Το θέμα των κατασχέσεων τραπεζικών λογαριασμών και ειδικά των συντάξεων παραμένει από τα πιο κρίσιμα –και παρεξηγημένα– ζητήματα για χιλιάδες πολίτες. Παρά τις συζητήσεις και τις προσδοκίες για αυξήσεις στα όρια προστασίας, το ισχύον πλαίσιο το 2026 είναι σαφές, αλλά απαιτεί προσοχή στις λεπτομέρειες. Ένα λάθος ή μια παράλειψη μπορεί να κοστίσει ακριβά.
Το βασικό όριο που δεν αλλάζει (ακόμη)
Παρά τις προτάσεις που έχουν κατά καιρούς κατατεθεί για αύξηση του ακατάσχετου ορίου έως τα 1.700 ευρώ ή για αυτόματη σύνδεσή του με τον κατώτατο μισθό, καμία σχετική ρύθμιση δεν έχει ψηφιστεί. Έτσι, το καθεστώς του ακατάσχετου λογαριασμού παραμένει αμετάβλητο: το ανώτατο προστατευόμενο ποσό ανέρχεται στα 1.250 ευρώ μηνιαίως και αφορά έναν και μόνο τραπεζικό λογαριασμό.
Η προστασία αυτή δεν ενεργοποιείται αυτόματα. Προϋποθέτει την ηλεκτρονική δήλωση του λογαριασμού στην ΑΑΔΕ μέσω των ψηφιακών υπηρεσιών του Gov.gr ή του Taxisnet. Χωρίς αυτή τη δήλωση, ακόμη και ποσά που κανονικά θα ήταν ακατάσχετα, παραμένουν εκτεθειμένα.
Κοινοί λογαριασμοί: τι πραγματικά κινδυνεύει
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το ζήτημα των κοινών τραπεζικών λογαριασμών, όπου κατατίθεται σύνταξη. Το Δημόσιο έχει το δικαίωμα να επιβάλει κατάσχεση, όμως δεν μπορεί να «αδειάσει» ολόκληρο τον λογαριασμό αυθαίρετα.
Η νομοθεσία προβλέπει ότι σε έναν κοινό λογαριασμό τεκμαίρεται πως τα χρήματα ανήκουν σε όλους τους συνδικαιούχους κατά ίσα μέρη. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι η κατάσχεση περιορίζεται αποκλειστικά στο ποσοστό που αντιστοιχεί στον οφειλέτη. Τα μερίδια των υπόλοιπων συνδικαιούχων δεν θίγονται, εφόσον μπορούν να τεκμηριωθούν.
Ωστόσο, εδώ υπάρχει μια κρίσιμη παγίδα: για να ισχύσει το ακατάσχετο των 1.250 ευρώ σε κοινό λογαριασμό, απαιτείται δήλωση από όλους τους συνδικαιούχους. Αν έστω και ένας δεν προβεί στη σχετική ενέργεια, η προστασία δεν ενεργοποιείται πλήρως και το ποσό μπορεί να καταστεί κατασχέσιμο.
Πότε εφαρμόζονται οι κανόνες
Οι διατάξεις για το ακατάσχετο εφαρμόζονται σε όλες τις κατασχέσεις που επιβλήθηκαν μετά τις 19 Αυγούστου 2015, ανεξαρτήτως του πότε δημιουργήθηκαν οι οφειλές. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και «παλιά» χρέη υπάγονται στο σημερινό πλαίσιο, αρκεί η κατάσχεση να είναι μεταγενέστερη της συγκεκριμένης ημερομηνίας.
Επιπλέον, η προστασία αφορά το χρονικό διάστημα από την επιβολή της κατάσχεσης έως και την επόμενη ημέρα της καταβολής της σύνταξης ή του μισθού. Ποσά που παραμένουν στον λογαριασμό πέραν αυτού του διαστήματος μπορεί να μην καλύπτονται με τον ίδιο τρόπο.
Συντάξεις και απευθείας κατάθεση
Σημαντική πρόβλεψη υπάρχει και για τις περιπτώσεις όπου η σύνταξη καταβάλλεται απευθείας σε τραπεζικό λογαριασμό. Η νομοθεσία προβλέπει ρητά ότι το ακατάσχετο ισχύει και σε αυτή την περίπτωση, ενισχύοντας την προστασία των συνταξιούχων έναντι αναγκαστικών μέτρων.
Ωστόσο, και εδώ ισχύει ο γενικός κανόνας: χωρίς σωστή δήλωση του λογαριασμού ως ακατάσχετου, η προστασία μένει στα χαρτιά.
Μισθοί, συντάξεις και κλιμακωτές κατασχέσεις
Ένα ακόμη σημείο που προκαλεί σύγχυση αφορά τα όρια κατάσχεσης μισθών, συντάξεων και ασφαλιστικών βοηθημάτων. Σύμφωνα με τις ισχύουσες οδηγίες, το πλήρως ακατάσχετο ποσό έχει μειωθεί στα 1.000 ευρώ.
Για εισοδήματα από 1.000 έως 1.500 ευρώ, επιτρέπεται κατάσχεση στο 50% του υπερβάλλοντος ποσού. Αν το εισόδημα ξεπερνά τα 1.500 ευρώ, τότε το σύνολο του ποσού πάνω από αυτό το όριο μπορεί να κατασχεθεί. Πρόκειται για μια κλιμακωτή λογική, που συχνά οδηγεί σε λανθασμένες προσδοκίες όσων θεωρούν ότι προστατεύεται ολόκληρο το ποσό.
Καταθέσεις: ένα όριο, μία τράπεζα
Τέλος, πρέπει να γίνει σαφές ότι το ακατάσχετο των τραπεζικών καταθέσεων αφορά αποκλειστικά έναν λογαριασμό σε ένα πιστωτικό ίδρυμα. Αν κάποιος διατηρεί περισσότερους λογαριασμούς ή διασπείρει τα χρήματά του σε διαφορετικές τράπεζες, η προστασία δεν επεκτείνεται αυτομάτως σε όλους.
Το συμπέρασμα
Το ισχύον πλαίσιο δεν αφήνει μεγάλα περιθώρια παρερμηνειών, αλλά απαιτεί σωστές κινήσεις από τους πολίτες. Η δήλωση του ακατάσχετου λογαριασμού, η γνώση των ορίων και η προσοχή στους κοινούς λογαριασμούς είναι καθοριστικής σημασίας. Μέχρι να αλλάξει ο νόμος, όποιος θεωρεί ότι «δεν κινδυνεύει», κινδυνεύει περισσότερο από όλους.
