Η κυβέρνηση ετοιμάζεται να ενεργοποιήσει έναν νέο ψηφιακό μηχανισμό που θα αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο ελέγχονται τα κοινωνικά επιδόματα στην Ελλάδα. Από τον Ιούνιο ξεκινά πιλοτικά ένα νέο σύστημα που θα συγκεντρώνει σε μία ενιαία πλατφόρμα όλες τις κρατικές παροχές που λαμβάνει κάθε πολίτης, δημιουργώντας για πρώτη φορά μια ολοκληρωμένη εικόνα των ενισχύσεων.
Ο στόχος του νέου μοντέλου είναι ξεκάθαρος: περισσότερη διαφάνεια, καλύτερος έλεγχος των δικαιούχων και περιορισμός λαθών ή καταχρήσεων που μπορεί να προκύπτουν λόγω της πολυδιάσπασης των στοιχείων σε διαφορετικές υπηρεσίες του Δημοσίου.
Έρχεται το Εθνικό Μητρώο Παροχών
Στην καρδιά αυτής της αλλαγής βρίσκεται το λεγόμενο Εθνικό Μητρώο Παροχών και Ενισχύσεων, μια νέα ψηφιακή βάση δεδομένων που θα συγκεντρώνει όλα τα στοιχεία για τα επιδόματα που καταβάλλονται στη χώρα.
Στην πράξη, κάθε δικαιούχος θα αποκτήσει έναν ενιαίο ψηφιακό φάκελο, μέσα στον οποίο θα καταγράφονται:
-
τα εισοδήματα
-
τα περιουσιακά στοιχεία
-
η οικογενειακή κατάσταση
-
τα επιδόματα και οι ενισχύσεις που λαμβάνει
Το νέο σύστημα θα «συνομιλεί» με βασικές βάσεις δεδομένων του κράτους, όπως αυτές της φορολογικής διοίκησης, των ασφαλιστικών ταμείων και του μητρώου πολιτών. Μέσω αυτής της διασύνδεσης θα γίνονται αυτόματα ηλεκτρονικές διασταυρώσεις στοιχείων, επιτρέποντας γρήγορο έλεγχο των προϋποθέσεων για κάθε παροχή.
Με τον τρόπο αυτό, οι αρμόδιες αρχές θα μπορούν να διαπιστώνουν άμεσα αν ένας δικαιούχος εξακολουθεί να πληροί τα κριτήρια για ένα επίδομα ή αν έχουν προκύψει αλλαγές που επηρεάζουν το δικαίωμα λήψης του.
Γιατί θεωρείται σημαντική αυτή η αλλαγή
Σήμερα τα δεδομένα για τις κοινωνικές παροχές βρίσκονται διάσπαρτα σε διαφορετικούς οργανισμούς και υπηρεσίες. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει μια συνολική εικόνα για το τι ακριβώς λαμβάνει κάθε πολίτης από το κράτος.
Η απουσία ενός ενιαίου συστήματος καταγραφής δημιουργεί συχνά δυσκολίες:
-
στον πλήρη έλεγχο των επιδομάτων
-
στην αποφυγή λαθών στις πληρωμές
-
στον εντοπισμό πιθανών καταχρήσεων
Με το νέο μητρώο, η πολιτεία θα αποκτήσει για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο εργαλείο εποπτείας του συστήματος κοινωνικής προστασίας.
Ποιοι θα βρεθούν στο επίκεντρο των ελέγχων
Η συγκέντρωση όλων των στοιχείων σε μια ενιαία πλατφόρμα επιτρέπει τον εντοπισμό περιπτώσεων που μέχρι σήμερα ήταν δύσκολο να διαπιστωθούν.
Μία από τις βασικές περιπτώσεις αφορά επιδόματα που συνεχίζουν να καταβάλλονται ενώ τα δεδομένα του δικαιούχου έχουν αλλάξει.
Για παράδειγμα, αν κάποιος εμφανίζει σημαντική αύξηση εισοδήματος ή αλλαγή στην περιουσιακή του κατάσταση, είναι πιθανό να επηρεάζεται το δικαίωμα λήψης ενός επιδόματος. Μέχρι σήμερα τέτοιες μεταβολές δεν καταγράφονται πάντα άμεσα, κάτι που μπορεί να οδηγεί σε λανθασμένες πληρωμές.
Παράλληλα, το νέο σύστημα θα εντοπίζει περιπτώσεις όπου ένας πολίτης λαμβάνει περισσότερες ενισχύσεις με παρόμοιο σκοπό, γεγονός που μπορεί να δημιουργεί επικαλύψεις στο σύστημα παροχών.
Ένα ακόμη ζήτημα που αναμένεται να αντιμετωπιστεί είναι τα λάθη στα στοιχεία των δικαιούχων. Διαφορές ή ασυμφωνίες σε στοιχεία όπως ο ΑΦΜ, ο ΑΜΚΑ ή η δηλωμένη διεύθυνση κατοικίας μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα στις πληρωμές.
Με τις νέες ηλεκτρονικές διασταυρώσεις, τέτοιου είδους σφάλματα θα εντοπίζονται πολύ πιο γρήγορα.
Λιγότερη γραφειοκρατία και ταχύτεροι έλεγχοι
Ένα ακόμη σημαντικό πλεονέκτημα του νέου συστήματος είναι ότι μειώνει την ανάγκη για χειροκίνητους ελέγχους εγγράφων.
Μέχρι σήμερα πολλές διαδικασίες βασίζονται ακόμη στην εξέταση δικαιολογητικών από υπαλλήλους. Αυτό όχι μόνο αυξάνει τον χρόνο επεξεργασίας των αιτήσεων αλλά και ενισχύει τον κίνδυνο λαθών.
Με την αυτοματοποίηση των διασταυρώσεων, στοιχεία όπως:
-
η ηλικία του δικαιούχου
-
η διάρκεια διαμονής στη χώρα
-
η οικογενειακή κατάσταση
θα επιβεβαιώνονται άμεσα από τις αντίστοιχες βάσεις δεδομένων του Δημοσίου.
Ποια επιδόματα μπαίνουν πρώτα στο νέο σύστημα
Η εφαρμογή του Εθνικού Μητρώου Παροχών θα ξεκινήσει πιλοτικά, ώστε να δοκιμαστεί στην πράξη η λειτουργία του.
Στην πρώτη φάση αναμένεται να ενταχθούν ορισμένες από τις πιο σημαντικές κοινωνικές παροχές, οι οποίες συγκεντρώνουν μεγάλο αριθμό δικαιούχων.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
-
το επίδομα θέρμανσης, που κάθε χρόνο αφορά εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά
-
το επίδομα παιδιού, μία από τις βασικές οικογενειακές παροχές
-
το επίδομα γέννησης, που στηρίζει οικονομικά τις νέες οικογένειες
-
το επίδομα στέγασης για νοικοκυριά με χαμηλά εισοδήματα
Στο πιλοτικό πρόγραμμα θα συμπεριληφθεί επίσης το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, το οποίο αποτελεί βασικό μέτρο στήριξης για ευάλωτα νοικοκυριά.
Παράλληλα, στο σύστημα θα ενταχθούν και επιδόματα ανεργίας που χορηγούνται μέσω της ΔΥΠΑ, καθώς και ορισμένες παροχές αναπηρίας.
Πόσοι πολίτες επηρεάζονται
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, κάθε χρόνο υποβάλλονται περίπου 3,2 εκατομμύρια αιτήσεις για κοινωνικά επιδόματα στην Ελλάδα.
Το συνολικό κόστος αυτών των παροχών φτάνει περίπου τα 13 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, γεγονός που δείχνει το μέγεθος του συστήματος κοινωνικής προστασίας στη χώρα.
Η πιλοτική εφαρμογή του νέου μηχανισμού αναμένεται να καλύψει αρχικά περίπου το 80% των επιδομάτων, επιτρέποντας στο κράτος να αποκτήσει σαφέστερη εικόνα για το πώς κατανέμονται οι κοινωνικές ενισχύσεις.
Σε επόμενη φάση σχεδιάζεται η επέκταση του μητρώου ώστε να περιλαμβάνει το σύνολο των κρατικών παροχών.
Με αυτόν τον τρόπο, το νέο ψηφιακό εργαλείο φιλοδοξεί να μεταμορφώσει τη λειτουργία του συστήματος επιδομάτων, φέρνοντας μεγαλύτερη διαφάνεια αλλά και πιο αποτελεσματική διαχείριση των δημόσιων πόρων.
