Χιλιάδες συνταξιούχοι στην Ελλάδα ενδέχεται να λαμβάνουν μικρότερα ποσά από αυτά που πραγματικά δικαιούνται, εξαιτίας λαθών στους υπολογισμούς του ασφαλιστικού χρόνου, των εισφορών ή ακόμη και των πλασματικών ετών. Το πρόβλημα φαίνεται να αφορά κυρίως σύνθετες ασφαλιστικές περιπτώσεις, όπου εμπλέκονται διαφορετικά Ταμεία, παράλληλη ασφάλιση ή ειδικά καθεστώτα.
Εργατολόγοι και ειδικοί στην κοινωνική ασφάλιση προειδοποιούν ότι πολλοί συνταξιούχοι δεν εξετάζουν ποτέ αναλυτικά την οριστική συνταξιοδοτική απόφαση που λαμβάνουν από τον e-ΕΦΚΑ, με αποτέλεσμα να περνούν απαρατήρητα λάθη που μπορεί να κοστίζουν δεκάδες ή ακόμη και εκατοντάδες ευρώ κάθε μήνα.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται σε περιπτώσεις όπου το ασφαλιστικό ιστορικό είναι περίπλοκο και απαιτεί διασταυρώσεις μεταξύ διαφορετικών φορέων ή παλαιών αρχείων που δεν έχουν πλήρως ψηφιοποιηθεί.
Οι συνταξιούχοι που πρέπει να κάνουν άμεσα έλεγχο
Στην κορυφή της λίστας βρίσκονται όσοι είχαν διαδοχική ασφάλιση, δηλαδή εργάστηκαν σε περισσότερα από ένα ασφαλιστικά Ταμεία κατά τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου. Για παράδειγμα, ασφαλισμένοι που πέρασαν από ΙΚΑ σε ΟΑΕΕ ή από Δημόσιο σε ΕΤΑΑ, συχνά αντιμετωπίζουν προβλήματα στην αναγνώριση ενσήμων και χρόνων ασφάλισης.
Σε αρκετές περιπτώσεις, παλαιότερα ένσημα δεν εμφανίζονται σωστά στο σύστημα ή δεν έχουν συνυπολογιστεί πλήρως στον τελικό υπολογισμό της σύνταξης. Αυτό μπορεί να επηρεάζει τόσο το ύψος της ανταποδοτικής σύνταξης όσο και το συνολικό ποσό που λαμβάνει ο δικαιούχος.
Παράλληλα, ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται για όσους είχαν παράλληλη ασφάλιση. Πρόκειται για ασφαλισμένους που κατέβαλαν ταυτόχρονα εισφορές σε δύο διαφορετικούς φορείς, όπως για παράδειγμα εργαζόμενοι που ήταν μισθωτοί αλλά διατηρούσαν και ελεύθερο επάγγελμα.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι σε αρκετές αποφάσεις συνταξιοδότησης οι επιπλέον εισφορές δεν έχουν υπολογιστεί σωστά, οδηγώντας σε αισθητά χαμηλότερη σύνταξη από αυτή που προβλέπει η νομοθεσία.
Πλασματικά έτη και εξαγορές που… χάνονται
Ένα ακόμη μεγάλο «αγκάθι» αφορά τα πλασματικά χρόνια ασφάλισης. Χιλιάδες ασφαλισμένοι έχουν πληρώσει για εξαγορά στρατιωτικής θητείας, σπουδών, χρόνου τέκνων ή άλλων πλασματικών ετών, προκειμένου να αυξήσουν τη σύνταξή τους ή να θεμελιώσουν δικαίωμα εξόδου.
Ωστόσο, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου αυτά τα έτη είτε δεν έχουν ενσωματωθεί σωστά στην απόφαση είτε έχουν υπολογιστεί ελλιπώς. Το αποτέλεσμα είναι ο συνταξιούχος να καταλήγει με μικρότερη σύνταξη, παρότι έχει ήδη πληρώσει σημαντικά ποσά για την αναγνώριση του χρόνου.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι κάθε συνταξιούχος που έχει κάνει εξαγορά πλασματικών ετών θα πρέπει να επιβεβαιώσει ότι αυτά εμφανίζονται κανονικά στον συνολικό χρόνο ασφάλισης και επηρεάζουν σωστά το ποσό της παροχής.
Τι ισχύει για βαρέα, χηρείας και αναπηρικές συντάξεις
Στο μικροσκόπιο βρίσκονται και οι συντάξεις που σχετίζονται με βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα. Τα βαρέα ένσημα επηρεάζουν όχι μόνο το όριο ηλικίας εξόδου αλλά και τον τρόπο υπολογισμού της σύνταξης.
Αν τα ένσημα αυτά δεν έχουν καταγραφεί σωστά ή αν δεν έχουν ληφθεί υπόψη οι ειδικές προσαυξήσεις που προβλέπει το σύστημα, ο συνταξιούχος μπορεί να χάνει σημαντικά ποσά κάθε μήνα.
Προβλήματα έχουν καταγραφεί και στις συντάξεις χηρείας. Σε αρκετές περιπτώσεις, ο υπολογισμός του ποσού γίνεται πάνω σε λανθασμένη βάση, δηλαδή με εσφαλμένα στοιχεία από τη σύνταξη του θανόντος ασφαλισμένου. Αυτό έχει ως συνέπεια ο δικαιούχος να λαμβάνει μικρότερη παροχή από αυτή που προβλέπεται.
Αντίστοιχα, οι δικαιούχοι αναπηρικών συντάξεων καλούνται να εξετάζουν αν έχει εφαρμοστεί σωστά το ποσοστό αναπηρίας που πιστοποιήθηκε από τα ΚΕΠΑ, καθώς ακόμη και μικρές αποκλίσεις μπορούν να αλλάξουν σημαντικά το τελικό ποσό.
Η «σύγκριση» που αποκαλύπτει τα λάθη
Ένα από τα βασικά σημάδια ότι μπορεί να υπάρχει πρόβλημα είναι όταν ένας συνταξιούχος διαπιστώνει μεγάλη διαφορά στη σύνταξή του σε σχέση με συναδέλφους που είχαν παρόμοια χρόνια ασφάλισης και αντίστοιχες αποδοχές.
Οι ειδικοί εξηγούν ότι τέτοιες αποκλίσεις δεν σημαίνουν πάντα λάθος, ωστόσο σε πολλές περιπτώσεις αποτελούν ένδειξη ότι κάτι δεν έχει υπολογιστεί σωστά.
Για τον λόγο αυτό συνιστούν πλήρη επανέλεγχο της οριστικής συνταξιοδοτικής απόφασης, με έμφαση:
- στον συνολικό χρόνο ασφάλισης
- στις συντάξιμες αποδοχές
- στις ασφαλιστικές εισφορές
- στα πλασματικά χρόνια
- στις κρατήσεις
- στην προσωπική διαφορά
- στις προσαυξήσεις λόγω παράλληλης ασφάλισης
Τι μπορούν να κάνουν οι συνταξιούχοι
Όσοι εντοπίσουν πιθανό λάθος έχουν τη δυνατότητα να ζητήσουν επίσημο επανέλεγχο από τον e-ΕΦΚΑ, είτε ηλεκτρονικά είτε μέσω της αρμόδιας τοπικής υπηρεσίας.
Η διαδικασία μπορεί να γίνει με αίτηση επανεξέτασης ή αίτηση θεραπείας, ενώ σε περίπτωση που δεν υπάρξει διόρθωση, ο ασφαλισμένος μπορεί να προχωρήσει και σε ένσταση μέσα στις νόμιμες προθεσμίες.
Το σημαντικότερο, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι να υπάρξει έγκαιρη αντίδραση. Σε αρκετές περιπτώσεις, μετά τον επανυπολογισμό προκύπτουν αυξήσεις στη μηνιαία σύνταξη αλλά και αναδρομικά ποσά που μπορούν να φτάσουν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.
