Κανείς δεν το περίμενε: το ελαιόλαδο, το «υγρό χρυσάφι» της ελληνικής διατροφής, πωλείται πλέον σε τιμές που ζορίζουν τους ίδιους τους παραγωγούς. Μετά την εκτόξευση των τιμών την περσινή χρονιά, η αγορά κάνει φέτος στροφή 180 μοιρών – και μάλιστα τόσο απότομη, που οι ελαιοπαραγωγοί παλεύουν να ισοφαρίσουν τα έξοδά τους.
Τη φετινή ελαιοκομική περίοδο 2024-2025, η αυξημένη παραγωγή έχει οδηγήσει σε πτώση-σοκ των τιμών. Το ελαιόλαδο φτάνει πια στα ράφια των σούπερ μάρκετ ακόμα και στα 8 ευρώ το λίτρο, με αποτέλεσμα πολλοί να το χαρακτηρίζουν «επιστροφή στην κανονικότητα». Ωστόσο, οι παραγωγοί έχουν άλλη άποψη: όταν το κόστος παραγωγής αγγίζει τα 4 ευρώ το κιλό και η τιμή πώλησης φτάνει σε περιπτώσεις ακόμα και στα 3,80 ευρώ, η κατάσταση μόνο βιώσιμη δεν είναι.
Από την ακρίβεια στην… ξεπούλα
Τα επίσημα στοιχεία της ΕΛ.ΣΤΑΤ. για τον Μάιο δείχνουν ότι η τιμή του ελαιολάδου σημείωσε ετήσια πτώση 34,4%. Κι όμως, παρότι οι καταναλωτές έχουν στα χέρια τους ένα φθηνότερο προϊόν, η κατανάλωση δεν έχει επιστρέψει στα επίπεδα προ κρίσης. Από τα 12 λίτρα ανά άτομο την περίοδο 2022-2023, φέτος η μέση ετήσια κατανάλωση υποχώρησε στα 9,8 λίτρα – φανερώνοντας ότι η οικονομική αστάθεια και οι αλλαγές στη διατροφή των Ελλήνων επηρεάζουν βαθιά και το ελαιόλαδο.
Η αντίδραση της αγοράς ήταν άμεση. Οι εταιρείες τυποποίησης, στην προσπάθεια να κρατήσουν μερίδιο στην αγορά, κατέβασαν τις τιμές – ακόμη και κάτω από εκείνες των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας. Έτσι, γνωστές μάρκες από 12 ευρώ το λίτρο πωλούνται πλέον σε προσφορές μόλις με 5,85 ευρώ, ενώ εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο που πέρυσι κόστιζε 13,5 ευρώ, φέτος διατίθεται στα 8,10 ευρώ σε εκπτωτικές ενέργειες.
Η αγορά «βυθίζεται» και οι παραγωγοί φυλάνε τα βαρέλια
Οι τιμές στο ράφι κυμαίνονται πλέον από 7,9 έως 10,5 ευρώ, τη στιγμή που πέρυσι ήταν 11,5 έως 12,5 ευρώ. Κι όμως, παρά τη συνολική μείωση περίπου 30%, δεν λείπουν και τα premium brands που συνεχίζουν να πωλούνται κοντά ή και πάνω από τα 12 ευρώ.
Η κατάσταση είναι τόσο δύσκολη για τους παραγωγούς, που αρκετοί επιλέγουν να μη διαθέσουν καν την παραγωγή τους στην αγορά. Προτιμούν να αποθηκεύσουν το ελαιόλαδο περιμένοντας καλύτερες τιμές, καθώς με τις σημερινές συνθήκες δεν βγαίνουν ούτε… μηδέν.
Σύμφωνα με παραγωγικούς φορείς, φέτος σχεδόν το 50% της παραγωγής –περίπου 125.000 τόνοι από τους 250.000 που παρήχθησαν– έχουν καταλήξει σε αποθήκες. Ο λόγος; Η Ιταλία, βασικός αποδέκτης χύμα ελληνικού ελαιολάδου (100.000 τόνοι ετησίως), κάλυψε τις ανάγκες της με φθηνότερες εισαγωγές από Ισπανία.
Το «παράδοξο» του ελληνικού λαδιού: Ποιοι κερδίζουν και ποιοι χάνουν
Παρότι η χώρα παράγει σημαντικές ποσότητες υψηλής ποιότητας ελαιολάδου, οι εξαγωγές επώνυμου προϊόντος παραμένουν απογοητευτικά χαμηλές. Από τους 250.000 τόνους, μόνο 45.000 εξάγονται τυποποιημένοι, ενώ οι υπόλοιποι φεύγουν χύμα, κυρίως στην Ιταλία. Αυτό όχι μόνο μειώνει την προστιθέμενη αξία του ελληνικού ελαιολάδου, αλλά αφήνει πίσω και σημαντικά κέρδη για την εγχώρια οικονομία.
Στην ελληνική αγορά, από τους 110.000 τόνους που καταναλώνονται ετησίως, μόλις οι 15.800 αφορούν επώνυμο προϊόν. Οι υπόλοιποι 95.000 κυκλοφορούν σε χύμα μορφή – με το παραδοσιακό «τενεκεδάκι» να κυριαρχεί ακόμα σε σπίτια και τοπικές αγορές.
Οι πρώτες ελπίδες για ανάκαμψη
Μέσα σε όλο αυτό το σκηνικό, κάποιοι βλέπουν φως στον ορίζοντα. Οι κλιματικές συνθήκες δείχνουν θετικές για την καλλιέργεια της ελιάς την επόμενη χρονιά. Η έντονη ανθοφορία, παρά τις περιορισμένες βροχοπτώσεις, δημιουργεί ελπίδες για μια ακόμη παραγωγική χρονιά.
Εάν επαληθευτούν οι προβλέψεις για υψηλές αποδόσεις όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε άλλες μεγάλες ελαιοπαραγωγούς χώρες, όπως η Ισπανία και η Ιταλία, τότε το φαινόμενο της αποκλιμάκωσης τιμών μπορεί να συνεχιστεί – με άγνωστες όμως συνέπειες για τον τελικό αποδέκτη: τον Έλληνα παραγωγό.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
