Μια ευχάριστη έκπληξη περιμένει φέτος τους εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα, καθώς το δώρο Χριστουγέννων θα πιστωθεί νωρίτερα από ό,τι συνήθως στους τραπεζικούς τους λογαριασμούς. Ο λόγος δεν είναι άλλος από το ημερολόγιο: η καταληκτική ημερομηνία πληρωμής, η 21η Δεκεμβρίου, συμπίπτει φέτος με Κυριακή. Έτσι, οι εργοδότες υποχρεούνται να καταβάλουν το ποσό την προηγούμενη εργάσιμη ημέρα, δηλαδή την Παρασκευή 19 Δεκεμβρίου.
Το δώρο Χριστουγέννων αποτελεί θεσμοθετημένη παροχή και δεν πρόκειται για «καλή θέληση» ή προαιρετική ενίσχυση από την πλευρά της επιχείρησης. Αντίθετα, η καταβολή του είναι νομικά δεσμευτική για όλους τους εργοδότες του ιδιωτικού τομέα, ανεξαρτήτως μεγέθους ή κλάδου δραστηριότητας. Η μη πληρωμή του συνιστά παράβαση της εργατικής νομοθεσίας και ενεργοποιεί συγκεκριμένα δικαιώματα για τον εργαζόμενο.
Σε περιπτώσεις όπου το δώρο δεν καταβληθεί εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας, οι εργαζόμενοι μπορούν να απευθυνθούν στην Επιθεώρηση Εργασίας. Η διαδικασία είναι απλή και μπορεί να γίνει είτε επώνυμα είτε ανώνυμα, τόσο μέσω της τηλεφωνικής γραμμής 1555 όσο και ηλεκτρονικά μέσω της επίσημης πλατφόρμας. Μετά την καταγγελία, η αρμόδια υπηρεσία προχωρά στη σύνταξη μηνυτήριας αναφοράς, ενώ σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να κινηθεί ακόμη και η αυτόφωρη διαδικασία εις βάρος του εργοδότη.
Παράλληλα με το ζήτημα της πληρωμής, εύλογο είναι και το ερώτημα: πόσο ακριβώς δώρο δικαιούται ο κάθε εργαζόμενος; Απαντήσεις και πρακτικές οδηγίες παρέχουν η ΓΣΕΕ και το Κέντρο Πληροφόρησης Εργαζομένων & Ανέργων (ΚΕΠΕΑ). Μάλιστα, έχει δημιουργηθεί ειδική ηλεκτρονική εφαρμογή μέσω της οποίας κάθε μισθωτός μπορεί να υπολογίσει μόνος του το ποσό που του αναλογεί, με βάση τα προσωπικά του εργασιακά δεδομένα.
Το θεσμικό πλαίσιο για το δώρο Χριστουγέννων, όπως και για το δώρο Πάσχα και το επίδομα αδείας, έχει ενισχυθεί περαιτέρω με την Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας. Οι σχετικές διατάξεις θεωρούνται κανόνες δημοσίας τάξεως. Αυτό σημαίνει ότι δεν επιτρέπεται καμία συμφωνία –ούτε ρητή ούτε σιωπηρή– που να αναιρεί το δικαίωμα του εργαζομένου, ενώ άκυρη είναι και οποιαδήποτε δήλωση παραίτησης από την αξίωση καταβολής του δώρου.
Δικαιούχοι του δώρου Χριστουγέννων είναι όλοι οι μισθωτοί που εργάζονται στον ιδιωτικό τομέα με σχέση εξαρτημένης εργασίας. Δεν έχει σημασία αν η σύμβαση είναι αορίστου ή ορισμένου χρόνου, πλήρους ή μερικής απασχόλησης. Το δικαίωμα ισχύει για όλους, ανεξαρτήτως μορφής απασχόλησης, αρκεί να υπάρχει εξαρτημένη εργασία.
Ο τρόπος υπολογισμού του δώρου εξαρτάται από το πώς αμείβεται ο εργαζόμενος: με μηνιαίο μισθό ή με ημερομίσθιο. Η περίοδος που λαμβάνεται υπόψη ξεκινά την 1η Μαΐου και ολοκληρώνεται στις 31 Δεκεμβρίου κάθε έτους. Όσοι εργάστηκαν χωρίς διακοπή σε όλο αυτό το διάστημα δικαιούνται ολόκληρο το δώρο: έναν πλήρη μηνιαίο μισθό για τους μισθωτούς και 25 ημερομίσθια για όσους αμείβονται με ημερομίσθιο.
Για τους εργαζόμενους που δεν κάλυψαν ολόκληρη την παραπάνω περίοδο, το δώρο υπολογίζεται αναλογικά. Συγκεκριμένα, αντιστοιχούν 2/25 του μηνιαίου μισθού ή δύο ημερομίσθια για κάθε 19 ημερολογιακές ημέρες εργασιακής σχέσης. Ακόμη και σε περιπτώσεις απασχόλησης μικρότερης των 19 ημερών, ο εργαζόμενος δεν χάνει το δικαίωμα, αλλά λαμβάνει το αντίστοιχο κλάσμα.
Στον χρόνο που υπολογίζεται για το δώρο περιλαμβάνονται και οι ημέρες νόμιμης απουσίας, όπως η ετήσια άδεια, η άδεια μητρότητας ή άλλες προβλεπόμενες άδειες. Όσον αφορά την ασθένεια, συνυπολογίζονται τα λεγόμενα «τριήμερα ασθενείας», δηλαδή οι ημέρες για τις οποίες δεν καταβάλλεται επίδομα από τον ασφαλιστικό φορέα. Αντίθετα, τα διαστήματα κατά τα οποία ο εργαζόμενος λαμβάνει επίδομα ασθενείας αφαιρούνται από τον υπολογισμό.
Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι το δώρο Χριστουγέννων δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να δοθεί σε είδος, κουπόνια ή παροχές. Η νομοθεσία είναι σαφής: η καταβολή γίνεται αποκλειστικά σε χρήμα, απευθείας στον εργαζόμενο.
Με λίγα λόγια, το φετινό δώρο έρχεται νωρίτερα, τα δικαιώματα είναι ξεκάθαρα και τα εργαλεία για έλεγχο και διεκδίκηση βρίσκονται στα χέρια των εργαζομένων. Το μόνο που μένει είναι να ελεγχθεί το ποσό και η ημερομηνία πίστωσης.
