Η δημόσια συζήτηση γύρω από το νέο εργασιακό νομοσχέδιο έχει ανάψει, καθώς στο τραπέζι μπαίνουν ρυθμίσεις που αλλάζουν ριζικά την καθημερινότητα των εργαζομένων. Ανάμεσα στα πιο πολυσυζητημένα σημεία είναι η δυνατότητα απασχόλησης έως και 13 ώρες τη μέρα. Ωστόσο, η κυβέρνηση επιχειρεί να κατευνάσει τις αντιδράσεις προβλέποντας πως όποιος εργαζόμενος αρνηθεί να δουλέψει πέρα από το συνηθισμένο ωράριο, δεν θα μπορεί να απολυθεί γι’ αυτόν τον λόγο.
Με άλλα λόγια, η άρνηση να «τραβήξει» κάποιος 13ωρο δεν θα αποτελεί πλέον αιτία για να χάσει τη δουλειά του – αν και, όπως επισημαίνουν νομικοί κύκλοι, ο εργοδότης θα μπορούσε να επικαλεστεί άλλες αιτίες για να καταγγείλει μια σύμβαση.
Από το 8ωρο στο 13ωρο: πώς αλλάζουν τα δεδομένα
Μέχρι σήμερα, το θεσμικό πλαίσιο όριζε ότι πέραν του κλασικού 8ώρου υπάρχει η δυνατότητα 9ης ώρας ως υπερεργασία, και έως τρεις ακόμη ώρες ως υπερωρίες, φτάνοντας συνολικά στις 12. Με τη νέα ρύθμιση, ανοίγει ο δρόμος για μία επιπλέον ώρα, ώστε το ημερήσιο ωράριο να μπορεί να επεκταθεί στις 13 ώρες.
Σημαντική λεπτομέρεια: η 13ωρη απασχόληση δεν θα μπορεί να εφαρμόζεται σε καθημερινή βάση, αλλά μόνο σε έκτακτες περιπτώσεις. Οι αμοιβές για τις υπερωρίες θα παραμείνουν ίδιες, ενώ η συνολική «οροφή» παραμένει στις 48 ώρες υπερωρίας ανά τετράμηνο και στις 150 ώρες ετησίως.
Η συναίνεση του εργαζόμενου προβάλλεται ως προϋπόθεση, γεγονός που επιχειρεί να «θωρακίσει» νομικά το μέτρο. Παρ’ όλα αυτά, η πραγματικότητα της αγοράς εργασίας γεννά ερωτήματα για το πόσο πραγματικά ελεύθερη θα είναι αυτή η συναίνεση όταν υπάρχει ο φόβος της ανεργίας.
Οι «ευέλικτες» σχέσεις εργασίας που έρχονται
Το νομοσχέδιο δεν περιορίζεται στις υπερωρίες. Εισάγει μια σειρά από αλλαγές που κινούνται προς την κατεύθυνση της μεγαλύτερης ευελιξίας – λέξη που για πολλούς εργαζόμενους μεταφράζεται σε λιγότερη ασφάλεια.
Προσλήψεις και απολύσεις χωρίς χρονικό περιορισμό: μέσω του συστήματος «Εργάνη ΙΙ», οι εργοδότες θα μπορούν να δηλώνουν αλλαγές προσωπικού 24/7, ακόμη και Σαββατοκύριακα ή αργίες.
Δοκιμαστική περίοδος έξι μηνών: οι νέες προσλήψεις θα μπορούν να λύνονται πιο εύκολα μέσα στο πρώτο εξάμηνο.
Πολλαπλοί εργοδότες: θεσμοθετείται η δυνατότητα να εργάζεται κάποιος σε περισσότερους από έναν εργοδότες, φτάνοντας συνολικά έως 13 ώρες την ημέρα.
Συμβάσεις εντός ομίλων: ένας εργαζόμενος θα μπορεί να υπογράφει διαφορετικές συμβάσεις με εταιρείες που ανήκουν στον ίδιο όμιλο.
Εξαιρέσεις από τις κλαδικές αυξήσεις: επεκτείνονται τα κριτήρια που δίνουν τη δυνατότητα σε μια επιχείρηση να αποφύγει τις αυξήσεις που προβλέπει η κλαδική σύμβαση.
Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας: προβλέπεται «νεκρός χρόνος» περίπου 10 λεπτών για προσέλευση ή αποχώρηση.
Συλλογικές συμβάσεις: μειώνεται το απαιτούμενο ποσοστό εργοδοτών που συμμετέχουν για να ισχύσει μια κλαδική σύμβαση (από 50%+1 σε 40%).
Συνδικαλιστικά μητρώα: αλλάζει ξανά ο τρόπος λειτουργίας τους.
Κατάργηση εντύπου Ε4: απλοποιούνται οι διαδικασίες για εργασία εκτός έδρας.
Το «τυρί» και η «φάκα»
Η κυβέρνηση προβάλλει τα μέτρα ως μια προσπάθεια εκσυγχρονισμού της αγοράς εργασίας και εναρμόνισής της με τα νέα δεδομένα της οικονομίας. Οι επικριτές όμως μιλούν για μια επικίνδυνη στροφή που υπονομεύει θεμελιώδη δικαιώματα.
Το «αντίβαρο» της ακυρότητας των απολύσεων για άρνηση 13ώρου φαίνεται να επιχειρεί να κατευνάσει τα πνεύματα, όμως το ερώτημα παραμένει: πόσο κατοχυρωμένος θα νιώθει ένας εργαζόμενος όταν ξέρει ότι ο εργοδότης μπορεί εύκολα να επικαλεστεί άλλους λόγους;
Πού οδηγεί αυτή η κατεύθυνση;
Η Ελλάδα, όπως και πολλές άλλες χώρες, προσπαθεί να βρει ισορροπία ανάμεσα στην ευελιξία και την προστασία. Όμως η εμπειρία έχει δείξει πως όταν η πλάστιγγα γέρνει υπερβολικά υπέρ των εργοδοτών, οι εργαζόμενοι χάνουν πολύτιμα δικαιώματα που χρειάστηκαν δεκαετίες για να κατακτηθούν.
Η 13ωρη εργασία, έστω και «έκτακτη», σε συνδυασμό με τη διευκόλυνση των απολύσεων και την αποδυνάμωση των συλλογικών συμβάσεων, φέρνει πιο κοντά ένα τοπίο όπου η σταθερότητα αντικαθίσταται από διαρκή ανασφάλεια.
