Χιλιάδες συνταξιούχοι συνεχίζουν να βλέπουν στους ενημερωτικούς πίνακες πληρωμής ένα ξεχωριστό ποσό με την ένδειξη «προσωπική διαφορά», χωρίς όμως να γνωρίζουν τι ακριβώς σημαίνει για το μέλλον της σύνταξής τους και κυρίως για τις αυξήσεις των επόμενων ετών.
Το ζήτημα της προσωπικής διαφοράς παραμένει ένα από τα πιο κρίσιμα θέματα στο ασφαλιστικό σύστημα, καθώς επηρεάζει άμεσα το τελικό ποσό που λαμβάνουν οι συνταξιούχοι αλλά και τον τρόπο με τον οποίο θα εφαρμοστούν οι μελλοντικές αναπροσαρμογές.
Σύμφωνα με τα σημερινά δεδομένα, το υπόλοιπο της προσωπικής διαφοράς αναμένεται να συνεχίσει να καταβάλλεται κανονικά μαζί με τη σύνταξη και το 2027, εμφανιζόμενο ως ξεχωριστό ποσό στο ενημερωτικό σημείωμα πληρωμής. Ωστόσο, το σημαντικότερο είναι ότι αυτό το ποσό δεν θα υπολογίζεται στις επόμενες αυξήσεις, κάτι που σημαίνει ότι πολλοί συνταξιούχοι μπορεί να συνεχίσουν να βλέπουν «παγωμένες» πραγματικές αποδοχές.
Τι είναι η προσωπική διαφορά
Η προσωπική διαφορά δημιουργήθηκε κατά τον επανυπολογισμό των παλαιών συντάξεων, όταν το νέο σύστημα υπολογισμού έβγαλε χαμηλότερα ποσά σε σχέση με αυτά που ήδη λάμβαναν οι συνταξιούχοι.
Για να μην υπάρξουν άμεσες μειώσεις, το κράτος κράτησε τη διαφορά αυτή ως ξεχωριστό ποσό, το οποίο εξακολουθεί να καταβάλλεται μέχρι σήμερα.
Έτσι, πολλοί συνταξιούχοι βλέπουν τη σύνταξή τους να αποτελείται από τρία βασικά μέρη:
- την εθνική σύνταξη,
- την ανταποδοτική σύνταξη,
- και την προσωπική διαφορά.
Η τελευταία λειτουργεί ουσιαστικά ως «προστατευτικό μαξιλάρι», αλλά ταυτόχρονα αποτελεί και εμπόδιο στις νέες αυξήσεις, αφού οι αναπροσαρμογές πρώτα συμψηφίζονται με αυτήν.
Γιατί οι αυξήσεις δεν φτάνουν στην τσέπη
Ένα από τα μεγαλύτερα παράπονα των συνταξιούχων τα τελευταία χρόνια είναι ότι ανακοινώνονται αυξήσεις στις συντάξεις, αλλά αρκετοί δεν βλέπουν ουσιαστική διαφορά στο ποσό που πληρώνεται στον λογαριασμό τους.
Ο λόγος είναι ότι οι αυξήσεις «ροκανίζουν» σταδιακά την προσωπική διαφορά αντί να περνούν αυτούσιες στη σύνταξη.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη κι αν υπάρξει νέα αύξηση το 2027, όσοι διατηρούν υψηλή προσωπική διαφορά ενδέχεται να μη δουν πραγματική ενίσχυση στο καθαρό ποσό που λαμβάνουν κάθε μήνα.
Πληροφορίες αναφέρουν ότι η πλήρης ενσωμάτωση της προσωπικής διαφοράς στο συνολικό ποσό της σύνταξης θεωρείται πιθανότερο να εξεταστεί μετά το 2028, χωρίς όμως να υπάρχει μέχρι στιγμής οριστική απόφαση.
Πώς γίνονται οι κρατήσεις
Ένα σημείο που προκαλεί συχνά σύγχυση αφορά τις κρατήσεις και το ποιες επιβαρύνσεις εφαρμόζονται στην προσωπική διαφορά.
Η προσωπική διαφορά δεν υπόκειται στις βασικές ασφαλιστικές κρατήσεις που εφαρμόζονται στις συντάξεις, όπως:
- η εισφορά υπέρ υγειονομικής περίθαλψης,
- και η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ).
Αντίθετα, οι συγκεκριμένες κρατήσεις συνεχίζουν να υπολογίζονται μόνο πάνω στο άθροισμα της εθνικής και της ανταποδοτικής σύνταξης.
Η προσωπική διαφορά επιβαρύνεται αποκλειστικά με φόρο εισοδήματος, όπως συμβαίνει συνολικά με τις συνταξιοδοτικές αποδοχές.
Παράδειγμα υπολογισμού σύνταξης
Για να γίνει πιο κατανοητός ο τρόπος λειτουργίας του συστήματος, ας δούμε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Συνταξιούχος λαμβάνει:
- εθνική και ανταποδοτική σύνταξη συνολικού ύψους 1.700 ευρώ,
- και προσωπική διαφορά 140 ευρώ.
Η κράτηση της ΕΑΣ υπολογίζεται μόνο στα 1.700 ευρώ. Με συντελεστή 3%, η παρακράτηση ανέρχεται σε 51 ευρώ.
Έτσι, το ποσό μειώνεται στα 1.649 ευρώ.
Στη συνέχεια εφαρμόζεται η εισφορά ασθενείας 6%, που αντιστοιχεί σε 98,94 ευρώ.
Μετά και από αυτή την παρακράτηση, το ποσό περιορίζεται περίπου στα 1.550 ευρώ.
Στο τέλος προστίθεται η προσωπική διαφορά των 140 ευρώ και έτσι το συνολικό καταβαλλόμενο ποσό φτάνει περίπου στα 1.690 ευρώ μεικτά, πριν από την τελική φορολόγηση.
Τι πρέπει να προσέξουν οι συνταξιούχοι
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι συνταξιούχοι θα πρέπει να παρακολουθούν προσεκτικά τα ενημερωτικά σημειώματα πληρωμών, καθώς εκεί φαίνεται ξεκάθαρα:
- αν υπάρχει προσωπική διαφορά,
- πόσο είναι το υπόλοιπό της,
- και αν οι αυξήσεις συμψηφίζονται με αυτήν.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στις περιπτώσεις όπου οι αυξήσεις μπορεί να οδηγήσουν σε αλλαγή κλίμακας για την ΕΑΣ, κάτι που μπορεί να μειώσει το τελικό όφελος.
Το ασφαλιστικό τοπίο παραμένει ρευστό και οι αποφάσεις που θα ληφθούν τα επόμενα χρόνια αναμένεται να καθορίσουν αν η προσωπική διαφορά θα συνεχίσει να λειτουργεί ως προσωρινός μηχανισμός προστασίας ή αν τελικά θα απορροφηθεί οριστικά στις κύριες συντάξεις.
