Σε πλήρη ψηφιακή αναβάθμιση του μηχανισμού είσπραξης οφειλών προχωρά η ΑΑΔΕ, ενεργοποιώντας ένα νέο σύστημα αξιολόγησης που θα «σκανάρει» οικονομικά στοιχεία, τραπεζικές κινήσεις και φορολογική συμπεριφορά εκατομμυρίων πολιτών. Στόχος είναι να ξεχωρίσει ποιοι αδυνατούν πραγματικά να πληρώσουν τα χρέη τους και ποιοι, παρά τη δυνατότητα που διαθέτουν, αποφεύγουν συστηματικά τις υποχρεώσεις τους προς την Εφορία.
Το νέο μοντέλο έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία τα ληξιπρόθεσμα χρέη αυξάνονται με εκρηκτικούς ρυθμούς, ενώ παράλληλα βρίσκεται προ των πυλών και η νέα έκτακτη ρύθμιση των 72 δόσεων, η οποία – σύμφωνα με πληροφορίες – αναμένεται να ενεργοποιηθεί μέσα στον Ιούνιο.
Η ΑΑΔΕ δημιουργεί πλήρες «προφίλ» για κάθε οφειλέτη
Το νέο σύστημα βασίζεται στη μεθοδολογία PARE (Payment Capacity – Attitude – Recency – Event), μέσω της οποίας η φορολογική διοίκηση θα αποκτά πλήρη εικόνα για την οικονομική κατάσταση αλλά και τη συμπεριφορά κάθε φορολογούμενου.
Στην πράξη, η Εφορία θα μπορεί να αξιολογεί:
- τις τραπεζικές καταθέσεις,
- τα δηλωμένα εισοδήματα,
- την ακίνητη περιουσία,
- οχήματα και λοιπά περιουσιακά στοιχεία,
- τη συνέπεια σε παλαιότερες ρυθμίσεις,
- αλλά και την πρόσφατη οικονομική δραστηριότητα.
Με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, big data και ηλεκτρονικών διασταυρώσεων, το νέο μοντέλο θα επιχειρεί να εντοπίζει περιπτώσεις στρατηγικών κακοπληρωτών, δηλαδή πολιτών που διαθέτουν περιουσία ή εισοδήματα αλλά επιλέγουν να μην εξοφλούν τα χρέη τους.
Τι θα εξετάζει το νέο σύστημα της Εφορίας
Ιδιαίτερη βαρύτητα θα δίνεται σε τέσσερις βασικούς άξονες:
1. Δυνατότητα πληρωμής
Η ΑΑΔΕ θα υπολογίζει αν ο φορολογούμενος έχει πραγματική οικονομική δυνατότητα να καλύψει μέρος ή το σύνολο της οφειλής του. Θα εξετάζονται εισοδήματα, τραπεζικά υπόλοιπα, επενδύσεις και περιουσιακά στοιχεία.
2. Φορολογική συμπεριφορά
Το σύστημα θα «βλέπει» αν ο πολίτης ήταν συνεπής σε παλαιότερες ρυθμίσεις ή αν εγκατέλειπε συστηματικά τις δόσεις του. Όσοι εμφανίζουν επαναλαμβανόμενη ασυνέπεια θα χαρακτηρίζονται υψηλού κινδύνου.
3. Παλαιότητα χρέους
Άλλη αντιμετώπιση θα έχουν τα νέα χρέη και άλλη οι πολύ παλιές οφειλές που παραμένουν ανεξόφλητες για χρόνια.
4. Έκτακτα οικονομικά γεγονότα
Η φορολογική διοίκηση θα λαμβάνει υπόψη και σοβαρές μεταβολές στην οικονομική κατάσταση, όπως:
- απώλεια εργασίας,
- μείωση εισοδήματος,
- επιχειρηματική ζημία,
- προβλήματα υγείας ή άλλες έκτακτες συνθήκες.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, η Εφορία θα αποφασίζει αν ένας οφειλέτης πρέπει να οδηγηθεί σε ρύθμιση, εξωδικαστικό μηχανισμό ή σε αναγκαστικά μέτρα είσπραξης.
Πότε έρχονται κατασχέσεις
Το νέο μοντέλο δεν θα περιορίζεται μόνο σε προτάσεις ρύθμισης. Αντίθετα, για όσους απορρίπτουν τις επιλογές που θα τους προτείνονται ή συνεχίζουν να μην πληρώνουν, η ΑΑΔΕ θα μπορεί να ενεργοποιεί πιο γρήγορα μέτρα αναγκαστικής είσπραξης.
Στο τραπέζι βρίσκονται:
- κατασχέσεις τραπεζικών λογαριασμών,
- δεσμεύσεις ποσών από καταθέσεις,
- μέτρα σε ακίνητα και περιουσιακά στοιχεία,
- αλλά και ηλεκτρονικές διαδικασίες είσπραξης χωρίς μεγάλες καθυστερήσεις.
Η νέα ψηφιακή υποδομή αναμένεται να επιτρέπει στην Εφορία να εντοπίζει σε πολύ μικρότερο χρόνο ποιοι διαθέτουν χρήματα αλλά παραμένουν ασυνεπείς.
Η νέα ρύθμιση των 72 δόσεων
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η κυβέρνηση και η ΑΑΔΕ εξετάζουν την ενεργοποίηση νέας έκτακτης ρύθμισης έως 72 δόσεων, προκειμένου να δοθεί διέξοδος σε χιλιάδες φορολογούμενους που αδυνατούν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.
Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι η ρύθμιση θα αφορά συγκεκριμένες κατηγορίες οφειλών και θα συνοδεύεται από αυστηρότερους όρους συνέπειας, ώστε να αποφεύγονται φαινόμενα εγκατάλειψης των ρυθμίσεων μετά από λίγους μήνες.
Το οικονομικό επιτελείο θεωρεί ότι χωρίς νέες παρεμβάσεις, η έκρηξη των ληξιπρόθεσμων οφειλών μπορεί να δημιουργήσει ακόμη μεγαλύτερη πίεση τόσο στα δημόσια έσοδα όσο και στα νοικοκυριά.
«Έκρηξη» στα χρέη προς την Εφορία
Τα τελευταία στοιχεία αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος. Μόνο μέσα στον Μάρτιο, οι νέες ληξιπρόθεσμες οφειλές έφτασαν περίπου τα 840 εκατ. ευρώ, ενώ συνολικά στο πρώτο τρίμηνο του έτους ξεπέρασαν τα 2,8 δισ. ευρώ.
Παράλληλα:
- οι οφειλέτες αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 30%,
- σχεδόν 4,8 εκατομμύρια φυσικά και νομικά πρόσωπα εμφανίζουν χρέη,
- πάνω από 2,3 εκατομμύρια κινδυνεύουν με μέτρα αναγκαστικής είσπραξης,
- ενώ περισσότεροι από 1,6 εκατομμύρια έχουν ήδη υποστεί κατασχέσεις.
Το συνολικό ύψος των οφειλών προς την Εφορία ξεπερνά πλέον τα 114 δισ. ευρώ, με την ΑΑΔΕ να βάζει στο επίκεντρο τους μεγάλους οφειλέτες αλλά και όσους εμφανίζουν σταθερά υψηλή εισπραξιμότητα.
Το μεγάλο στοίχημα για το 2026
Η φορολογική διοίκηση έχει θέσει ως βασικό στόχο για το 2026 την είσπραξη τουλάχιστον 3,2 δισ. ευρώ από παλαιά ληξιπρόθεσμα χρέη. Για τον λόγο αυτό, επενδύει πλέον σε αυτοματοποιημένα εργαλεία ελέγχου, ψηφιακή παρακολούθηση και μοντέλα αξιολόγησης κινδύνου που θυμίζουν τραπεζικά scoring systems.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για εκατομμύρια φορολογούμενους, καθώς η ΑΑΔΕ περνά πλέον σε μια νέα εποχή ηλεκτρονικών ελέγχων, όπου κάθε οικονομική κίνηση θα μπορεί να αξιολογείται σχεδόν σε πραγματικό χρόνο.
