Σημαντικές αλλαγές φέρνει η σύνδεση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής των πολιτών άνω των 65 ετών, μια ρύθμιση που ξεκίνησε να «τρέχει» ήδη σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες και σύντομα θα εφαρμοστεί πλήρως και στην Ελλάδα. Αν και θεσμοθετήθηκε με νόμο από το 2010 (ν.3863/2010), η εφαρμογή της είχε παγώσει λόγω της πανδημίας, όμως πλέον μετράμε αντίστροφα για την ενεργοποίησή της από το 2027.
Συγκεκριμένα, κάθε τρία χρόνια θα επανεξετάζεται πόσο αυξήθηκε το προσδόκιμο ζωής για όσους έχουν ξεπεράσει τα 65 έτη και, ανάλογα, θα προσαρμόζονται και τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης. Πρώτη «στάση» το τέλος του 2026 με αρχές 2027, όταν θα μετρηθεί η αύξηση του προσδόκιμου ζωής από το 2016 μέχρι το 2025. Αν διαπιστωθεί ανοδική τάση, από το 2027 θα ξεκινήσουν οι αυξήσεις.
Αυτός ο «αυτόματος πιλότος» σημαίνει ότι ανά τριετία – 2029, 2032, 2035 και ούτω καθεξής – θα αξιολογείται η εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής και, ανάλογα, θα αυξάνονται και τα όρια ηλικίας για σύνταξη. Αυτό το σενάριο μοιάζει με ρολόι που δεν σταματάει ποτέ!
Τι λένε τα επίσημα στοιχεία – Μοντέλα αύξησης
Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, στους άνδρες άνω των 65, το προσδόκιμο ζωής θα ανέβει από τα 18,8 έτη το 2019 στα 20 έτη έως το 2030. Στις γυναίκες, η αύξηση θα είναι από τα 21,8 έτη το 2019 στα 22,9 έτη το 2030. Ο ΟΟΣΑ έχει προτείνει τρία πιθανά μοντέλα εφαρμογής:
✅ Αναλογία 1 προς 1: Για κάθε χρόνο που «κερδίζει» το προσδόκιμο, θα ανεβαίνει κατά ένα έτος και η ηλικία συνταξιοδότησης.
✅ Αναλογία 1 προς 2/3: Η αύξηση θα είναι 8 μήνες για κάθε 12 μήνες αύξησης προσδόκιμου.
✅ Αναλογία 1 προς 1/3: Πιο ήπια αύξηση – 4 μήνες για κάθε χρόνο αύξησης στο προσδόκιμο.
Για την Ελλάδα, όλα δείχνουν ότι θα εφαρμοστεί η πιο «σκληρή» εκδοχή, δηλαδή η 1 προς 1 αναλογία.
Οι πίνακες που δείχνουν το μέλλον – Ποιοι πρέπει να ανησυχούν
Σύμφωνα με τους πίνακες που έχει δώσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέχρι το 2050 η νόμιμη ηλικία συνταξιοδότησης θα φτάσει τα 70,5 έτη (!), από τα 67 που ισχύουν σήμερα. Αντίστοιχα, για όσους έχουν 40 χρόνια ασφάλισης, η ηλικία συνταξιοδότησης θα φτάσει τα 65,5 έτη, από 62 που ισχύει σήμερα.
Το μεγάλο πλήγμα αφορά τους ασφαλισμένους που βρίσκονται κοντά στα 55 σήμερα. Αυτοί κινδυνεύουν να βρεθούν με αυξημένα όρια κατά 1 ή και 2 χρόνια από όσα υπολόγιζαν, αφού οι αυξήσεις θα γίνονται σταδιακά. Για παράδειγμα, αν η αύξηση αποφασιστεί σε δόσεις των 6 μηνών ανά έτος, τότε ένας ασφαλισμένος που θα γίνει 62 ετών το 2029, θα αναγκαστεί να συνταξιοδοτηθεί στα 63 – ή και περισσότερο.
Δύο κατηγορίες που θίγονται περισσότερο
Οι σημερινοί 50-55άρηδες: Αυτοί βρίσκονται πιο κοντά στον χρόνο συνταξιοδότησης, αλλά όχι τόσο ώστε να θεμελιώσουν δικαίωμα πριν ξεκινήσουν οι αυξήσεις. Αν δεν προλάβουν ως το 2027 να θεμελιώσουν, τότε θα «φορτωθούν» όλη την αύξηση.
Οι 35-45άρηδες: Αυτοί βρίσκονται πολύ μακριά από την ηλικία συνταξιοδότησης και θα τους επηρεάσουν δύο ή τρεις γύροι αυξήσεων. Κάποιος 40άρης σήμερα θα πρέπει να περιμένει να βγει στη σύνταξη μετά τα 65 – ή και αργότερα.
Όσοι ξεκινούν τώρα την εργασιακή τους διαδρομή, καλό είναι να γνωρίζουν ότι το όριο συνταξιοδότησης θα είναι στα 64+, με προϋπόθεση 44 χρόνια ασφάλισης. Ο δρόμος προς τη σύνταξη θα είναι πιο μακρύς από ποτέ.
Ποιοι είναι στο «απυρόβλητο»
Δεν θα επηρεαστούν από τις αλλαγές όσοι έχουν ήδη θεμελιώσει δικαίωμα συνταξιοδότησης (δηλαδή, έχουν ήδη τα έτη και την ηλικία). Επίσης, εξαιρούνται οι ασφαλισμένοι που βγαίνουν με αναπηρία, καθώς και οι εργαζόμενοι σε βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα. Ακόμα και οι ένστολοι φαίνεται να παραμένουν αλώβητοι, καθώς οι όροι τους καθορίζονται με ειδικό νόμο.
Η σημασία της «θεμελίωσης»
Όσοι βρίσκονται κοντά στην ηλικία συνταξιοδότησης αλλά δεν έχουν συμπληρώσει τα απαραίτητα έτη, πρέπει να κινηθούν άμεσα. Αναγνωρίζοντας πλασματικά χρόνια (π.χ. στρατιωτική θητεία, σπουδές), μπορούν να «κλειδώσουν» δικαίωμα πριν την επόμενη μεγάλη αναπροσαρμογή το 2027.
Η μεγάλη εικόνα; Οι αλλαγές στα όρια ηλικίας δεν είναι προσωρινές. Ήρθαν για να μείνουν και θα καθορίζουν το πότε και πώς θα συνταξιοδοτείται η κάθε γενιά. Το στοίχημα για τους εργαζόμενους είναι να προλάβουν – αν μπορούν – και να εξασφαλίσουν τη σύνταξη που ονειρεύονται.
