Μια ιδιαίτερα κρίσιμη διοικητική κρίση έρχεται να ανατρέψει τα δεδομένα γύρω από τις τροποποιητικές δηλώσεις Ε9 και τον ΕΝΦΙΑ, στέλνοντας σαφές μήνυμα προς τη φορολογική διοίκηση: τα λάθη ή οι καθυστερήσεις του κράτους δεν μπορούν να μετακυλίονται στους φορολογούμενους.
Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), μέσω της Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ), έκανε δεκτή ενδικοφανή προσφυγή αγροτικού συνεταιρισμού, ακυρώνοντας απορριπτικές πράξεις που αφορούσαν τροποποιητικές δηλώσεις ΕΝΦΙΑ για τα έτη 2018 και 2019. Το αποτέλεσμα; Επανεκκαθάριση του φόρου και προοπτική επιστροφής αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών.
Το Χρονικό της Υπόθεσης
Η υπόθεση ξεκινά από συγχώνευση αγροτικών συνεταιρισμών. Ένας συνεταιρισμός απορρόφησε άλλον, ο οποίος έπαψε να υφίσταται ήδη από το 2017. Παρά ταύτα, για τα επόμενα φορολογικά έτη τα ακίνητα του συγχωνευθέντος νομικού προσώπου εξακολουθούσαν να εμφανίζονται στο Ε9 του.
Τον Σεπτέμβριο του 2020 υποβλήθηκαν τροποποιητικές δηλώσεις Ε9 για τα έτη 2018 και 2019, με διαγραφή των ακινήτων. Το επιχείρημα ήταν νομικά σαφές: κατά τον κρίσιμο χρόνο επιβολής του ΕΝΦΙΑ, ο συγκεκριμένος συνεταιρισμός δεν υπήρχε πλέον. Συνεπώς, δεν μπορούσε να είναι υπόχρεος.
Από τις διορθώσεις αυτές προέκυπτε επιστροφή φόρου. Και εδώ αρχίζει το πρόβλημα.
Η Καθυστέρηση που Οδήγησε στην Απόρριψη
Η φορολογική διοίκηση δεν προχώρησε άμεσα σε έλεγχο ή εκκαθάριση. Τα απαιτούμενα δικαιολογητικά προσκομίστηκαν τελικά το καλοκαίρι του 2025. Το Κέντρο Φορολογίας Κεφαλαίου Αττικής (ΚΕΦΟΚ) απέρριψε το αίτημα, επικαλούμενο παραγραφή: υποστήριξε ότι είχε παρέλθει το χρονικό περιθώριο εντός του οποίου η διοίκηση μπορούσε να προβεί σε διορθωτικό προσδιορισμό φόρου.
Με απλά λόγια, η διοίκηση θεώρησε ότι ο χρόνος είχε λήξει και ότι δεν μπορούσε πλέον να αγγίξει τις πράξεις των ετών 2018 και 2019.
Όμως το κρίσιμο ερώτημα ήταν άλλο: ποιος ευθύνεται για τη μη εκκαθάριση εντός της πενταετίας;
Η Κρίσιμη Νομική Τοποθέτηση
Η ΔΕΔ ανέλυσε τα πραγματικά και νομικά δεδομένα και κατέληξε σε ένα συμπέρασμα με ιδιαίτερη βαρύτητα: οι τροποποιητικές δηλώσεις είχαν κατατεθεί εμπρόθεσμα, δηλαδή πριν από τη λήξη της νόμιμης προθεσμίας παραγραφής (31/12/2023 για το 2018 και 31/12/2024 για το 2019).
Το γεγονός ότι η διοίκηση δεν τις εκκαθάρισε εγκαίρως — ούτε ζήτησε έγκαιρα τα απαιτούμενα δικαιολογητικά — δεν μπορεί να λειτουργήσει εις βάρος του φορολογούμενου.
Η αρχή είναι θεμελιώδης: η παράλειψη οφειλόμενης ενέργειας από τη διοίκηση δεν επιτρέπεται να δημιουργεί αρνητικές συνέπειες για τον διοικούμενο.
Στο σκεπτικό γίνεται ρητή αναφορά στις αρχές της χρηστής διοίκησης και της προστατευόμενης εμπιστοσύνης, όπως αυτές έχουν διαμορφωθεί και μέσα από τη νομολογία του Συμβούλιο της Επικρατείας.
Η διοίκηση οφείλει:
-
να ενεργεί εντός εύλογου χρόνου
-
να αιτιολογεί σαφώς τις πράξεις της
-
να μη δημιουργεί τεχνητά εμπόδια λόγω εσωτερικής αδράνειας
Δεν Υπήρχε Καν Κίνδυνος «Φορολογικού Κενού»
Ένα ακόμη στοιχείο που βάρυνε στην κρίση ήταν καθαρά πραγματικό: τα ακίνητα είχαν ήδη δηλωθεί από τον απορροφώντα συνεταιρισμό για τα ίδια έτη.
Δηλαδή:
-
Ο φόρος δεν «χάθηκε»
-
Δεν υπήρξε διπλή απαλλαγή
-
Δεν δημιουργήθηκε δημοσιονομικό κενό
Η διαγραφή από το Ε9 του ανύπαρκτου πλέον νομικού προσώπου απλώς αποκαθιστούσε τη φορολογική πραγματικότητα.
Τι Σημαίνει Πρακτικά η Απόφαση
Η ΔΕΔ ακύρωσε τις απορριπτικές πράξεις και διέταξε:
-
Νέα εκκαθάριση των τροποποιητικών δηλώσεων
-
Έκδοση νέων πράξεων διοικητικού προσδιορισμού ΕΝΦΙΑ
-
Επανυπολογισμό του φόρου για 2018 και 2019
Εφόσον προκύψει πιστωτικό υπόλοιπο, αυτό θα επιστραφεί.
Η σημασία της υπόθεσης υπερβαίνει τον συγκεκριμένο συνεταιρισμό. Δημιουργείται ισχυρό προηγούμενο για περιπτώσεις όπου:
-
Τροποποιητικές δηλώσεις έχουν υποβληθεί εμπρόθεσμα
-
Η διοίκηση δεν προχώρησε εγκαίρως σε έλεγχο
-
Η παραγραφή επικαλείται ως λόγος απόρριψης
Το Μήνυμα προς τους Φορολογούμενους
Η απόφαση λειτουργεί ως σαφής υπενθύμιση ότι η παραγραφή δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως «ασπίδα» για διοικητική αδράνεια. Εφόσον ο φορολογούμενος έχει ενεργήσει εντός προθεσμίας, η διοίκηση φέρει την ευθύνη να ολοκληρώσει τη διαδικασία.
Για επιχειρήσεις, συνεταιρισμούς και νομικά πρόσωπα που έχουν εκκρεμείς τροποποιητικές δηλώσεις Ε9, η υπόθεση αυτή αποτελεί κρίσιμο εργαλείο επιχειρηματολογίας.
Η Ευρύτερη Θεσμική Διάσταση
Πέρα από το φορολογικό σκέλος, η απόφαση αγγίζει τον πυρήνα της διοικητικής νομιμότητας. Η σχέση κράτους – φορολογούμενου δεν μπορεί να λειτουργεί με όρους αιφνιδιασμού ή παγίδευσης σε γραφειοκρατικές καθυστερήσεις.
Η έννοια της «εύλογης διοικητικής δράσης» αποκτά συγκεκριμένο περιεχόμενο: όταν ο πολίτης πράττει εμπρόθεσμα, το κράτος οφείλει να ανταποκριθεί με την ίδια επιμέλεια.
Συμπέρασμα
Η υπόθεση αυτή δεν είναι απλώς μια τεχνική διόρθωση ΕΝΦΙΑ. Είναι μια υπενθύμιση ότι η φορολογική δικαιοσύνη δεν εξαντλείται στους αριθμούς, αλλά θεμελιώνεται στις αρχές της νομιμότητας και της διοικητικής συνέπειας.
Και το μήνυμα είναι ξεκάθαρο:
η αδράνεια της διοίκησης δεν μπορεί να κοστίζει στον φορολογούμενο.
