Η φετινή ελαιοκομική περίοδος ξεκίνησε με ένα βαρύ σύννεφο πάνω από τις παραγωγικές περιοχές της χώρας, καθώς τα πρώτα στοιχεία δείχνουν σοβαρή μείωση στην παραγωγή ελαιολάδου. Ταυτόχρονα, οι προσβολές από δάκο και γλοιοσπόριο δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση, δημιουργώντας ένα σκηνικό έντονης αβεβαιότητας. Παρά την περιορισμένη διαθεσιμότητα, οι τιμές παραγωγού φαίνεται να παραμένουν κοντά στα 5 ευρώ το κιλό — επίπεδο που δεν ενθουσιάζει ούτε τους παραγωγούς ούτε την αγορά.
Δυτική Μεσσηνία: Μία χρονιά που γράφει… αρνητικό ρεκόρ
Για τη Δυτική Μεσσηνία, η φετινή χρονιά χαρακτηρίζεται από ανθρώπους του κλάδου ως μία από τις χειρότερες των τελευταίων δεκαετιών. Ο πρόεδρος της Ομάδας Παραγωγών «Νηλέας», Γιώργος Κόκκινος, περιγράφει μία εικόνα έντονης πίεσης: οι τιμές κινούνται γύρω στα 5 ευρώ, την ώρα που η παραγωγή είναι μειωμένη και τα προβλήματα αυξάνονται. Όπως τονίζει, η αγορά βρίσκεται σε φάση αναμονής για το τι θα δείξουν οι υπόλοιπες ελαιοπαραγωγικές χώρες· ωστόσο, προς το παρόν, «φως στο τούνελ» για καλύτερες τιμές δεν φαίνεται. Αντίθετα, υπάρχει φόβος ότι αυτές ενδέχεται να υποχωρήσουν περαιτέρω όσο προχωρά η σεζόν.
Στην περιοχή, οι ελαιοπαραγωγοί μιλούν για σημαντικές απώλειες καρπού και για αυξημένες δαπάνες αντιμετώπισης των εντομολογικών προβλημάτων. Το οικονομικό περιθώριο στενεύει επικίνδυνα, με τους περισσότερους να αναρωτιούνται αν θα καταφέρουν να καλύψουν το κόστος παραγωγής.
Λακωνία: Στο 50% μιας καλής χρονιάς
Αντίστοιχα μειωμένες ποσότητες καταγράφονται και στη Λακωνία, όπου οι παραγωγοί κάνουν λόγο για μία σοδειά που δεν ξεπερνά το 50% με 55% μιας κανονικής χρονιάς. Ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού Αγίων Αποστόλων, Παναγιώτης Μπατσάκης, αναφέρει ότι από τους περίπου 2.000 τόνους που θεωρούνται «φυσιολογική» παραγωγή, φέτος υπολογίζεται ότι θα φτάσουν μόλις τους 1.200.
Ταυτόχρονα, η τιμή, σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα, διαμορφώνεται στα 5,20 ευρώ. Ωστόσο, η εικόνα της αγοράς δεν είναι σταθερή: οι διαθέσιμες ποσότητες εξαντλούνται γρήγορα και το ενδιαφέρον των εμπόρων παραμένει περιορισμένο. Ο δάκος και το γλοιοσπόριο αποτελούν τα δύο μεγάλα «αγκάθια», καθώς η έντονη παρουσία τους έχει υποβαθμίσει την ποιότητα σε αρκετές εκτάσεις, οδηγώντας πολλούς στη συνειδητοποίηση ότι η φετινή σεζόν θα κλείσει με σημαντικές απώλειες.
Σητεία: Χαμηλές ποσότητες, τιμές σε αναμονή
Στη Σητεία της Κρήτης, η συγκομιδή βρίσκεται ακόμη στα πρώτα στάδια και οι ποσότητες είναι πολύ περιορισμένες ώστε να προκύψουν αξιόπιστες εμπορικές πράξεις. Παρόλα αυτά, οι τιμές που ακούγονται κινούνται και εδώ γύρω στα 5–5,20 ευρώ. Οι παραγωγοί περιμένουν με αγωνία τις πρώτες σημαντικές βροχές, προκειμένου να ξεκινήσουν με καλύτερες συνθήκες τη συγκομιδή.
Όπως εξηγεί ο πρόεδρος της Ένωσης Σητείας, Μανώλης Μαυροματάκης, η περιοχή αντιμετωπίζει πλέον τρίτη συνεχόμενη χρονιά μειωμένης παραγωγής. Η ανομβρία έχει αφήσει το αποτύπωμά της, μειώνοντας την ποσότητα, ενώ παράλληλα αυξάνει τον κίνδυνο για περαιτέρω φυτοπαθολογικά προβλήματα.
Πώς επιλέγουμε πραγματικά καλό ελαιόλαδο; Τα βασικά μυστικά
Μέσα σε ένα κλίμα όπου η ποσότητα πιέζεται και η ποιότητα απειλείται, ο καταναλωτής πρέπει να γνωρίζει ποια χαρακτηριστικά καθορίζουν ένα καλό ελαιόλαδο. Στην Ελλάδα και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η ποιότητα προσδιορίζεται κατά κύριο λόγο από δύο στοιχεία: την κατηγορία στην οποία ανήκει και την οξύτητά του.
Οι κατηγορίες που συναντούμε στην αγορά
-
Εξαιρετικό Παρθένο Ελαιόλαδο: Η κορυφαία κατηγορία, με οξύτητα έως 0,8% και απουσία οργανοληπτικών ελαττωμάτων.
-
Παρθένο Ελαιόλαδο: Οξύτητα έως 2%, επιτρέπονται μικρές ατέλειες στο άρωμα ή τη γεύση.
-
Λαμπάντε: Με οξύτητα άνω του 2%, ακατάλληλο για άμεση κατανάλωση, καθώς χρειάζεται ραφινάρισμα.
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι η οξύτητα δεν σχετίζεται με τη γεύση, αλλά αποτελεί καθαρά χημικό δείκτη για την κατάσταση του καρπού και την ποιότητα της ελαιοποίησης.
Τι πρέπει να αναγράφει η ετικέτα
Κάθε συσκευασία, βάσει κανονισμών, οφείλει να αναφέρει:
-
την κατηγορία (π.χ. «Εξαιρετικό Παρθένο»),
-
την προέλευση του προϊόντος,
-
τον παραγωγό ή εμφιαλωτή,
-
την ένδειξη «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από».
Επιπλέον, περιγραφές όπως «φρουτώδες», «πικρό» ή «πικάντικο» επιτρέπονται μόνο εφόσον έχουν επιβεβαιωθεί από επίσημο πάνελ γευσιγνωσίας. Αν το λάδι φέρει πιστοποίηση ΠΟΠ ή ΠΓΕ, αυτό σημαίνει εγγυημένη ποιότητα και συγκεκριμένη γεωγραφική ταυτότητα.
Ιδιαίτερα χρήσιμη για τον καταναλωτή είναι και η ημερομηνία συγκομιδής· ένα ελαιόλαδο θεωρείται πιο φρέσκο και κατά κανόνα πιο ποιοτικό όταν έχει παραχθεί πρόσφατα.
Συσκευασία: Ο “φύλακας” της ποιότητας
Το ελαιόλαδο αλλοιώνεται εύκολα από φως, αέρα και υψηλές θερμοκρασίες. Για αυτό:
-
Τα σκούρα γυάλινα μπουκάλια προστατεύουν ικανοποιητικά την ποιότητα και είναι ιδανικά για καθημερινή χρήση σε μικρές ποσότητες.
-
Τα μεταλλικά δοχεία (τενεκέδες) προσφέρουν μεγαλύτερη ασφάλεια από το φως και αποτελούν ιδανική επιλογή για μεγαλύτερες ποσότητες. Μετά το άνοιγμα, συνιστάται μετάγγιση σε μικρότερο δοχείο για να αποφεύγεται η οξείδωση.
Γενικός κανόνας: αγοράζουμε ποσότητες που μπορούμε να καταναλώσουμε μέσα σε 2–3 μήνες από το άνοιγμα.
