλαίσιο για τη μετέπειτα χρήση τους, γεγονός που δημιουργούσε προβλήματα τόσο στην καταγραφή όσο και στην αξιοποίησή τους.
Με το νέο σύστημα προβλέπεται ότι οι οικίσκοι θα μπορούν να επαναχρησιμοποιούνται στο μέλλον για ανάγκες των δήμων ή για άλλους κοινωφελείς σκοπούς. Έτσι αποφεύγεται η εγκατάλειψή τους και αξιοποιούνται καλύτερα τα δημόσια κονδύλια.
Όλες οι διαδικασίες σε ψηφιακή πλατφόρμα
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της μεταρρύθμισης είναι η ψηφιοποίηση της διαδικασίας στεγαστικής αρωγής.
Το υπουργείο σχεδιάζει την αξιοποίηση της ψηφιακής πλατφόρμας «e-Άδειες», μέσω της οποίας θα γίνονται:
η υποβολή των αιτήσεων
ο έλεγχος των δικαιολογητικών
η διαδικασία έγκρισης των ενισχύσεων
η παρακολούθηση των εργασιών αποκατάστασης
Παράλληλα, πιστοποιημένοι ιδιώτες μηχανικοί και ελεγκτές δόμησης θα μπορούν να καταγράφουν ψηφιακά την πορεία των έργων, μειώνοντας σημαντικά τον χρόνο ολοκλήρωσης των διαδικασιών.
Λύσεις για τα προβλήματα συνιδιοκτησίας
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στις περιπτώσεις συνιδιοκτησίας ακινήτων, όπου στο παρελθόν η διαδικασία αποζημίωσης συχνά «μπλόκαρε».
Το νέο πλαίσιο απλοποιεί την απόδειξη κυριότητας, ενώ επιτρέπει τη χορήγηση οικονομικής ενίσχυσης ακόμη και όταν δεν υπάρχει η συναίνεση του συνόλου των συνιδιοκτητών.
Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγονται καθυστερήσεις που στο παρελθόν άφηναν πληγέντες πολίτες χωρίς στήριξη για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Παράλληλα, προβλέπεται ειδική ρύθμιση για ακίνητα που βρίσκονται σε περιοχές όπου δεν μπορεί να εκδοθεί οικοδομική άδεια, όπως σε ρέματα ή αρχαιολογικές ζώνες. Σε αυτές τις περιπτώσεις δίνεται δυνατότητα κατεδάφισης και κατασκευής νέας κατοικίας σε διαφορετικό σημείο.
«Η κρατική στήριξη αποκτά πλέον ξεκάθαρη δομή»
Ο υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Κώστας Κατσαφάδος υποστηρίζει ότι το νέο πλαίσιο αποτελεί μια ουσιαστική μεταρρύθμιση στο σύστημα κρατικής στήριξης.
Όπως σημειώνει, τα ακραία καιρικά φαινόμενα γίνονται ολοένα και συχνότερα λόγω της κλιματικής κρίσης, γεγονός που απαιτεί ένα πιο αποτελεσματικό σύστημα αποζημιώσεων.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων, η απλοποίηση των διαδικασιών και η καλύτερη στόχευση των ενισχύσεων δημιουργούν ένα πιο λειτουργικό μοντέλο στήριξης.
«Για πρώτη φορά η κρατική βοήθεια αποκτά σαφή δομή και κοινωνική στόχευση», τονίζει χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι στόχος είναι οι πολίτες που πλήττονται από φυσικές καταστροφές να λαμβάνουν βοήθεια γρηγορότερα και με μεγαλύτερη διαφάνεια.
