Σαρωτικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπίζονται οι οφειλέτες της Εφορίας φέρνει η ΑΑΔΕ, ενεργοποιώντας ένα νέο ψηφιακό «εργαλείο» που υπόσχεται ρυθμίσεις κομμένες και ραμμένες στα οικονομικά δεδομένα κάθε φορολογούμενου. Την ίδια στιγμή που στο τραπέζι βρίσκεται και η νέα ρύθμιση των 72 δόσεων για χρέη προς την Εφορία και τον ΕΦΚΑ, το υπουργείο Οικονομικών προχωρά στην εφαρμογή του συστήματος PARE, το οποίο θα αξιολογεί συνολικά την οικονομική εικόνα του οφειλέτη και θα καθορίζει ακόμη και τον αριθμό των δόσεων που μπορεί να λάβει.
Η νέα στρατηγική της ΑΑΔΕ αποτελεί μέρος του επιχειρησιακού σχεδίου για το 2026, με βασικό στόχο να περιοριστεί η συνεχής διόγκωση των ληξιπρόθεσμων χρεών που πλέον ξεπερνούν τα 114,5 δισ. ευρώ. Οι φορολογικές αρχές εκτιμούν ότι το μέχρι σήμερα μοντέλο είσπραξης δεν απέδωσε τα αναμενόμενα αποτελέσματα και για αυτό περνούν πλέον σε ένα σύστημα «έξυπνης» αξιολόγησης, με χρήση τεχνητής νοημοσύνης και ανάλυσης δεδομένων.
Το νέο σύστημα PARE ενσωματώθηκε ήδη στο πληροφοριακό σύστημα «Eispraxis» και ουσιαστικά δημιουργεί έναν πλήρη οικονομικό και φορολογικό «φάκελο» για κάθε πολίτη που έχει χρέη προς το Δημόσιο. Με βάση αυτό το προφίλ, η ΑΑΔΕ θα αποφασίζει πόσο πιεστικά θα κινηθεί απέναντι στον οφειλέτη, αλλά και ποιες διευκολύνσεις μπορεί να του παρέχει.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το νέο μοντέλο δεν θα εξετάζει μόνο το ύψος της οφειλής. Θα λαμβάνει υπόψη τραπεζικές κινήσεις, εισοδήματα, ακίνητη περιουσία, προηγούμενες ρυθμίσεις, καθυστερήσεις, ακόμη και το αν ο φορολογούμενος ήταν συνεργάσιμος στις επαφές του με την Εφορία.
Η ΑΑΔΕ κάνει λόγο για «στοχευμένη και αποτελεσματική διαχείριση των ληξιπρόθεσμων οφειλών», επισημαίνοντας ότι τα νέα εργαλεία βασίζονται σε τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης και μηχανικής μάθησης. Μέσα από τα συστήματα Business Intelligence και Data Analytics, οι φορολογικές υπηρεσίες θα μπορούν να προβλέπουν τη συμπεριφορά των οφειλετών και να επιλέγουν πιο επιθετικές ή πιο ευέλικτες κινήσεις ανά περίπτωση.
Τι σημαίνει το PARE και πώς θα λειτουργεί
Η νέα μεθοδολογία προέρχεται από τέσσερις βασικές λέξεις: Payment Capacity, Attitude, Recency και Event. Αυτοί οι τέσσερις άξονες θα είναι πλέον το «κλειδί» για την αξιολόγηση κάθε χρεωμένου φορολογούμενου.
Payment Capacity – Η πραγματική δυνατότητα πληρωμής
Το πρώτο στοιχείο αφορά την οικονομική δυνατότητα αποπληρωμής. Το σύστημα θα εξετάζει αναλυτικά τα εισοδήματα, τα περιουσιακά στοιχεία, τις τραπεζικές καταθέσεις και γενικά τη συνολική οικονομική εικόνα του οφειλέτη.
Με λίγα λόγια, η Εφορία θα επιχειρεί να καταλάβει αν κάποιος πραγματικά αδυνατεί να πληρώσει ή αν διαθέτει οικονομική επιφάνεια αλλά αποφεύγει συστηματικά την εξόφληση των χρεών του. Από αυτή την αξιολόγηση θα εξαρτάται και ο αριθμός των δόσεων ή η ένταση των εισπρακτικών μέτρων.
Attitude – Η στάση απέναντι στις υποχρεώσεις
Η δεύτερη παράμετρος αφορά τη συμπεριφορά του φορολογούμενου όλα τα προηγούμενα χρόνια. Το νέο σύστημα θα ελέγχει αν ο πολίτης ήταν συνεπής στις δηλώσεις του, αν ανταποκρινόταν σε ειδοποιήσεις της ΑΑΔΕ, αν έχανε συχνά ρυθμίσεις ή αν συνεργαζόταν κατά τη διάρκεια φορολογικών ελέγχων.
Όσοι εμφανίζουν ιστορικό συνέπειας, ακόμη και αν σήμερα αντιμετωπίζουν δυσκολίες, ενδέχεται να αντιμετωπίζονται πιο ευνοϊκά στις νέες ρυθμίσεις.
Recency – Πόσο «φρέσκο» είναι το χρέος
Ιδιαίτερη βαρύτητα θα δίνεται και στην παλαιότητα της οφειλής. Το σύστημα θα εξετάζει πότε δημιουργήθηκε το χρέος, αν υπήρξαν πρόσφατες καθυστερήσεις ή αν ο φορολογούμενος παραβίασε πρόσφατα κάποια ρύθμιση.
Η ΑΑΔΕ θεωρεί ότι η χρονική απόσταση από μια αρνητική συμπεριφορά παίζει σημαντικό ρόλο στην αξιολόγηση του κινδύνου μη πληρωμής.
Event – Τα γεγονότα που άλλαξαν τα οικονομικά δεδομένα
Το τέταρτο στοιχείο αφορά σημαντικά οικονομικά ή προσωπικά γεγονότα που μπορεί να επηρέασαν τη δυνατότητα πληρωμής ενός πολίτη. Για παράδειγμα, απώλεια εργασίας, μείωση εισοδήματος, διακοπή επαγγελματικής δραστηριότητας ή ακόμη και πτώχευση θα λαμβάνονται υπόψη πριν ληφθούν αποφάσεις για κατασχέσεις ή ρυθμίσεις.
Αντίθετα, σε περιπτώσεις όπου καταγράφεται ξαφνική αύξηση εισοδήματος ή οικονομικής δραστηριότητας, το σύστημα θα μπορεί να εισηγείται λιγότερες δόσεις ή πιο αυστηρή αντιμετώπιση.
Έρχονται πιο γρήγορες κατασχέσεις και ηλεκτρονικοί έλεγχοι
Παράλληλα με το PARE, η ΑΑΔΕ ενισχύει και τα ηλεκτρονικά μέτρα είσπραξης. Επεκτείνεται η δυνατότητα επιβολής κατασχέσεων εις χείρας τρίτων με ψηφιακές διαδικασίες, ενώ συνεχίζονται οι διασταυρώσεις με ξένες φορολογικές αρχές για τον εντοπισμό περιουσιακών στοιχείων και τραπεζικών λογαριασμών στο εξωτερικό.
Οι φορολογικές υπηρεσίες θα αξιοποιούν πλέον αυτοματοποιημένες διαδικασίες, ώστε να κινούνται πιο γρήγορα απέναντι σε όσους χαρακτηρίζονται «υψηλού κινδύνου» για μη είσπραξη οφειλών.
Την ίδια ώρα, χιλιάδες οφειλέτες περιμένουν τη νέα ρύθμιση των 72 δόσεων, η οποία εκτιμάται ότι θα δώσει προσωρινή «ανάσα» σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις που αδυνατούν να ανταποκριθούν στις τρέχουσες υποχρεώσεις.
Ωστόσο, με το νέο μοντέλο αξιολόγησης, γίνεται σαφές ότι η Εφορία περνά πλέον σε μια εποχή πλήρους ψηφιακής παρακολούθησης, όπου κάθε οικονομική κίνηση και φορολογική συμπεριφορά θα παίζει ρόλο στον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπίζεται ο κάθε οφειλέτης.
