Σε κρίσιμο σημείο εισέρχεται η ολοκλήρωση του Ελληνικού Κτηματολογίου, με χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων να ανακαλύπτουν ότι η περιουσία τους κινδυνεύει να χαρακτηριστεί ως «Αγνώστου Ιδιοκτήτη». Το πρόβλημα αφορά ένα τεράστιο ποσοστό ακινήτων σε ολόκληρη τη χώρα και προκαλεί ήδη έντονη ανησυχία σε πολίτες που είτε αμέλησαν είτε δεν πρόλαβαν να δηλώσουν εγκαίρως τα δικαιώματά τους κατά τη διαδικασία κτηματογράφησης.
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, από τα περισσότερα από 10,8 εκατομμύρια γεωτεμάχια που έχουν καταγραφεί στο Κτηματολόγιο, περίπου 1,85 εκατομμύρια εμφανίζονται χωρίς αναγνωρισμένο ιδιοκτήτη. Πρόκειται για έναν αριθμό που αποκαλύπτει το μέγεθος του προβλήματος και δημιουργεί φόβους για μακροχρόνιες δικαστικές περιπέτειες, εάν οι πολίτες δεν κινηθούν άμεσα.
Ωστόσο, για όσους διαθέτουν νόμιμους τίτλους ιδιοκτησίας, υπάρχει ακόμη διέξοδος. Το Ελληνικό Κτηματολόγιο δίνει πλέον τη δυνατότητα διόρθωσης των στοιχείων χωρίς χρονοβόρες δικαστικές διαδικασίες, μέσα από μια ψηφιακή και σχετικά απλή διαδικασία που μπορεί να ξεμπλοκάρει γρήγορα την κατάσταση.
Η ηλεκτρονική διαδικασία που «ξεκλειδώνει» τα ακίνητα
Η βασική λύση για τα ακίνητα που έχουν χαρακτηριστεί ως «Αγνώστου Ιδιοκτήτη» είναι η αίτηση προδήλου σφάλματος. Η διαδικασία γίνεται ηλεκτρονικά και απευθύνεται σε πολίτες που δεν δήλωσαν το ακίνητό τους κατά την κτηματογράφηση, αλλά διαθέτουν νόμιμα αποδεικτικά ιδιοκτησίας, όπως συμβόλαια ή δικαστικές αποφάσεις.
Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να καταθέσει ψηφιακά την αίτηση στο αρμόδιο Κτηματολογικό Γραφείο και, εφόσον τα έγγραφα είναι επαρκή, το Κτηματολόγιο υποχρεούται να προχωρήσει στη διόρθωση του φακέλου και στην καταχώριση του πραγματικού ιδιοκτήτη. Η συγκεκριμένη διαδικασία έχει ενισχυθεί νομοθετικά τα τελευταία χρόνια, προκειμένου να περιοριστεί η ταλαιπωρία των πολιτών και να αποφεύγονται οι δικαστικές διαμάχες.
Η αλλαγή αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς στο παρελθόν αρκετοί ιδιοκτήτες αναγκάζονταν να μπλέξουν σε πολυετείς δικαστικές διαδικασίες για να αποδείξουν ότι το ακίνητο τούς ανήκει.
Οι περιοχές με τα περισσότερα «ορφανά» ακίνητα
Τα μεγαλύτερα προβλήματα εντοπίζονται στην Κρήτη, όπου τα ακίνητα αγνώστου ιδιοκτήτη ξεπερνούν τις 271.000. Ακολουθούν η Δυτική Μακεδονία και η Θράκη, ενώ στην Αττική τα συγκεκριμένα γεωτεμάχια φτάνουν τις 116.733. Αντίθετα, η Ήπειρος εμφανίζει τον μικρότερο αριθμό τέτοιων περιπτώσεων.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνει τις μεγάλες ανισότητες που υπάρχουν ανά περιοχή, αλλά και τα προβλήματα που δημιουργήθηκαν από ελλιπή έγγραφα, κληρονομικές εκκρεμότητες και αδήλωτες ιδιοκτησίες δεκαετιών.
Την ίδια ώρα, το Ελληνικό Κτηματολόγιο ανακοίνωσε ότι πλέον το 99% της χώρας διαθέτει αναρτημένα κτηματολογικά στοιχεία και Κωδικό Αριθμό Εθνικού Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ), γεγονός που σηματοδοτεί την τελική φάση ολοκλήρωσης του έργου.
Τι πρέπει να κάνουν άμεσα οι ιδιοκτήτες
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι όσοι δεν έχουν ελέγξει ακόμη τα στοιχεία της ακίνητης περιουσίας τους στο Κτηματολόγιο θα πρέπει να το κάνουν άμεσα. Σε πολλές περιπτώσεις, ιδιοκτήτες ανακαλύπτουν καθυστερημένα ότι το ακίνητό τους δεν έχει δηλωθεί σωστά ή εμφανίζεται χωρίς ιδιοκτήτη.
Η διαδικασία ελέγχου θεωρείται πλέον απαραίτητη, ιδιαίτερα για όσους έχουν:
- παλαιά συμβόλαια,
- ακίνητα από κληρονομιά,
- αγροτεμάχια,
- ιδιοκτησίες χωρίς πρόσφατες μεταβιβάσεις,
- ή ακίνητα που αποκτήθηκαν με χρησικτησία.
Μεγάλη προσοχή στη χρησικτησία
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα ακίνητα που δηλώνονται μέσω χρησικτησίας. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, περίπου 1,7 εκατομμύρια δικαιώματα στο λειτουργούν Κτηματολόγιο σχετίζονται με περιπτώσεις χρησικτησίας, ποσοστό που αγγίζει το 4,65% του συνόλου των δικαιωμάτων.
Η χρησικτησία αφορά ακίνητα που κάποιος χρησιμοποιεί επί σειρά ετών σαν να είναι ιδιοκτήτης, ακόμη και χωρίς επίσημο τίτλο. Όμως η διαδικασία αναγνώρισης απαιτεί ισχυρά αποδεικτικά στοιχεία.
Μεταξύ των εγγράφων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν περιλαμβάνονται:
- λογαριασμοί ΔΕΗ ή ύδρευσης,
- μισθωτήρια,
- πράξεις αναγνώρισης ορίων,
- συμβόλαια όμορων ιδιοκτητών,
- αποδείξεις εργασιών στο ακίνητο,
- ένορκες βεβαιώσεις,
- καθώς και δήλωση του ακινήτου στο Ε9.
Η νομοθεσία προβλέπει ότι για την έκτακτη χρησικτησία απαιτείται συνεχής νομή για τουλάχιστον 20 χρόνια, ενώ για την τακτική χρησικτησία αρκούν 10 χρόνια υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Ποιες περιοχές μπαίνουν τώρα σε ανάρτηση
Το επόμενο διάστημα συνεχίζονται οι αναρτήσεις και οι επεξεργασίες κτηματολογικών στοιχείων σε αρκετές περιοχές της χώρας. Μέχρι τις 30 Ιουνίου σε διαδικασία ανάρτησης βρίσκεται το Ρέθυμνο, ενώ ακολουθούν περιοχές όπως η Λέσβος, η Λήμνος, το Βόρειο Ηράκλειο, τα Χανιά και η Κέρκυρα – Θεσπρωτία.
Παράλληλα, σε φάση επεξεργασίας βρίσκονται μεταξύ άλλων η Ζάκυνθος, η Κεφαλονιά, η Ιθάκη, η Αχαΐα, η Χαλκιδική, η Μεσσηνία και η Εύβοια.
Το μήνυμα πλέον είναι ξεκάθαρο: όσοι δεν ελέγξουν εγκαίρως την κατάσταση των ακινήτων τους κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωποι με σοβαρές περιπέτειες στο μέλλον. Και όσο το Κτηματολόγιο πλησιάζει στην οριστική ολοκλήρωση, τόσο στενεύουν και τα περιθώρια διορθώσεων.
