Για χιλιάδες νοικοκυριά στη χώρα, ο φόβος της διακοπής ηλεκτροδότησης αποτελεί καθημερινή αγωνία. Ωστόσο, αυτό που πολλοί αγνοούν είναι ότι στην Ελλάδα λειτουργεί ένα ισχυρό θεσμικό πλαίσιο που θωρακίζει συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες απέναντι σε αιφνιδιαστικές ή άδικες διακοπές ρεύματος, ακόμη και όταν υπάρχουν ανεξόφλητοι λογαριασμοί.
Η Πολιτεία, μέσω ρυθμίσεων που έχουν θεσπιστεί από τη ΡΑΕ και εφαρμόζονται στην πράξη από τον ΔΕΔΔΗΕ, έχει δημιουργήσει ένα πλέγμα προστασίας για τους λεγόμενους «ευάλωτους καταναλωτές». Πρόκειται για ένα σύνολο κανόνων που επιβάλλουν αυξημένες προθεσμίες, ευνοϊκές ρυθμίσεις οφειλών και, κυρίως, ρητές απαγορεύσεις αποσύνδεσης σε κρίσιμες περιόδους.
Ποιοι θεωρούνται ευάλωτοι καταναλωτές
Στην κατηγορία των Ευάλωτων Οικιακών Καταναλωτών εντάσσονται πολίτες που, λόγω οικονομικής, κοινωνικής ή υγειονομικής κατάστασης, δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με τα ίδια κριτήρια όπως το σύνολο των καταναλωτών. Ενδεικτικά, στο καθεστώς αυτό υπάγονται νοικοκυριά με πολύ χαμηλά εισοδήματα, ηλικιωμένοι άνω των 70 ετών που ζουν μόνοι τους, άτομα με αναπηρίες ή σοβαρά προβλήματα υγείας, καθώς και πολίτες των οποίων η καθημερινή επιβίωση εξαρτάται από ιατρικές συσκευές συνεχούς λειτουργίας στο σπίτι.
Επιπλέον, ειδική μέριμνα υπάρχει για καταναλωτές που διαμένουν σε απομακρυσμένες περιοχές και στα Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά, όπου οι συνθήκες διαβίωσης και πρόσβασης σε υπηρεσίες είναι συχνά δυσκολότερες.
Τι αλλάζει στους λογαριασμούς και τις οφειλές
Ένα από τα σημαντικότερα «όπλα» προστασίας είναι οι γενναιόδωρες προθεσμίες πληρωμής. Για τους ευάλωτους καταναλωτές, η προθεσμία εξόφλησης ενός λογαριασμού ηλεκτρικού ρεύματος δεν μπορεί να είναι μικρότερη από 40 ημέρες. Αυτό δίνει ουσιαστικό χρόνο προσαρμογής, ειδικά σε περιόδους οικονομικής πίεσης.
Σε περίπτωση που ο λογαριασμός καταστεί ληξιπρόθεσμος, ο νόμος προβλέπει τη δυνατότητα άτοκης ρύθμισης. Οι δόσεις πρέπει να είναι τέτοιες ώστε το ποσό που καταβάλλεται κάθε μήνα να μην ξεπερνά το 50% της μέσης μηνιαίας δαπάνης του καταναλωτή. Με απλά λόγια, απαγορεύονται οι εξοντωτικές ρυθμίσεις που οδηγούν μαθηματικά σε νέα αδυναμία πληρωμής.
Πριν τη διακοπή, έρχεται… μακρύς δρόμος
Ακόμη και αν οι οφειλές παραμένουν, η διαδικασία πριν από οποιαδήποτε διακοπή είναι ιδιαίτερα αυστηρή. Ο προμηθευτής ηλεκτρικής ενέργειας υποχρεούται να δώσει τουλάχιστον διπλάσιο χρονικό περιθώριο συμμόρφωσης σε σχέση με έναν μη ευάλωτο καταναλωτή. Αυτό σημαίνει ότι πριν από καταγγελία σύμβασης ή εντολή διακοπής, πρέπει να μεσολαβήσουν τουλάχιστον 60 ημέρες με σαφείς και τεκμηριωμένες ειδοποιήσεις.
Οι περίοδοι που απαγορεύεται το «σκοτάδι»
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η απόλυτη απαγόρευση διακοπής ηλεκτροδότησης σε συγκεκριμένες χρονικές περιόδους. Για τους ευάλωτους καταναλωτές, το ρεύμα δεν κόβεται κατά τη χειμερινή περίοδο, από τον Νοέμβριο έως και τον Μάρτιο, όταν οι χαμηλές θερμοκρασίες καθιστούν την ηλεκτρική ενέργεια ζήτημα υγείας και ασφάλειας.
Αντίστοιχη προστασία ισχύει και τους καλοκαιρινούς μήνες με ακραίες θερμοκρασίες, συγκεκριμένα τον Ιούλιο και τον Αύγουστο. Σε αυτές τις περιόδους, ακόμη και σοβαρές οφειλές δεν δικαιολογούν άμεση αποσύνδεση.
Υγεία πάνω απ’ όλα
Για όσους αντιμετωπίζουν βαριά προβλήματα υγείας ή χρειάζονται μηχανική υποστήριξη στο σπίτι, το καθεστώς είναι ακόμη αυστηρότερο. Η διακοπή ρεύματος επιτρέπεται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις και αφού έχει προηγηθεί μια μακρά, πολυεπίπεδη διαδικασία ενημέρωσης και ελέγχου. Στην πράξη, η προστασία αυτή λειτουργεί ως σχεδόν απόλυτη ασπίδα απέναντι στο ενδεχόμενο αποσύνδεσης.
Υποχρεώσεις των παρόχων
Το πλαίσιο δεν περιορίζεται μόνο σε απαγορεύσεις. Οι πάροχοι ηλεκτρικής ενέργειας έχουν συγκεκριμένες υποχρεώσεις εξυπηρέτησης: οφείλουν να δίνουν προτεραιότητα στους ευάλωτους καταναλωτές, να διαθέτουν ειδικές τηλεφωνικές γραμμές, αλλά και να λαμβάνουν πρόσθετα μέτρα προσβασιμότητας για άτομα με αναπηρία, τόσο σε φυσικά καταστήματα όσο και σε ψηφιακές υπηρεσίες.
Το συμπέρασμα
Το μήνυμα είναι σαφές: για χιλιάδες πολίτες, το ρεύμα δεν είναι απλώς ένα ακόμη τιμολόγιο, αλλά βασικό κοινωνικό αγαθό. Και ο νόμος το αναγνωρίζει. Όποιος ανήκει στις κατηγορίες των ευάλωτων καταναλωτών δεν είναι απροστάτευτος, ακόμη και σε δύσκολες οικονομικές στιγμές. Η γνώση των δικαιωμάτων αυτών μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα στον φόβο και την ασφάλεια.
