Η ελληνική οικονομία μπαίνει σε τροχιά σημαντικών φορολογικών αλλαγών, με την κυβέρνηση να σχεδιάζει ένα πακέτο παρεμβάσεων που φιλοδοξεί να μειώσει την πίεση στα νοικοκυριά και να δώσει πραγματική «ανάσα» στη μεσαία τάξη. Οι νέες ρυθμίσεις, που θα παρουσιαστούν επίσημα στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ), στοχεύουν να ανατρέψουν την εικόνα των τελευταίων ετών, όπου οι αυξήσεις τιμών και η φορολογική στασιμότητα έπληξαν σοβαρά τα εισοδήματα.
Ένα από τα πιο ηχηρά σημεία της στρατηγικής είναι η οριστική εγκατάλειψη της ιδέας της τιμαριθμικής προσαρμογής. Παρά το γεγονός ότι θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ασπίδα απέναντι στον πληθωρισμό, το υψηλό κόστος εφαρμογής και οι κίνδυνοι για τη σταθερότητα του προϋπολογισμού έκαναν την επιλογή αυτή μη βιώσιμη. Έτσι, η κυβέρνηση στρέφεται σε πιο στοχευμένες λύσεις που θα φέρουν άμεσα αποτελέσματα.
Το σχέδιο κινείται πάνω σε τρεις βασικούς άξονες:
-
Αναμόρφωση της φορολογικής κλίμακας για φυσικά πρόσωπα – Στόχος είναι η μείωση της επιβάρυνσης για μισθωτούς και συνταξιούχους, ιδιαίτερα εκείνους που ανήκουν στη μεσαία εισοδηματική κατηγορία.
-
Ενισχυμένη στήριξη οικογενειών – Με μέτρα που θα περιλαμβάνουν επιδόματα και φορολογικές ελαφρύνσεις για γονείς, ειδικά όσους έχουν ανήλικα παιδιά.
-
Παρεμβάσεις στη στέγαση και τα ενοίκια – Στόχος να περιοριστεί η οικονομική πίεση σε όσους νοικιάζουν και να ενισχυθεί η πρόσβαση σε προσιτή κατοικία.
Το οικονομικό επιτελείο υπολογίζει ότι οι παρεμβάσεις θα απαιτήσουν κονδύλι περίπου 1,5 δισ. ευρώ, με το τελικό ποσό να «κλειδώνει» στα τέλη Αυγούστου, ανάλογα με τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο. Ο στόχος δεν είναι μόνο λογιστικός, αλλά βαθιά κοινωνικός: να αυξηθεί το πραγματικό εισόδημα και να ενισχυθεί η αγοραστική δύναμη, ιδιαίτερα για τα στρώματα που βρέθηκαν στη δίνη της οικονομικής κρίσης.
Η πρόσφατη ανάλυση της Eurobank Research φέρνει στο φως ένα ενδιαφέρον στοιχείο: η απουσία τιμαριθμικής αναπροσαρμογής λειτούργησε σαν «σιωπηρός» φόρος, ροκανίζοντας τις αποδοχές των πολιτών. Μάλιστα, αν είχε εφαρμοστεί πλήρης τιμαριθμοποίηση, οι μισθωτοί της μεσαίας τάξης θα πλήρωναν από 19% έως 32% λιγότερους φόρους. Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει το μέγεθος της επιβάρυνσης που υπέστη η συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα.
Η επιβάρυνση όμως δεν ήταν ομοιόμορφη. Οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι επωμίστηκαν το μεγαλύτερο βάρος, ενώ οι επαγγελματίες και οι αυτοαπασχολούμενοι είδαν μια πιο περιορισμένη αύξηση φορολογίας, περίπου στο 16%. Ιδιαίτερα δύσκολη ήταν η κατάσταση για τις οικογένειες με παιδιά, οι οποίες αντιμετώπισαν φορολογικούς συντελεστές υψηλότερους από εκείνους που ισχύουν σε άλλες χώρες του ευρωπαϊκού Νότου. Αυτή η διαφορά δεν είναι απλώς άδικη – μπορεί να λειτουργήσει και ως αντικίνητρο για την επιστροφή εξειδικευμένων εργαζομένων που έφυγαν στο εξωτερικό.
Η Eurobank είχε καταθέσει τρία πιθανά μοντέλα για την εφαρμογή τιμαριθμοποίησης, τα οποία όμως δεν προχώρησαν:
-
Πλήρης τιμαριθμοποίηση: Θα μείωνε τα κρατικά έσοδα κατά 0,4% του ΑΕΠ το 2025, αλλά θα διατηρούσε πλεόνασμα άνω του 2%.
-
Μερική προσαρμογή με βάση τον δομικό πληθωρισμό: Θα προσέφερε στοχευμένη ελάφρυνση με μεσαίο κόστος.
-
Πορτογαλικό μοντέλο: Ήπια αναπροσαρμογή που θα ελάφρυνε κυρίως τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, με απώλεια 0,2% του ΑΕΠ, χωρίς να διακινδυνεύονται οι δημοσιονομικοί στόχοι.
Η τελική απόφαση να εγκαταλειφθεί κάθε μορφή τιμαριθμοποίησης δείχνει ότι η κυβέρνηση θέλει να κινηθεί με μεγαλύτερη ευελιξία, διοχετεύοντας πόρους σε μέτρα που μπορούν να φέρουν γρηγορότερα και πιο χειροπιαστά αποτελέσματα.
Η επικείμενη δέσμη μέτρων θα αποτελέσει, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, ένα ισχυρό μήνυμα στήριξης προς τη μεσαία τάξη. Η φιλοσοφία πίσω από τις αλλαγές δεν είναι μόνο η φορολογική ελάφρυνση, αλλά και η τόνωση της ανάπτυξης και της κοινωνικής συνοχής. Το σκεπτικό είναι ότι μια οικονομία αναπτύσσεται υγιώς μόνο όταν τα νοικοκυριά αισθάνονται ασφάλεια και έχουν διαθέσιμο εισόδημα να καταναλώσουν και να επενδύσουν.
Η παρουσίαση των μέτρων στη ΔΕΘ αναμένεται να έχει ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα. Θα αποτελέσει την ευκαιρία της κυβέρνησης να δείξει ότι μπορεί να συνδυάσει δημοσιονομική υπευθυνότητα με κοινωνική ευαισθησία. Αν οι αλλαγές αυτές εφαρμοστούν ομαλά, ενδέχεται να βάλουν τέλος σε μια μακρά περίοδο στασιμότητας για τα εισοδήματα της μεσαίας τάξης και να ανοίξουν τον δρόμο για μια πιο ισορροπημένη κατανομή των φορολογικών βαρών.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν οι εξαγγελίες μπορούν να μετατραπούν σε απτά αποτελέσματα για την καθημερινότητα των πολιτών. Όμως, το μήνυμα είναι σαφές: η φορολογική πολιτική της χώρας αλλάζει κατεύθυνση, με προτεραιότητα την ανακούφιση των πολιτών που για χρόνια σήκωσαν δυσανάλογο βάρος.
