Μπορεί το ενδεχόμενο μιας γενικευμένης, άμεσης αύξησης στις επικουρικές συντάξεις να έχει ουσιαστικά «παγώσει» για το 2025, όμως στο παρασκήνιο παραμένει ανοιχτό ένα διαφορετικό –και λιγότερο προβεβλημένο– σενάριο, το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει σε ουσιαστικές αυξήσεις για χιλιάδες συνταξιούχους. Και μάλιστα χωρίς να παραβιαστούν οι υφιστάμενοι δημοσιονομικοί περιορισμοί.
Ο λόγος για την κατάργηση (ή έστω τη μείωση) της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) στις επικουρικές συντάξεις άνω των 300 ευρώ, ένα μέτρο που –αν εφαρμοστεί– θα μεταφραστεί σε έμμεση αύξηση από 3% έως και 10% στις καθαρές αποδοχές των δικαιούχων.
Το σενάριο που δεν «πέρασε» στη ΔΕΘ
Σύμφωνα με πληροφορίες από αρμόδιους κύκλους του υπουργείου Εργασίας, η συγκεκριμένη επιλογή έχει τεθεί στο τραπέζι των συζητήσεων ήδη από το καλοκαίρι του 2024. Ωστόσο, όταν ήρθε η ώρα των τελικών αποφάσεων για το λεγόμενο «πακέτο της ΔΕΘ», η κυβέρνηση επέλεξε διαφορετική κατεύθυνση.
Αντί για την κατάργηση της ΕΑΣ στις επικουρικές, προκρίθηκε η σταδιακή εξάλειψη της προσωπικής διαφοράς στις κύριες συντάξεις την περίοδο 2026–2027, με στόχο να ξεμπλοκάρουν μελλοντικές αυξήσεις. Έτσι, το θέμα των επικουρικών πέρασε σε δεύτερο πλάνο.
Γιατί δεν υπάρχει ακόμα πράσινο φως
Μετά τη ΔΕΘ, δεν έχει δοθεί εντολή για τεχνική προετοιμασία εφαρμογής του μέτρου. Ο λόγος είναι απλός: το οικονομικό επιτελείο θέλει πρώτα καθαρή εικόνα για την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2025, κάτι που δεν αναμένεται πριν από την άνοιξη του 2026.
Μόνο τότε –Απρίλιο ή Μάιο– θα μπορούσε να επανεξεταστεί σοβαρά το ενδεχόμενο παρέμβασης στις εισφορές ΕΑΣ των επικουρικών.
Τι λέει πραγματικά ο νόμος (και τι όχι)
Εδώ όμως υπάρχει μια κρίσιμη λεπτομέρεια που συχνά παραβλέπεται. Η νομοθεσία δεν συνδέει τις αυξήσεις στις επικουρικές συντάξεις αποκλειστικά με τη γενική δημοσιονομική κατάσταση της χώρας.
Αντίθετα, προβλέπει ότι το επικουρικό σύστημα κρίνεται αυτόνομα, βάσει:
-
των εσόδων από εισφορές ασφαλισμένων και εργοδοτών
-
των δημογραφικών προοπτικών
Ταυτόχρονα, από το 2015 ισχύει ρητή απαγόρευση:
-
κρατικής χρηματοδότησης του κλάδου επικουρικής ασφάλισης
-
αξιοποίησης του «κουμπαρά» του ΑΚΑΓΕ (όπου καταλήγουν οι ΕΑΣ) για την κάλυψη ελλειμμάτων του επικουρικού
Με απλά λόγια, το κράτος δεν μπορεί να βάλει ούτε ένα ευρώ για τις επικουρικές, ακόμη κι αν υπάρξει ανάγκη.
Ο παράδοξος ρόλος της ΕΑΣ στις επικουρικές
Εδώ προκύπτει το μεγάλο ερώτημα:
Αν οι εισφορές αλληλεγγύης δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για το ίδιο το επικουρικό σύστημα, τότε ποιος είναι ο ρόλος τους;
Η απάντηση είναι αποκαλυπτική. Τα ποσά που παρακρατούνται κάθε μήνα:
-
συσσωρεύονται σε ειδικό λογαριασμό του ΑΚΑΓΕ στην Τράπεζα της Ελλάδας
-
χρησιμοποιούνται έμμεσα από το Δημόσιο, μέσω βραχυπρόθεσμου δανεισμού (repos) με επιτόκιο περίπου 3,5%
Την ίδια στιγμή, οι συνταξιούχοι με επικουρική άνω των 300 ευρώ βλέπουν μόνιμη μηνιαία μείωση 3% έως 10%, χωρίς τα χρήματα αυτά να επιστρέφουν ποτέ στο σύστημά τους.
Τα 167 εκατ. ευρώ που «φεύγουν» κάθε χρόνο
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του προϋπολογισμού του 2026, το ποσό που θα κατευθυνθεί φέτος στον συγκεκριμένο λογαριασμό θα αγγίξει τα 167 εκατ. ευρώ.
Αυτό σημαίνει ότι ενδεχόμενη κατάργηση της ΕΑΣ στις επικουρικές από το 2027 ή το 2028 –μετά την εξάλειψη της προσωπικής διαφοράς– δεν είναι απλή υπόθεση. Θα πρέπει:
-
να καλυφθεί το δημοσιονομικό κενό στον ΑΚΑΓΕ
-
να αποφασιστεί τι θα γίνει με τον ήδη συσσωρευμένο «κουμπαρά», που αποτελεί μέρος του αποθεματικού ασφαλείας των 41 δισ. ευρώ του Δημοσίου
Δύο σενάρια, μία πολιτική απόφαση
Οι επιλογές είναι δύο:
-
Να παραμείνουν τα χρήματα στον λογαριασμό της ΤτΕ, όπως όλα τα πλεονάζοντα διαθέσιμα του Δημοσίου
-
Να επιστραφούν στο επικουρικό σύστημα ώστε να επενδυθούν πιο ενεργητικά
Όποιο κι αν είναι το σενάριο, ένα είναι βέβαιο:
Η κατάργηση της ΕΑΣ στις επικουρικές θα σταματούσε τη ροή εσόδων προς το «μαξιλάρι» του Δημοσίου, κάτι που έρχεται σε σύγκρουση με τη στρατηγική ταχείας μείωσης του δημόσιου χρέους.
Και αυτός είναι, τελικά, ο πραγματικός λόγος που η «κρυφή» αύξηση παραμένει –προς το παρόν– στο συρτάρι.
