Η κυβέρνηση έχει θέσει ως στόχο την επίτευξη μέσου μισθού 1.500 ευρώ στον ιδιωτικό τομέα έως το 2027, ωστόσο το εγχείρημα αυτό φαντάζει εξαιρετικά απαιτητικό. Βασικά εμπόδια στην πορεία αυτή αποτελούν η εξασθένηση των συλλογικών διαπραγματεύσεων και η χαμηλή κάλυψη των εργαζομένων από συλλογικές συμβάσεις.
Η σημερινή εικόνα των συλλογικών συμβάσεων
Ο αριθμός των ενεργών συλλογικών συμβάσεων έχει μειωθεί δραματικά σε σχέση με την προ Μνημονίων εποχή. Σήμερα βρίσκονται σε ισχύ μόλις 17 κλαδικές συμβάσεις, όταν το 2010 ήταν 55. Σύμφωνα με την έκθεση του ΙΝΕ-ΓΣΕΕ για το 2025, μόνο το 28% των εργαζομένων απολαμβάνει προστασία από συλλογική σύμβαση, έναντι σχεδόν καθολικής κάλυψης (100%) πριν από 15 χρόνια. Το 2024 υπεγράφησαν μόλις 18 νέες συμβάσεις, ενώ συνολικά ισχύουν 47, καλύπτοντας δυνητικά 711.500 άτομα σε σύνολο 2,5 εκατομμυρίων μισθωτών.
Οι δυσκολίες για τον στόχο του 1.500άρικου
Για να φτάσει ο μέσος μισθός τα 1.500 ευρώ μέσα σε τρία χρόνια, απαιτείται μια σταθερή ετήσια αύξηση περίπου 5,3%, δηλαδή πάνω από 60 ευρώ τον χρόνο. Ωστόσο, οι υπάρχουσες συλλογικές συμβάσεις προβλέπουν περιορισμένες αυξήσεις, ενώ πολλές από αυτές δεν εφαρμόζονται στην πράξη. Παρά την αύξηση του κατώτατου κατά 6,02% φέτος και τη συνολική αύξηση 35,4% από το 2019, οι μέσοι μισθοί παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα. Μόνο συγκεκριμένοι κλάδοι, όπως η τεχνολογία, εμφανίζουν πραγματικές αυξήσεις, δημιουργώντας έτσι σημαντικές ανισότητες και εμποδίζοντας τη συνολική πρόοδο.
Κατώτατος και μέσος μισθός: μια ανομοιογενής εικόνα
Ο κατώτατος μισθός παρουσιάζει αύξηση 5,9% σε σχέση με το έτος 2000. Αντίθετα, ο μέσος μισθός είναι ακόμη χαμηλότερος κατά 12,4% από τότε, υποδεικνύοντας στασιμότητα για την πλειονότητα των εργαζομένων. Αυτή η απόκλιση κάνει τον στόχο για μέσο μισθό 1.500 ευρώ ακόμη πιο απαιτητικό, καθώς απαιτείται ταυτόχρονα και αύξηση της συμμετοχής των συλλογικών συμβάσεων.
Οι σχεδιαζόμενες παρεμβάσεις από το 2026
Το υπουργείο Εργασίας σχεδιάζει σημαντικές παρεμβάσεις για την ενίσχυση της κάλυψης των εργαζομένων μέσω συλλογικών διαπραγματεύσεων. Στόχος είναι να φτάσει η κάλυψη στο 80% του εργατικού δυναμικού, σε ευθυγράμμιση με την ευρωπαϊκή οδηγία 2022/2041. Οι προτάσεις θα κατατεθούν το φθινόπωρο του 2025 και οι αλλαγές θα τεθούν σε ισχύ το 2026. Παράλληλα, ο νόμος 5163/2024 για τον κατώτατο μισθό, που ενεργοποιείται το 2028, θα τροποποιήσει το πλαίσιο διαπραγμάτευσης.
Τα μέσα επίτευξης του φιλόδοξου στόχου
Για την υποστήριξη των αλλαγών, προγραμματίζεται η δημιουργία βάσεων δεδομένων που θα παρακολουθούν τις τάσεις σε μισθούς, κόστος παραγωγής, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση. Κρίσιμο σημείο θα είναι η άρση των νομικών εμποδίων που καθιστούν δυσχερή την έναρξη ή την επέκταση συλλογικών διαπραγματεύσεων. Αν αυτά τα εμπόδια ξεπεραστούν, ο δρόμος προς έναν μέσο μισθό 1.500 ευρώ θα είναι πιο ρεαλιστικός, αν και παραμένει απαιτητικός.
