Μια μεγάλη αλλαγή έρχεται στο ευρωπαϊκό νόμισμα, με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να προχωρά σε πλήρη ανανέωση των χαρτονομισμάτων, την ώρα που οι πολίτες ανησυχούν για το μέλλον του 500ρικου.
Αλλαγή εποχής για το ευρώ
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ανακοίνωσε ότι μέσα στο 2026 θα κυκλοφορήσουν τα νέα χαρτονομίσματα ευρώ. Η πρωτοβουλία αυτή σηματοδοτεί μια ουσιαστική στροφή στη φιλοσοφία του κοινού νομίσματος, καθώς στόχος είναι να αποτυπώνεται πιο έντονα η ευρωπαϊκή ταυτότητα αλλά και να υπάρξει αισθητική ανανέωση.
Η διαδικασία δεν είναι τυχαία. Η ΕΚΤ διοργάνωσε πανευρωπαϊκό διαγωνισμό σχεδίου, στον οποίο είχαν δικαίωμα συμμετοχής αποκλειστικά επαγγελματίες γραφίστες από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η επιλογή θα γίνει σε στάδια: πρώτα εξετάστηκαν οι καλλιτεχνικές προτάσεις, ακολούθησε αξιολόγηση από ειδική επιτροπή, ενώ στη συνέχεια το κοινό θα κληθεί να συμμετάσχει με ψηφοφορία.
Η οριστική απόφαση αναμένεται να ληφθεί μέχρι το τέλος του 2026, οπότε και θα ξεκινήσει η κυκλοφορία των νέων χαρτονομισμάτων.
Οι δύο θεματικές που θα κυριαρχήσουν
Ο επανασχεδιασμός των χαρτονομισμάτων βασίζεται σε δύο διαφορετικές θεματικές.
Η πρώτη είναι ο «Ευρωπαϊκός Πολιτισμός: κοινοί πολιτιστικοί χώροι». Μέσα από αυτήν την προσέγγιση, θα αποτυπωθούν προσωπικότητες που διαμόρφωσαν την ευρωπαϊκή ιστορία και κουλτούρα. Στα χαρτονομίσματα προβλέπεται να εμφανιστούν εμβληματικές μορφές όπως η Μαρία Κάλλας (5€), ο Λούντβιχ βαν Μπετόβεν (10€), η Μαρί Κιουρί (20€), ο Μιγκέλ ντε Θερβάντες (50€), ο Λεονάρντο ντα Βίντσι (100€) και η ακτιβίστρια ειρήνης Μπέρτα φον Ζουτνέρ (200€).
Η δεύτερη θεματική είναι τα «Ποτάμια και Πουλιά: ανθεκτικότητα στην πολυμορφία». Στο πλαίσιο αυτό, κάθε χαρτονόμισμα θα συνδυάζει εικόνες από τοπία και χαρακτηριστικά είδη πανίδας της Ευρώπης. Το φόντο θα συμπληρώνεται από κτίρια-σύμβολα των ευρωπαϊκών θεσμών, όπως το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, το Δικαστήριο της Ε.Ε. και το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.
Οι πληρωμές αλλάζουν, τα μετρητά παραμένουν
Παρά την έντονη άνοδο των ηλεκτρονικών πληρωμών, τα μετρητά εξακολουθούν να παίζουν καθοριστικό ρόλο στην καθημερινότητα. Πολλοί πολίτες και επιχειρήσεις βασίζονται ακόμα σε αυτά, παρά τα εμπόδια που έχουν βάλει οι τράπεζες στη χρήση τους.
Οι συστημικές τράπεζες περιορίζουν ολοένα και περισσότερο τις συναλλαγές με μετρητά. Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετά καταστήματα έχουν μειώσει το ωράριο των γκισέ τους, σταματώντας την εξυπηρέτηση σε συναλλαγές με χαρτονομίσματα ήδη από τις 11 το πρωί ή ακόμα και από τις 10. Παράλληλα, καταθέσεις και πληρωμές κάτω των 2.000 ευρώ, αλλά και οι εσωτερικές μεταφορές χρημάτων, πραγματοποιούνται σχεδόν αποκλειστικά με ηλεκτρονικό τρόπο.
Τι συμβαίνει με το 500ρικο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει το χαρτονόμισμα των 500 ευρώ. Αν και παραμένει νόμιμο χρήμα και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για πληρωμές, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη:
- Τα περισσότερα ΑΤΜ δεν δέχονται το χαρτονόμισμα των 500 ευρώ.
- Στα ταμεία, δεν είναι εφικτό να κατατεθεί μόνο ένα 500ρικο· συνήθως γίνονται δεκτά ποσά από 2.000 ευρώ και άνω.
- Οι τράπεζες προχωρούν στη «διάσπαση» του χαρτονομίσματος σε μικρότερες αξίες, ώστε να γίνει κατάθεση μέσω ΑΤΜ. Ωστόσο, γι’ αυτήν τη διαδικασία χρεώνουν προμήθεια περίπου 0,15%.
Έτσι, αν και το 500ρικο δεν έχει καταργηθεί, η χρήση του έχει ουσιαστικά περιοριστεί σημαντικά, με τις τράπεζες να βάζουν ολοένα και περισσότερα εμπόδια.
