Νέα συζήτηση για τη στεγαστική κρίση ανοίγει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, προτείνοντας μέτρα που αγγίζουν άμεσα τους ιδιοκτήτες ακινήτων. Στο επίκεντρο βρίσκεται η φορολόγηση των κατοικιών που παραμένουν κλειστές, μια πρόταση που ήδη προκαλεί έντονες αντιδράσεις.
Η εκτόξευση των ενοικίων και η συνεχής άνοδος των τιμών αγοράς κατοικιών έχουν μετατρέψει τη στέγαση σε ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα για τα ελληνικά νοικοκυριά. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο επανέρχεται με μια σειρά παρεμβάσεων που, σύμφωνα με την ανάλυσή του, θα μπορούσαν να αυξήσουν την προσφορά κατοικιών και να περιορίσουν την πίεση στην αγορά.
Η πιο συζητημένη πρόταση αφορά την επιβολή πρόσθετης φορολογίας σε ακίνητα που παραμένουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα εκτός αγοράς, χωρίς να ενοικιάζονται ή να αξιοποιούνται.
Το ΔΝΤ βλέπει το πρόβλημα αλλού
Σε αντίθεση με την άποψη ότι η στεγαστική κρίση οφείλεται κυρίως στην έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών, το Ταμείο υποστηρίζει ότι σημαντικό μέρος του προβλήματος σχετίζεται με τον τρόπο που κατανέμεται το υπάρχον στεγαστικό απόθεμα.
Όπως επισημαίνεται στην έκθεση, χιλιάδες σπίτια σε ολόκληρη τη χώρα παραμένουν αναξιοποίητα, στερώντας από την αγορά πολύτιμες κατοικίες που θα μπορούσαν να διατεθούν είτε προς ενοικίαση είτε προς πώληση.
Οι λόγοι ποικίλλουν. Σε πολλές περιπτώσεις οι ιδιοκτήτες αδυνατούν να χρηματοδοτήσουν τις απαραίτητες εργασίες ανακαίνισης, ενώ σε άλλες περιπτώσεις οι πολυάριθμοι συνιδιοκτήτες, οι δικαστικές εκκρεμότητες ή οι πολεοδομικές δυσκολίες καθιστούν σχεδόν αδύνατη την αξιοποίηση των ακινήτων.
Το μοντέλο της Γαλλίας ως παράδειγμα
Με στόχο να πιεστούν οι ιδιοκτήτες να επαναφέρουν τα κλειστά ακίνητα στην αγορά, το ΔΝΤ προτείνει την υιοθέτηση πρακτικών που εφαρμόζονται ήδη σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Μεταξύ αυτών ξεχωρίζει το γαλλικό μοντέλο, το οποίο προβλέπει ειδική φορολογική επιβάρυνση για κατοικίες που παραμένουν κενές για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Η λογική πίσω από την πρόταση είναι ότι η αύξηση της προσφοράς κατοικιών μπορεί να συμβάλει στη σταθεροποίηση των ενοικίων και στη βελτίωση της πρόσβασης των πολιτών στη στέγη.
Ανακαινίσεις και στοχευμένες επιδοτήσεις
Πέρα από τη φορολόγηση των κλειστών ακινήτων, το ΔΝΤ εισηγείται ένα ευρύτερο πακέτο παρεμβάσεων για την ενίσχυση της αγοράς κατοικίας.
Συγκεκριμένα, προτείνεται η ενίσχυση προγραμμάτων ανακαίνισης παλαιών κατοικιών, ώστε περισσότερα ακίνητα να καταστούν λειτουργικά και ελκυστικά για μίσθωση.
Παράλληλα, γίνεται λόγος για καλύτερη στόχευση των κρατικών επιδοτήσεων, ώστε τα διαθέσιμα κονδύλια να κατευθύνονται σε όσους πραγματικά αντιμετωπίζουν στεγαστικές δυσκολίες.
Επιπλέον, το Ταμείο ζητά επιτάχυνση διαδικασιών που σχετίζονται με πολεοδομικά ζητήματα και νομικές εκκρεμότητες, οι οποίες συχνά κρατούν χιλιάδες ακίνητα «παγωμένα» για χρόνια.
Τα ενοίκια αυξάνονται πιο γρήγορα από τους μισθούς
Η έκθεση περιγράφει μια αγορά όπου το κόστος στέγασης αυξάνεται με ταχύτερο ρυθμό από τα εισοδήματα των πολιτών.
Το αποτέλεσμα είναι ολοένα και περισσότερα νοικοκυριά να δυσκολεύονται να καλύψουν βασικές στεγαστικές ανάγκες, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα και σε περιοχές με αυξημένη τουριστική δραστηριότητα.
Το ΔΝΤ εκτιμά ότι παρεμβάσεις όπως η επιστροφή ενοικίου ή τα επιδοτούμενα στεγαστικά δάνεια προσφέρουν βραχυπρόθεσμη ανακούφιση, ωστόσο προειδοποιεί ότι ενδέχεται να οδηγήσουν σε νέες αυξήσεις τιμών εάν δεν συνοδεύονται από μέτρα αύξησης της προσφοράς κατοικιών.
Αλλαγές και στις μισθώσεις
Στο μικροσκόπιο του Ταμείου μπαίνει και το θεσμικό πλαίσιο των ενοικιάσεων.
Σύμφωνα με την ανάλυση, η υποχρεωτική τριετής διάρκεια των συμβολαίων λειτουργεί αποτρεπτικά για μέρος των ιδιοκτητών που θα μπορούσαν να διαθέσουν τα ακίνητά τους στην αγορά.
Για τον λόγο αυτό εξετάζονται προτάσεις όπως η μείωση της ελάχιστης διάρκειας των μισθώσεων, η ταχύτερη επίλυση διαφορών μεταξύ ενοικιαστών και ιδιοκτητών, αλλά και η δημιουργία μηχανισμών εγγύησης ενοικίου για οικονομικά ευάλωτα νοικοκυριά.
Στο τραπέζι και ο ΦΠΑ στα νεόδμητα
Μία ακόμη πρόταση που καταγράφεται στην έκθεση αφορά την επανεξέταση του καθεστώτος απαλλαγής ΦΠΑ στα νεόδμητα ακίνητα.
Το ΔΝΤ θεωρεί ότι η συγκεκριμένη πολιτική επηρεάζει τη λειτουργία της αγοράς και εισηγείται την κατάργησή της, κάτι που θα μπορούσε να αλλάξει σημαντικά τα δεδομένα στον κλάδο των ακινήτων και της οικοδομής.
Κατηγορηματικό «όχι» από την κυβέρνηση
Παρά τη συζήτηση που άνοιξαν οι προτάσεις του ΔΝΤ, από το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών διαμηνύεται ότι δεν υπάρχει κανένα σχέδιο για επιβολή νέου φόρου στα κλειστά ακίνητα.
Κυβερνητικές πηγές ξεκαθαρίζουν ότι η συγκεκριμένη πρόταση δεν βρίσκεται στην ατζέντα της κυβέρνησης, επιχειρώντας να καθησυχάσουν τους ιδιοκτήτες που παρακολουθούν με ανησυχία τις εξελίξεις.
Ωστόσο, η δημόσια συζήτηση για το πώς θα αντιμετωπιστεί η στεγαστική κρίση αναμένεται να συνεχιστεί, καθώς η πίεση στην αγορά κατοικίας παραμένει έντονη και η αναζήτηση αποτελεσματικών λύσεων βρίσκεται στο επίκεντρο της οικονομικής πολιτικής.
