Η κυβέρνηση προχωρά σε ένα νέο πακέτο παρεμβάσεων για την αγορά, επιχειρώντας να περιορίσει τα φαινόμενα αισχροκέρδειας και να ανακουφίσει τα νοικοκυριά από το κύμα ακρίβειας. Με βασικό εργαλείο την επιβολή ανώτατου μεικτού περιθωρίου κέρδους, το μέτρο θα εφαρμοστεί σε καύσιμα, τρόφιμα και βασικά είδη καθημερινής κατανάλωσης και θα ισχύει έως τις 30 Ιουνίου 2026.
Η απόφαση έρχεται σε μια περίοδο έντονων πιέσεων στις διεθνείς αγορές ενέργειας, καθώς οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή έχουν οδηγήσει σε σημαντική αύξηση των τιμών του πετρελαίου. Αυτό έχει μεταφερθεί σταδιακά και στην αγορά λιανικής, επηρεάζοντας τόσο τις μετακινήσεις όσο και το κόστος παραγωγής και διανομής προϊόντων.
Στόχος της κυβέρνησης είναι να συγκρατηθούν οι τιμές και να αποτραπεί η υπερβολική αύξηση των περιθωρίων κέρδους στην αλυσίδα της αγοράς.
Πού εφαρμόζεται το μέτρο
Το πλαφόν αφορά ένα μεγάλο φάσμα επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην αγορά καυσίμων και τροφίμων. Συγκεκριμένα θα ισχύσει για:
-
εταιρείες εμπορίας καυσίμων
-
πρατήρια καυσίμων
-
σούπερ μάρκετ
-
βιομηχανίες τροφίμων
-
επιχειρήσεις χονδρικού εμπορίου
Με βάση τη ρύθμιση, οι επιχειρήσεις δεν θα μπορούν να αυξάνουν το μεικτό περιθώριο κέρδους πάνω από τα επίπεδα που είχαν κατά μέσο όρο το 2025 για το ίδιο προϊόν.
Με απλά λόγια, ακόμη και αν οι τιμές των πρώτων υλών μεταβάλλονται, το ποσοστό κέρδους δεν θα μπορεί να αυξηθεί πέρα από το συγκεκριμένο όριο.
Το μέτρο παρουσιάστηκε από τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη, τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου και τον υπουργό Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκο.
Πώς διαμορφώνονται οι τιμές στα καύσιμα
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αγορά καυσίμων, καθώς η τιμή της βενζίνης και του πετρελαίου επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών αλλά και το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων.
Στην περίπτωση της αμόλυβδης βενζίνης 95 οκτανίων, το κόστος ξεκινά από το διυλιστήριο, όπου η τιμή υπολογίζεται περίπου στα 70 λεπτά το λίτρο.
Στη συνέχεια προστίθενται:
-
περίπου 5 λεπτά για το κέρδος της εταιρείας εμπορίας
-
περίπου 12 λεπτά για το πρατήριο καυσίμων
Ωστόσο το μεγαλύτερο μέρος της τελικής τιμής παραμένουν οι φόροι, οι οποίοι φτάνουν περίπου τα 1,06 ευρώ ανά λίτρο. Έτσι, η τελική τιμή μπορεί να φτάνει περίπου τα 1,93 ευρώ το λίτρο.
Στο πετρέλαιο κίνησης, η εικόνα είναι παρόμοια. Η τιμή από το διυλιστήριο κινείται γύρω στα 93 λεπτά, ενώ:
-
το εμπορικό κέρδος υπολογίζεται περίπου στα 17 λεπτά
-
οι φόροι και τα τέλη φτάνουν περίπου τα 77 λεπτά
Με βάση αυτά τα δεδομένα, η τελική τιμή διαμορφώνεται περίπου στα 1,87 ευρώ το λίτρο.
Στα νησιά, όπως συμβαίνει διαχρονικά, οι τιμές παραμένουν υψηλότερες λόγω του αυξημένου κόστους μεταφοράς.
Παράλληλα, η πορεία των τιμών θα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις διεθνείς εξελίξεις στην αγορά πετρελαίου και τις τιμές που θα διαμορφώνουν τα διυλιστήρια.
Πλαφόν και στα τρόφιμα
Το μέτρο δεν περιορίζεται μόνο στα καύσιμα αλλά επεκτείνεται και στην αγορά τροφίμων και βασικών ειδών κατανάλωσης.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις που διακινούν προϊόντα δεν θα μπορούν να αυξάνουν το μεικτό περιθώριο κέρδους τους πέρα από το επίπεδο που είχαν το προηγούμενο έτος.
Η ρύθμιση καλύπτει ολόκληρη την αλυσίδα:
-
παραγωγή
-
χονδρική πώληση
-
λιανική αγορά
Τους ελέγχους για την εφαρμογή του μέτρου θα πραγματοποιεί η Ανεξάρτητη Αρχή Προστασίας του Καταναλωτή και Ελέγχου της Αγοράς, η οποία ήδη εντείνει τις επιθεωρήσεις στην αγορά.
Η λίστα με τα 61 προϊόντα
Το υπουργείο Ανάπτυξης δημοσιοποίησε μια εκτενή λίστα προϊόντων στα οποία θα εφαρμοστεί το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους.
Ανάμεσα στα βασικά τρόφιμα που περιλαμβάνονται είναι:
-
ρύζι
-
ψωμί και φρυγανιές
-
μακαρόνια
-
αλεύρι
-
όσπρια
-
γάλα
-
γιαούρτι
-
τυριά (όπως φέτα και γκούντα)
-
αυγά
-
κατεψυγμένα λαχανικά
-
ελαιόλαδο και ηλιέλαιο
-
καφές
-
ζάχαρη
Στη λίστα περιλαμβάνονται επίσης προϊόντα καθημερινής χρήσης όπως:
-
απορρυπαντικά
-
χαρτί υγείας
-
χαρτί κουζίνας
-
σαμπουάν και σαπούνια
-
οδοντόκρεμες
-
πάνες για μωρά
-
μωρομάντηλα
-
τροφές για σκύλους και γάτες
Η επιλογή των προϊόντων έγινε με στόχο να καλυφθούν βασικές ανάγκες των νοικοκυριών.
Τα πρόστιμα για όσους παραβιάσουν το μέτρο
Η κυβέρνηση ξεκαθαρίζει ότι η εφαρμογή του μέτρου θα είναι αυστηρή. Οι επιχειρήσεις που θα παραβιάζουν το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους θα αντιμετωπίζουν βαριά πρόστιμα.
Οι χρηματικές κυρώσεις μπορεί να φτάσουν έως και τα 5 εκατομμύρια ευρώ, ενώ οι έλεγχοι θα πραγματοποιούνται σε όλα τα στάδια της αγοράς, από τη βιομηχανία μέχρι το ράφι του σούπερ μάρκετ.
Ο υπουργός Ανάπτυξης τόνισε ότι το μέτρο θεωρείται αναγκαίο λόγω των συνθηκών που επικρατούν στην αγορά.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, το κέρδος είναι θεμιτό σε μια οικονομία αγοράς, ωστόσο η αισχροκέρδεια δεν μπορεί να γίνει ανεκτή όταν επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών.
Παράλληλα, απηύθυνε έκκληση προς όλες τις επιχειρήσεις να δείξουν κοινωνική ευθύνη, ενώ ζήτησε και από την αντιπολίτευση να στηρίξει την προσπάθεια αντιμετώπισης της ακρίβειας.
Τι θα κρίνει τη συνέχεια του μέτρου
Το πλαφόν θα παραμείνει σε ισχύ έως το τέλος Ιουνίου του 2026. Στη συνέχεια θα αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητά του και θα εξεταστεί αν θα παραταθεί ή αν θα εφαρμοστεί μόνο σε συγκεκριμένα προϊόντα.
Η τελική απόφαση θα εξαρτηθεί κυρίως από:
-
την εξέλιξη των διεθνών τιμών ενέργειας
-
την πορεία του πληθωρισμού
-
την κατάσταση της αγοράς τροφίμων
Μέχρι τότε, η κυβέρνηση επιδιώκει να συγκρατήσει τις αυξήσεις και να προστατεύσει το εισόδημα των καταναλωτών σε μια περίοδο έντονων οικονομικών πιέσεων.
