Παρά τις μεγαλόπνοες εξαγγελίες και την πεντάμηνη παράταση που ανακοίνωσε πρόσφατα η κυβέρνηση, το πρόγραμμα «Σπίτι μου 2» φαίνεται πως δυσκολεύεται να βρει τον δρόμο προς την πραγματική απορρόφηση των διαθέσιμων κονδυλίων. Τραπεζικά στελέχη μιλούν πλέον ανοιχτά για το ενδεχόμενο να μείνουν αδιάθετα σημαντικά ποσά από το συνολικό «πακέτο» των 2 δισ. ευρώ, καθώς –όπως παραδέχονται– το πρόβλημα δεν βρίσκεται στους δικαιούχους, αλλά στα… σπίτια που δεν υπάρχουν.
Παράταση και διεύρυνση κριτηρίων, αλλά χωρίς ουσία
Η πρόσφατη παρέμβαση του αναπληρωτή υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκου Παπαθανάση, έδωσε παράταση υπαγωγής μέχρι τις 31 Μαΐου 2026 και ανέβασε αντίστοιχα την τελική ημερομηνία εκταμίευσης ως τις 31 Αυγούστου 2026. Παράλληλα, αναπροσαρμόστηκαν σημαντικά τα εισοδηματικά όρια: από τους 25.000 ευρώ για άγαμους, μέχρι τους 45.000 ευρώ για τετραμελείς οικογένειες. Ωστόσο, σύμφωνα με τραπεζικές πηγές, αυτές οι αλλαγές δεν έχουν ακόμη μεταφραστεί σε κύμα νέων ενδιαφερομένων.
Με απλά λόγια: ακόμη και όσοι πλέον «χωράνε» στα οικονομικά κριτήρια, συναντούν μπροστά τους έναν τοίχο – και αυτός δεν είναι άλλος από την έλλειψη κατάλληλων κατοικιών στην αγορά.
Το μεγάλο αδιέξοδο: σπίτια… πριν από το 2007
Η λογική του προγράμματος προβλέπει ότι το προς αγορά ακίνητο πρέπει να είναι χρονολογίας προ του 2007 και σε κατάσταση κατοικήσιμη, όχι ημιτελές. Στην πράξη, αυτή η διπλή προϋπόθεση έχει μετατρέψει την αναζήτηση σε πραγματικό… κυνήγι θησαυρού.
Οι τράπεζες αποκαλύπτουν ότι σημαντικός αριθμός δικαιούχων έχει πάρει ήδη προέγκριση δανείου, αλλά αδυνατεί να βρει σπίτι που να πληροί τις προϋποθέσεις. Ακόμη και όταν εμφανίζεται κάποιο κατάλληλο ακίνητο, συνήθως μπλοκάρει από την απροθυμία των πωλητών να εμπλακούν σε πιο αργές διαδικασίες δανειοδότησης, προτιμώντας έναν αγοραστή που πληρώνει άμεσα με μετρητά.
«Φούσκα» παλαιότητας: πώς το πρόγραμμα ανέτρεψε τον χάρτη τιμών
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά –και ταυτόχρονα προβληματικά– αποτελέσματα του «Σπίτι μου 2» είναι η ανορθόδοξη ανατίμηση των παλαιών διαμερισμάτων. Τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος για το τρίτο τρίμηνο του 2025 αποκαλύπτουν μια εικόνα που θα φάνταζε αδιανόητη πριν λίγα χρόνια: τα σπίτια άνω των πέντε ετών αυξήθηκαν κατά 8,5% σε ετήσια βάση, τη στιγμή που τα νεόδμητα κινήθηκαν σε χαμηλότερο ρυθμό, στο 6,6%.
Η αγορά έχει ουσιαστικά “φουσκώσει” τεχνητά τις τιμές των παλαιών ακινήτων, επειδή αυτά είναι τα μόνα που επιτρέπεται να ενταχθούν στο πρόγραμμα. Και η παράταση που δόθηκε, σύμφωνα με τραπεζικούς παράγοντες, απλώς παρατείνει και τη στρέβλωση: οι ιδιοκτήτες γνωρίζοντας ότι υπάρχουν επιδοτούμενοι αγοραστές, διεκδικούν ακόμη υψηλότερα ποσά.
Έντονο ενδιαφέρον, μεγάλα εμπόδια
Παρότι το πρόγραμμα ξεκίνησε με ρεκόρ αιτήσεων και σημαντική κινητικότητα, τα εμπόδια που παρουσιάστηκαν στην πορεία έχουν «φρενάρει» την πραγματική πρόοδο. Οι τράπεζες δεν κρύβουν την ανησυχία τους ότι ακόμη και με τους νέους όρους, η τελική απορρόφηση θα μείνει μακριά από τον αρχικό στόχο.
Οι λόγοι συνοψίζονται σε πέντε βασικούς άξονες:
1. Περιορισμένη διαθεσιμότητα κατάλληλων ακινήτων
Η αγορά κατοικιών δεν διαθέτει επαρκές στοκ προ του 2007 που να βρίσκεται σε καλή κατάσταση. Τα σπίτια που πληρούν όλα τα κριτήρια είναι λίγα – και γίνονται όλο και λιγότερα.
2. Γραφειοκρατία που κρατά τους δικαιούχους “δέσμιους”
Η απαίτηση της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου είναι από τα πιο απαιτητικά κομμάτια. Για πολλά παλαιά ακίνητα, η διαδικασία είναι δαπανηρή και χρονοβόρα, αποθαρρύνοντας πολλούς ιδιοκτήτες.
3. Διστακτικοί πωλητές
Ακόμη και όταν βρεθεί σπίτι που να ταιριάζει, συχνά οι πωλητές απορρίπτουν αγοραστές του προγράμματος, θέλοντας μια πιο άμεση και σίγουρη συναλλαγή με κάποιον που δεν χρειάζεται δανεισμό.
4. Οικονομικά εμπόδια για τους αγοραστές
Παρά το μηδενικό ή χαμηλό επιτόκιο, το πρόγραμμα δεν καλύπτει ολόκληρη την αξία αγοράς, αλλά μέχρι το 90%. Αυτό σημαίνει ότι ο δικαιούχος πρέπει να διαθέτει δικά του χρήματα για την υπόλοιπη αξία αλλά και για όλα τα έξοδα μεταβίβασης. Για παράδειγμα, σε ακίνητο 200.000 ευρώ, ο αγοραστής χρειάζεται τουλάχιστον 20.000 ευρώ από την τσέπη του – ποσό απαγορευτικό για πολλούς.
5. Χρονοβόρες διαδικασίες που αποθαρρύνουν την αγορά
Μεγάλο μέρος των ενδιαφερομένων χάνει ακίνητα σε ανταγωνισμό με αγοραστές “μετρητών”. Ακόμη κι αν υπάρχει προέγκριση, η διαδικασία ολοκλήρωσης αργεί.
Θα σωθεί το πρόγραμμα;
Η παράταση δίνει μεν ανάσα χρόνου, δεν λύνει όμως το βασικό πρόβλημα: την έλλειψη προσφοράς. Χωρίς επέκταση των κριτηρίων ώστε να συμπεριλαμβάνονται και νεότερα ακίνητα, ή χωρίς κίνητρα που θα αυξήσουν τη διάθεση ακινήτων στην αγορά, το «Σπίτι μου 2» κινδυνεύει να γραφτεί στην ιστορία ως μια καλή ιδέα που απέτυχε από την ίδια την αγορά.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει εάν οι προσαρμογές της κυβέρνησης επαρκούν για να «ξεμπλοκάρουν» το πρόγραμμα ή αν τελικά το μεγαλύτερο στεγαστικό εγχείρημα των τελευταίων ετών θα μείνει με δεκάδες χιλιάδες ενδιαφερόμενους… αλλά χωρίς σπίτια να αγοράσουν.
