Σαρωτικές αλλαγές στον χάρτη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας φέρνει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Σχέδιο για τις ΑΠΕ, το οποίο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, βάζοντας αυστηρούς «κόφτες» στην εγκατάσταση ανεμογεννητριών σε μικρά νησιά, ορεινές περιοχές και προστατευόμενες ζώνες.
Η κυβέρνηση επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη συνέχισης της πράσινης μετάβασης και στις έντονες αντιδράσεις τοπικών κοινωνιών που τα τελευταία χρόνια εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις για την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη αιολικών πάρκων σε ευαίσθητες περιοχές της χώρας.
Οι δύο μεγάλοι «κόφτες» στα αιολικά πάρκα
Το νέο χωροταξικό πλαίσιο εισάγει δύο βασικές οριζόντιες απαγορεύσεις που επηρεάζουν κυρίως νέα έργα τα οποία δεν έχουν προχωρήσει σε ώριμο στάδιο αδειοδότησης.
Απαγόρευση πάνω από τα 1.200 μέτρα
Η πρώτη μεγάλη αλλαγή αφορά την απαγόρευση εγκατάστασης ανεμογεννητριών σε περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, δηλαδή στις αλπικές ζώνες των ελληνικών βουνών.
Στην πράξη, εκτός σχεδιασμού για νέα αιολικά μένουν κορυφαίοι ορεινοί όγκοι της χώρας όπως:
- ο Όλυμπος
- ο Σμόλικας
- ο Παρνασσός
- τα Άγραφα
- ο Ψηλορείτης
- τα Λευκά Όρη
- ο Ταΰγετος
- η Γκιώνα
- τα Τζουμέρκα
- η Οίτη και πολλές ακόμη περιοχές υψηλής περιβαλλοντικής αξίας.
Η ρύθμιση θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς τα τελευταία χρόνια υπήρξαν έντονες κοινωνικές και περιβαλλοντικές αντιδράσεις για την εγκατάσταση ανεμογεννητριών σε παρθένα ορεινά οικοσυστήματα.
Εκτός αιολικών τα μικρά νησιά
Η δεύτερη κομβική παρέμβαση αφορά τα ελληνικά νησιά με έκταση κάτω από 300 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Σύμφωνα με το νέο σχέδιο, σε αυτά απαγορεύεται η εγκατάσταση νέων αιολικών πάρκων, εκτός εάν συντρέχουν λόγοι δημοσίου συμφέροντος, όπως ανάγκες αφαλάτωσης ή ασφάλειας του ενεργειακού δικτύου.
Αυτό σημαίνει ότι εκτός σχεδιασμού για νέες ανεμογεννήτριες μένει η συντριπτική πλειονότητα των μικρών νησιών του Αιγαίου και του Ιονίου.
Μόλις 15 νησιά στην Ελλάδα ξεπερνούν το όριο των 300 τ.χλμ. και παραμένουν εκτός της οριζόντιας απαγόρευσης:
- Κρήτη
- Εύβοια
- Μυτιλήνη
- Ρόδος
- Χίος
- Κεφαλονιά
- Κέρκυρα
- Λήμνος
- Σάμος
- Νάξος
- Ζάκυνθος
- Θάσος
- Άνδρος
- Λευκάδα
- Κάρπαθος.
Νέοι περιορισμοί και για φωτοβολταϊκά
Το νέο πλαίσιο δεν περιορίζεται μόνο στα αιολικά. Αυστηρότεροι κανόνες μπαίνουν και στα φωτοβολταϊκά έργα.
Συγκεκριμένα:
- απαγορεύεται η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε περιοχές Natura,
- σε δάση,
- και σε υγροβιότοπους.
Παράλληλα, τίθεται ανώτατο όριο κάλυψης γης ανά Περιφερειακή Ενότητα στο 1,5%, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η μεγάλη ανισορροπία που παρατηρήθηκε τα προηγούμενα χρόνια, όπου σε κάποιες περιοχές η κάλυψη έφτανε ακόμη και το 4%.
Ποια έργα δεν επηρεάζονται
Σημαντικό στοιχείο του σχεδίου είναι ότι δεν επηρεάζονται:
- τα έργα που ήδη λειτουργούν,
- όσα έχουν λάβει όρους σύνδεσης,
- αλλά και έργα που βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο περιβαλλοντικής αδειοδότησης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία:
- περίπου 18 GW έργων βρίσκονται ήδη σε λειτουργία,
- 15 GW έχουν εξασφαλίσει όρους σύνδεσης,
- ενώ άλλα 45 GW διαθέτουν περιβαλλοντική άδεια.
Αντίθετα, περίπου 37 GW έργων που βρίσκονται σε αρχικό στάδιο θα πρέπει να προσαρμοστούν στους νέους περιορισμούς.
«Το μήνυμα της κοινωνίας ελήφθη»
Πηγές του ΥΠΕΝ αναφέρουν πως το νέο χωροταξικό επιχειρεί να βάλει πιο αυστηρούς κανόνες χωρίς να ανακοπεί η πράσινη μετάβαση της χώρας.
Όπως επισημαίνεται χαρακτηριστικά:
«Εξακολουθούμε να θέλουμε ΑΠΕ, αλλά από εκεί που έμπαιναν σε 10 σημεία, τώρα θα μπαίνουν σε 5».
Το νέο πλαίσιο συνδέεται επίσης με τα υπό διαβούλευση χωροταξικά σχέδια για τον Τουρισμό και τη Βιομηχανία, ώστε η ανάπτυξη των έργων να γίνεται με πιο ολοκληρωμένο σχεδιασμό και μικρότερες συγκρούσεις με τις τοπικές κοινωνίες και το περιβάλλον.
