Λίγοι φορολογούμενοι το γνωρίζουν, ακόμη λιγότεροι το αξιοποιούν σωστά. Κι όμως, πίσω από τους κωδικούς της φορολογικής δήλωσης και τα τεκμήρια διαβίωσης, υπάρχει ένα ισχυρό «όπλο» που μπορεί να μειώσει –ή και να μηδενίσει– τις πρόσθετες φορολογικές επιβαρύνσεις. Πρόκειται για έως και 50 διαφορετικές κατηγορίες εισοδημάτων και παροχών, οι οποίες, παρότι συχνά είναι αφορολόγητες ή αυτοτελώς φορολογούμενες, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την κάλυψη τεκμαρτών διαφορών εισοδήματος στις δηλώσεις του φορολογικού έτους 2025.
Το πλαίσιο αυτό αποσαφηνίζεται με πρόσφατη απόφαση της Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, την οποία υπέγραψε ο διοικητής της, Γιώργος Πιτσιλής. Η απόφαση προβλέπει ότι όλοι οι εργοδότες, τα ασφαλιστικά ταμεία και οι δημόσιοι ή ιδιωτικοί φορείς που καταβάλλουν εισοδήματα, επιδόματα ή παροχές, υποχρεούνται να αποστείλουν ηλεκτρονικά τις σχετικές βεβαιώσεις στην ΑΑΔΕ έως τις 27 Φεβρουαρίου 2026. Από τα στοιχεία αυτά «χτίζεται» η εικόνα του φορολογούμενου και, κυρίως, τα ποσά που μπορεί να επικαλεστεί για να δικαιολογήσει το επίπεδο διαβίωσής του.
Γιατί έχει σημασία η λίστα
Τα τεκμήρια εξακολουθούν να αποτελούν έναν από τους πιο ύπουλους μηχανισμούς φορολόγησης. Ακίνητα, αυτοκίνητα, δαπάνες διαβίωσης και περιουσιακά στοιχεία μπορούν να ανεβάσουν τεχνητά το φορολογητέο εισόδημα, ακόμη κι αν τα πραγματικά έσοδα είναι χαμηλότερα. Σε αυτό το σημείο μπαίνουν στο παιχνίδι τα εισοδήματα που δεν φορολογούνται κανονικά, αλλά αναγνωρίζονται για την κάλυψη των τεκμηρίων.
Η σχετική λίστα δεν περιορίζεται σε μισθούς και συντάξεις. Αντιθέτως, περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα παροχών: από επιδόματα ανεργίας και κοινωνικές ενισχύσεις, μέχρι αποζημιώσεις, τόκους καταθέσεων και χρηματιστηριακά κέρδη. Για πολλούς φορολογούμενους, αυτά τα ποσά μπορούν να κάνουν τη διαφορά ανάμεσα σε έναν «φουσκωμένο» φόρο και μια πιο ρεαλιστική εκκαθάριση.
Ποια εισοδήματα μετρούν – ακόμη κι αν δεν φορολογούνται
Στις βασικές κατηγορίες περιλαμβάνονται οι μισθοί, οι συντάξεις και οι αποδοχές αναπήρων με ποσοστό 80% και άνω, καθώς και ειδικές παροχές, όπως το εξωιδρυματικό επίδομα και οι συντάξεις αναπήρων πολέμου ή υπηρεσίας. Σημαντικό ρόλο παίζουν και οι αποζημιώσεις απόλυσης, οι οποίες, αν και φορολογούνται με ειδικό καθεστώς, μπορούν να αξιοποιηθούν για την κάλυψη τεκμηρίων.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν τα επιδόματα κοινωνικής πολιτικής: επιδόματα τέκνων από τον ΟΠΕΚΑ, επιδόματα ανεργίας και ειδικές παροχές της ΔΥΠΑ, το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, οι ενισχύσεις σε αναδόχους, αλλά και τα προνοιακά βοηθήματα σε άτομα με αναπηρία ή ανασφάλιστους υπερήλικες. Αν και τα ποσά αυτά δεν προσμετρώνται στο φορολογητέο εισόδημα, αναγνωρίζονται για να «δικαιολογήσουν» δαπάνες διαβίωσης.
Στη λίστα συναντά κανείς ακόμη εκλογικές αποζημιώσεις, ανταποδοτικές υποτροφίες, τιμητικές παροχές σε ειδικές κοινωνικές ομάδες, καθώς και ειδικές συντάξεις, όπως εκείνες που θεσπίστηκαν μετά το δυστύχημα των Τεμπών.
Επαγγελματικές αμοιβές και ειδικά εισοδήματα
Δεν λείπουν και οι κατηγορίες που αφορούν την αγορά εργασίας και την επιχειρηματική δραστηριότητα. Αμοιβές ασκούμενων δικηγόρων, φοιτητών σε πρακτική άσκηση, μελών διοικητικών συμβουλίων, διαχειριστών εταιρειών, καθώς και αποδοχές μέσω εργοσήμου, μπορούν να αξιοποιηθούν. Το ίδιο ισχύει για εφάπαξ παροχές ασφαλιστικών ταμείων και ασφάλιστρα ομαδικών συνταξιοδοτικών συμβολαίων.
Ξεχωριστή θέση κατέχουν οι οικονομικές ενισχύσεις σε αγρότες, είτε προσμετρώνται είτε όχι στα εισοδηματικά όρια για άλλες παροχές, καθώς και οι αποζημιώσεις ειδικού σκοπού λόγω έκτακτων γεγονότων ή φυσικών καταστροφών.
Το αφορολόγητο των 250 ευρώ και τα εισοδήματα από κεφάλαιο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ετήσια αφορολόγητη ενίσχυση των 250 ευρώ προς ευάλωτες κοινωνικές ομάδες (χαμηλοσυνταξιούχους, άτομα με αναπηρία, ανασφάλιστους υπερήλικες). Παρότι μικρό ποσό, μετρά κανονικά για την κάλυψη τεκμηρίων.
Τέλος, στη λίστα περιλαμβάνονται τόκοι τραπεζικών καταθέσεων, τόκοι ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου, κέρδη από πώληση εισηγμένων μετοχών, απαλλασσόμενα μερίσματα και αποζημιώσεις για ηθική βλάβη. Εισοδήματα που πολλοί θεωρούν «αόρατα» για την Εφορία, αλλά στην πράξη μπορούν να αποδειχθούν εξαιρετικά χρήσιμα.
Το συμπέρασμα
Η σωστή συμπλήρωση της φορολογικής δήλωσης δεν είναι απλή υπόθεση αριθμών. Είναι θέμα γνώσης και αξιοποίησης των δυνατοτήτων που δίνει η νομοθεσία. Η «λίστα των 50» δεν μειώνει άμεσα τον φόρο, μπορεί όμως να αποτρέψει δυσάρεστες εκπλήξεις από τα τεκμήρια. Και για χιλιάδες φορολογούμενους, αυτό αρκεί για να κάνει τη διαφορά.
